که برتری و فواید این کار بسیار آشکارست. پیداست که تربیت معلم خوب چه اقدام اساسی در کار آموزش و پرورش بشمار میرود و تاعده کافی معلم تحصیل کرده دانا و آزموده در کشور نباشد نمیتوان بنتیجه ای که از مدارس باید بدست آید مطمئن بود . بهمین جهت گذشته از اصلاحات اساسی که در کتابهای درسی شد میبایست مخصوصاً توجه تامی در پرورش آموزگاران و دبیران بکنند. زیرا کتاب هرچه خوب و سودمند باشد تا آموزگار و دبیر آزموده و آموخته نباشد نمیتوان از کتاب خوب نتیجه قطعی و مؤثر گرفت. بهمین جهت تأسیس دانشسرای عالی و دانشسراهای مقدماتی پسرانه و دخترانه یکی از کارهای بسیار مهم در معارف ایران بود که در دوره های گذشته بکلی از آن غافل مانده بودند و اگر هم توجهی میکردند بسیار مختصر بود. دیگر از کارهای مهم این دوره اصلاح کتابهای درسی بود که وزارت فرهنگ خود مستقیماً درین کار وارد شد و يك سلسله کتابهای بسیار خوب و پاکیزه و خوش چاپ برای دبستانها و دبیرستانها که آگاهان هر فن تألیف کرده بودند چاپ شد و ببهای ارزان در سراسر کشور انتشار یافت. کسانی که نمونه ای از کتابهای درسی پیش از دوره پهلوی را بدست بیاورند و نظری بر آنها بیفگنند میبینند که این کار وزارت فرهنگ چگونه لازم بوده است و چگونه نوآموزان این کشور از کتابهای بد چاپ و پر غلط که تنها کسانی برای سودجویی خود چاپ میکردند و چندین برابر بهایی را که داشت از مردم میگرفتند نجات یافتند • دیگر از نکات مهمی که در اصلاحات فرهنگ ایران باید در نظر داشت تأسیس دبستانهای مختلط بود که پسر و دختر تاسن چهارده سالگی و پایان دوره ابتدایی باهم درس بخوانند. گذشته از آنکه در جامعه متمدن باید مرد وزن و پسر و دختر در همه حقوق و مزایا برابر باشند در برخی مراحل باید باهم محشور باشند تا اختلافاتی که باعث تفرقه جامعه و نفاق در میان افرادست برخیزد و مرد و زن از روحیات واحساسات يك دیگر هر چه بیشتر آگاه باشند و بتعاون با یك دیگر عادت کنند و همه خودرا اعضای يك يك پيكر و عضو يك جامعه بدانند تا در زندگی خانوادگی یگانگی مطلق فراهم گردد . در عمل نیز ثابت شده است که در سالهای نخستین دبستان کودکان نو آموز از آموزگاری که زن باشد بیشتر و بهتر پیروی میکنند و او را مادر خود میدانند و نتیجه بهتر بدست می آید. وانگهی استعداد زنان برای تدریس در دبستانها و دلسوزی و پشتکارشان درین زمینه بیشترست و بهمین جهت یکی از مهمترین وسایلی که میبایست در اصلاح دبستانها و روش آموزش و پرورش در آنها بکنند تأسیس دبستانهای مختلط بود که پسر و دختر در مراحل اولیه تحصيل باهم شريك و معاشر باشند و کارکنان و آموزگاران این دبستانهازن باشند. این اصلاح درین دوره صورت گرفت و باید آنرا یکی از اصلاحات مهم شمرد. البته درین ضمن باید در نظر داشت که پذیرفتن دختران در دانشکده ها نیز بهمان درجه از اهمیت بوده است زیرا تردیدی نیست که در تمدن امروز جهان زن و مرد باید بتساوى شريك و سهیم و مخصوصاً در کسب دانش برابر باشند زیرا بسیاری از فنون و رشته ها هست که زنان بیش از مردان در آن استعداد دارند و هیچ ۹۸
