و غرابت آن این است که عموما رودخانهها همهجا راه مخصوص دارند و از درههای ما بین کوهها عبور مینمایند و به نظر میآید که عمدا برای آنها راه ساختهاند و کوهها همیشه به طوری واقعند که خیلی ندرتا کوهی مانع عبور آب میشود ولی در این نقطه برخلاف معمول دره در دامنۀ این کوه که موسوم به گردنۀ مروارید میباشد تمام میشود و یک کوه دیگر در جلوی این رودخانه کرند میآید و غریب آن است که مرور زمان آب از میان کوه راه باز کرده است و میان سنگ را بریده است و جائی که یک دماغه از کوه ممتد است آب وسط آن را بریده و عبور مینماید
در زمان ساسانیان و زمان آبادی شوش روی این دماغه را سدّ بسته بودند و از همین نقطه از رودخانه کرند عبور مینمودهاند حال خراب شده است و در همین اواخر این نقطهای را که آب بریده است در روی آن چوب میانداخته و عبور میکردهاند ولی خیلی خطرناک است و در هر سال چندین نفر آدم و حیوان از روی آن پرت شده هلاک میشوند چونکه رودخانه در اینجا خیلی تنگ است آب آن بسیار پرزور و احدی نمیتواند خود را از آب نجات بدهد پل در ته گردنه است و گردنه مروارید خیلی صعب و بلند است و چندین ساعت عبور آن طول میکشد و تمام آن مسطور به اشجار بلوط و ون است از گردنۀ مروارید که سرازیر میشویم به قریۀ دهدز میرسیم این محل نیز به واسطۀ استعداد طبیعی و محل به نظر میآید که از خیلی قدیم آباد و معمور بوده است و در اطراف آن نیز آبادی بسیار است ولی در تابستان به واسطۀ کثرت مگس و پشه که به مال [و] رمۀ اهالی مضر است اهالی این نقاط کوچیده به ییلاقات میروند و این جاها از سکنه خالی میماند
خلاصة الاعصار فی تاریخ بختیار جلد ۱
