حرکت و مسافرت از ییلاق به قشلاق و مراجعت به هیچوجه محتاج به مرد نیستند و خود از عهدۀ تمام خدمات و زحمات بستن بار و حمل اثقال و نگاهداری اطفال و کوچانیدن حشم و رمه جمعآوری آزوقه و تهیه خوراک و دوشیدن گاو و گوسفند و زدن شیر و دوغ بر میآیند و عموما به نظر میآید که مردها دستهدسته در چادری یا پایۀ درختی نشسته مشغول کشیدن قلیان و چپق وقت را میگذرانند در صورتی که زنان شیر و ماست و پنیر و کره و نان و خورش و لباس و کرباس و گلیم و پلاس تهیه میکنند و آنی آسوده نیستند
چقدر این اخلاق طوایف صحرائی و کوهستانی اهالی ایران قابل و لایق تقلید است
مقصود آن نیست که زنان مشغول زحمت باشند تا مردان تنبل و تنپرور باشند؛ بلکه مقصود آن است که نیز زنان نباید مانند زنان شهری تنپرور و پرگو و بیکاره باشند و جز آنکه بر زحمات مردان بیفزایند هنری دیگر نداشته نباشند چقدر قابل تمجید است خانمی که بتواند خمیر حاضر نماید و نان بپزد و ماست و پنیر و کره و سرشیر حاضر نماید و با اندک سرمایه زندگی از گندم و گوسفند و گاو خود را از احتیاج برهاند هرگاه اهالی صحرانشین و کوهستان ایران قدری بتوانند تحصیل کنند و خوب و بد دنیا را بفهمند و کمی علومی که به درد آنها میخورد تحصیل نمایند بدون اینکه اخلاق شهرستانیها را فرا بگیرند میتوانند به قسمی زندگانی خود را منظم و نیکو نمایند که خوشبختترین طوایف و ملل باشند عدم علم و تربیت و کثرت ظلم و اجحاف و استبداد جوهر ذات آنها را خمود و آتش ذوق آنها را خاموش کرده است در صورتی که از حیث
خلاصة الاعصار فی تاریخ بختیار جلد ۱
