اصلاحات شهری درین دوره برای رفاه و آسایش مردم در شهرها و مرکز اجتماع اصلاحات بسیار مفیدی شده است که بحث در آنها نیز ضرورت دارد. تردیدی نیست که غرض اصلی و منظور حقیقی از تشکیل دولت ها در همه جا در روز نخست این بوده است که جامعه متمدن و مردم شهر نشین نیازمندیهای مشترک دارند که هیچ کس بتنهایی نمیتواند آنها را برآورد هنگامی که جامعه تشکیل شده است افراد آن از میان خود کسانی را که برجسته بوده اند و می توانسته اند راهنما و پیشوا و مسئول زندگی باشند و نیازمندیهای مشترک و عمومیشان را در کمال خوبی برآورند بر گزیده اند و اختیاراتی بدیشان داده اند و ازیشان برای پیشرفت مقصود تمکین کرده اند. آن بر گزیدگان هم حوایج و ضروریات مشترك آن گروه را بعهده گرفته اند و ببهترین وجهی آنرا ادا کرده اند بهمین جهت نخستين تكليف و مهمترین وظیفه طبقه حاکمه و هر حکومتی آنست که همه وسایل رفاه و آسایش مادی و معنوی و ذوقی و حتی وسایل تفریح و تفنن افراد آن قوم را در هر جنس و هر سن که باشند با منتهای دلسوزی و بهترین شکلی که ممکن باشد فراهم کند متاسفانه تا پیش از عصر پهلوی دولت ایران این وظیفه را انجام نمی داد و بکلی از آن قاصر و مقصر بود و هيچ يك از وسایل تأمین این مقصو در افراهم نکرد. چنانکه شهرهای بزرگ و كوچك ایران که در زمانهای دور بسیار آباد و ضرب المثل جهانیان بوده اند و در دوره های پریشانی و آشفتگی ویران شده بودند در دوره قاجارها سالیان در از ویران افتاده بودند و کسی اندک توجهی درباره شهر نشینان نمی کرد.
AV
