پرش به محتوا

برگه:Tarikh-shhryary-shahnshah-rza-shah-phlvy.pdf/۸۱

از ویکی‌نبشته
این برگ نمونه‌خوانی نشده است.

دیگر تجدید نظر و بازبینی در امتیازات مختلفیست که در دوره قاجارها باتباع داخله و خارجه داده بودند و بسیاری ازین امتیازات مخالف با مصالح کشور بود و الفای آنها نه تنها در اوضاع اقتصادی اثر بسیار داشت بلکه در تامین استقلال کشور نیز مؤثر بود. در ضمن میبایست مقررات برخی امتیازات را با منافع کشور تطبیق کنند مانند امتیاز نفت شرکت ایران و انگلیس و امتیاز شیلات دریای خزر برای این که اهمیت این کار و لغو این گونه امتیازات مسلم شود همین قدر کافیست بیاد بیاوریم که شرکت نفت ایران و انگلیس بنابر امتیازی که از بیراهه بدست آورده بود و منافع سرشار از آن میبرد در سال ۱۸۷۲۱ لیره و هجده شیلینگ و شش پنس سهم دولت ایران را میپرداخت و در پایان دوره قاجارها قسمت عمده از آن را برای استهلاك اصل و فرع قروضی که از انگلستان کرده بودند بر میداشتند در امتیازی که درین دوره در ۱۳۰۹ داده شد سهم دولت ایران ١٤٣٣٤٧٨ لیره و سیزده شیلینگ و هشت پنس و ١٦٩٤٢٤ لیره و نه شیلینگ و نه پنس مالیات شرکت بود یعنی روی همرفته ۶۰۲۹۰۳ الیره و سه شیلینگ و پنج پنس بخزانه ایران پرداخته میشد یعنی بیش از هشت برابر و نیم سهم سابق . دیگر از اقدامات اقتصادی مهم تاسیس بانک ملی ایران در ۱۳۰۷ و لفو امتیاز انتشار اسکناس بتوسط بانك شاهنشاهی ایران بموجب قانون ٦ خرداد ۱۳۰۹ بوده است. بانك شاهنشاهی ایران یک شرکت انگلیسی بود که در سلطنت ناصرالدینشاه امتیاز انحصاری حق انتشار اسکناس را در ایران گرفته بود و شعبه های مختلف در همه شهرهای درجه اول و درجه دوم ایران برقرار کرده بود و در ضمن معاملات تجارتی و استقراضی هم میکرد خلاف وضع معاملات صرافی آن وضع خاصی بود باین معنی که اسکناس را بنواحی مختلف تقسیم کرده بودوروی هر اسکناسی مهری زده بود که مثلا » فقط در تبریز ادا خواهد شد و آن اسکناس را در هر جای دیگر ببانک میبردند مبلغی از ارزش آن کم میکرد و میپرداخت و پیداست که این معامله تا چه اندازه نامشروع و بر مقررات بانکی کشورهای جهان بود. لفو این امتیاز یکی از کارهای بسیار مهم بود زیرا پیداست که انتشار اسکناس پایه اقتصاد و اساس زندگی مادی هر کشوریست و ملتی که حق انتشار اسکناس را خود نداشته باشد و ببیگانگان بدهد البته استقلال اقتصادی خود را از دست داده و همیشه دستخوش منافع دیگران خواهد بود . بهمین جهت تاسیس بانک ملی را که از آغاز مشروطیت آرزوی ایرانیان بود و بدان کامیاب نمی شدند و لغو امتیاز اسکناس را كه بيك بانك خارجی سپرده شده بود از مهمترین قدمهای اقتصادی و مهمترین عوامل در استقلال اقتصادی ایران باید دانست در نتیجه لفو امتیاز اسکناس و تاسیس بانک ملی ایران وضع پول ایران کاملا ثابت شد و برای پول کشور پشتوانه بسیار محکمی از طلا و جواهرات سلطنتی اندوخته شد و پیداست که بدین گونه پول ایران در جهان اعتبار کامل یافت و یکی از معتبرترین پولهای آن عصر بشمار رفت. ۷۱