و مطبوعات تجارتی و تاسیس نمایشگاههای کالاهای داخلی در شهرهای عمده مخصوصاً در تهران و شرکت در نمایشگاهها و بازارهای مکاره بینالملل و حمایت از بازرگانان و تاسیس نمایندگیهای تجارتی ایران در کشورهای بیگانه و عقد پیمانها و قراردادهای بازرگانی و تجارتی و تهاتر و پایاپای با دول بیگانه و کوشش در رفع موانع و مشکلات تجارت خارجی کشور . مخصوصاً چیزی که درین میان اهمیت خاص دارد اینست که در نتیجه این ارشادها و راهنماییهای مدبرانه و تشویق های دولت کالاهای ایران درین مدت در ظاهر و باطن ترقیات بسیار کرده و قابل قیاس با کالاهای دوره های پیشین نبوده است. صنایعی که سالها بود از میان رفته یا تنزل فاحش کرده بود بوجود آمده و یا پیشرفتهای محسوسی کرده است کالا و های جدید در ایران بعمل آورده اند که نه تنها قسمت عمده از نیازمندیهای مردم کشور را تامین کرده و جانشین موادی که از خارج میآوردهاند شده است بلکه برخی از آنها را هم از ایران صادر کرده اند . دیگر از کارهایی که برای تامین سیاست اقتصادی کشور کرده اند تاسیس شرکتهای دولتی برای استقرار اصول تجارت کشور بر اساس اقتصاد جدید بوده است و نیز تشویق سرمایه داران ایرانی بتاسیس شرکتهای خصوصی درین کار موثر افتاده است. نکته دیگر اتخاذ تدبیرهای لازم برای آن بوده است که نیازمندیهای نخستین کشور در ایران فراهم شود و با کمال آسانی و یابهای ارزان تر بدست مردم برسد و این نکته در تسهیل معاش و زندگی فرد فرد مردم اثر مهمی داشته است . در همین زمینه باید خرید محصولات عمده کشاورزی را با بهای بیشتر مانند پنبه و گندم و ترياك وتوتون و چای و چغندر و غیره دانست و منظور از آن نه تنها كمك اقتصادی بتولید کنندگان بلکه فراهم آوردن وسایل ارزانی زندگی و كمك باقتصاد شخصی افراد مردم بوده است اقدام دیگریکه شده و آن نیز اهمیت خاص دارد مطالعه در اوضاع عمومی کشاورزی کشور برای تبدیل زراعتهای اندك فایده بزراعتهای مفید مانند چغندر قند و چای و نباتات دهنی و الیافی و غیره بوده است. چنانکه سابقا یکی از محصولات عمده ایران در بسیاری از نواحی برنج بود که پیش از آن بازار داشت و سپس بازار آن بکلی بسته شد و با این همه برزگران ایرانی بعادت قدیم آنرا بعمل میآوردند و خریدار نداشت. ناچار میبایست زراعت آنرا ترک کنند و بجای آن چیزی که بیشتر خریدار میداشت بکارند. نیز برخی مواد بود که اگر فواید اقتصادی داشت ضررهای اخلاقی و اجتماعی فراوان در آن بود مانند تریاک که مضار گوناگون در جامعه ایرانی فراهم کرده بود و قطعاً می بایست زراعت آنرا بسیار محدود بکنند. دیگر از کارهای مهم درین زمینه تهیه وسایل تولید برای برزگران بوده است مانند دادن مساعدههای نقدی و جنسی و تهیه تخم و جز آن و نیز اقداماتی که در رفع نواقص و مشکلات کشاورزی کردهاند مانند تهیه وسایل آبیاری و دفع آفات نباتی و حیوانی و اصلاح نژاد نباتات و حیوانات و تهیه تخمهای خوب و ممتاز . درین زمینه ۷۳
