داشت و سپس سپهسالار اعظم لقب گرفت و نخست وزیر شده بود از روزی که در فتح تهران بدست مجاهدین و غلبه بر محمد علی شاه شرکت کرده بود مالیات املاك وسیعی را که در مازندران و حومه تهران داشت نپرداخته بود و چون از و مطالبه کردند و سخت گرفتند باندازه ای بر خلاف عادت بود و بروی گران آمد که خود را کشت. اصلاح دیگر عبارت بود از جمع آوری و مرکزیت دادن کامل در آمدهای کشور و نظارت دقیق در خرج و هزینه های کشوری و ازین حیث پیشرفت عظیمی در ایران نسبت بدوران گذشته حاصل شد. در ایران دوره هایی پیش آمد که اگر هم مختصر پولی بصندوق مالیه محلی میرسید پیشکار مالیه یا امین مالیه محل آشکارا آنرا بکیسه خود میریخت و پهیچ وجه پروا ازین کار نداشت. گذشته از روسای دارایی زیردستان و مخصوصاً تحصیلداران نیز مالیات را بزور از مردم می گرفتند و بخزانه دولت نمی رساندند گذشته از آن بسا اتفاق می افتاد که در نتیجه نا امنی ناحیه ای ویران شده بود و عایدات آن ناحیه کفاف مالیات آنرا نمیداد و چون در صندوق مرکزی هم پولی نبود آن ناحیه مدتهای دراز در همان حال زار مانده بود و اصول لامرکزیت چنان بر همه جا مسلط بود که برخی از نواحی را مانند آن بود که جزو ایران نمی دانستند و چون آن ناحیه ویران شده و مردم آن پریشان شده بودند می بایست بهمان فقر و تهی دستی خود بسازند و بهیچ وجه نه در دریافت عواید و نه در پرداخت مخارج کوشش و دقت و دلسوزی نمی کردند و در مقابل نادرستیها هیچ بازخواست و کیفری در میان نبود . اصلاح دیگر توسعه و تحکیم سازمان و تشکیلات مالی در سراسر کشور بود. در دوره های گذشته تقریباً در هر ناحیه از ایران اصول خاصی برقرار بود و بسیاری
١٠٠
