و زیبندگی این منصب علیاء از جبهة آمالش ظاهر و هویداست والی غایة من حیث الاستعداد - و الانفراد شاغل این مشغله عظیمه است و در حسن خلق و اوصاف حمیدهاش هر چند خوض رود اندکی از بسیار در دیباچۀ اظهار نمیتواند نهاد ریاض آمال ارباب قلم و اصحاب فضل و کمال از رشحات کلک گهربارش مخضر و شاداب است و ارباب قابلیت و استعداد در ظل رأفت و امتنان آن صاحب دولت مسرور و کامیاب.
وزو رسم وزارت تازه گردید ز نام او بلندآوازه گردید و الیوم مسند وزارت از وجود شریفش مزین و آراسته و سریر دولت از سلامت نفس و کاردانی و خیراندیشی عمیمش محلی و پیراسته است امید که از عمر و دولت تمتع و برخورداری یابد.
ذکر اسامی شریفۀ مستوفیان ممالک
مستوفیان عظام زمان فرخنده فرجام آن حضرت نیز بدستور صدور و وزراء اعظم هفت نفر بودند.
خواجه شکر اللّه دنیانی اصفهانی که در خراسان در خدمت آن حضرت بود و در رکاب اقدس بعراق عرب آمده سه سال مستوفی الممالک بود مرد آدمی درویش نهاد و بهسلامت نفس اتصاف داشت و محاسب کاردان بود و از اقسام شکار به شکار تازی بسیار مولع بود و در ششماهۀ بارسئیل مطابق سنه معزول شده حاتم بیک اردوبادی وزیر بیگتاش خان مستوفی الممالک گشت و شش ماه بدان خدمت قیام داشت و در اول توشقانئیل سنۀ الف چنانچه در طی اسامی وزراء ذکر شد مورد تربیت شاهانه گشته بمنصب عالی وزارت اعظم ارتقاء یافت.
آقا شاه علی دولتآبادی اصفهانی برتبۀ ارتقاء سربلندی یافت دوات قلم طلاء مرصع که تا آن غایت رسم نبود که به مستوفیان داده شود به او داده شد در علم سیاقت و نویسندگی استاد المحاسبین و محاسب کاردان بود و بهسلامت نفس و خیراندیشی اتصاف و تا شش سال من حیث الاستقلال بدان خدمت پرداخت بتاریخ ست و الف باجل طبیعی فوت شد بنا بر شفقت شاهانه بآن سلسله منصب مذکور بآقا میرزا علی برادرش تفویض یافت و دوات و قلم مرصع مذکور به او اختصاص یافت او نیز مرد سنجیدۀ خوش سلوک پرهیزگار و کمطمع بود و نسخۀ تشخیص جمع و خرج ممالک محروسه که حاتم بیک طرح کرده بود و امروز قدوه و قانون دفترخانۀ همایون است در زمان استیفاء او تمام یافت و تا پنج سال مستوفی الممالک بود و از درویش نهادی و عدم رشد و استقلال مورد اعتراض متعرضان و اضداد گشته معزول گشت.
معزا ابراهیما شیرازی که از زمرۀ معترضان او بود بدین رتبه سرافرازی یافت و در کمال استقلال و بلندپروازی بلوازم خدمت اشتغال مینمود و از زیادتی رشد و بدسلوکی با ابنای جنس و ارباب قلم از او رمیده در مقام عیبجوئی درآمدند و از بیپروائی و بیشعوری که از کیفیت بادۀ جاه و منصب خیر و خبطی چند در محاسبات گیلان مبلغهای کلی فروگذاشت کرده بود میرزای عالمیان که خود مؤدی حساب بودند آن اطلاع یافته بعرض اقدس رسانید بنا بر آن رقم عزلیت بر صحیفۀ حالش کشیدند ایام منصبت یک سال و نیم بود.
در اول ئیلانئیل میرزا قوام الدین محمد ولد میرزا حسن کفرانی اصفهانی که وزیر حسینخان شاملو امیر الامراء خراسان و در علم سیاق و نویسندگی شاگرد خلف آقا شاه علی بود بر مسند استیفاء تمکن یافت آدمی خلیق نیک نفس بود با کمال استقلال و بزرگ منشی به غایت درویش نهاد و خیر و صاحب همت بود فقراء و درویشان و ارباب صلاح و اصحاب زهد و تقوی از مواید احسانش بهرهور بودند و تا پانزده سال مستوفی الممالک باستقلال بود در سال شانزدهم دعوت حق را اجابت نموده بدار بقا پیوست بعد از فوت او میرزا سعید نوادۀ خواجه قاسم بدین رتبۀ والا ارجمندی یافت و تا حین ارتحال شاه گیتیستان حسب الارث و الاستحقاق مستوفی الممالک بود و اکنون بدستور به خدمت مذکور مشغولی دارد و از وزراء جزو زمان آن حضرت چند وزیر ذیشان صاحب اعتبار که بودند مثل میرزا محمد شفیع وزیر دار المرز و مازندران و خراسان که بخطاب میرزای عالمیان سرافراز بود و خواجه محمد رضای وزیر آذربایجان که لقب فدویت داشت و دیگر وزرای اصفهان و کاشان و غیرهم بعالم بقا پیوسته بودند و از وزرایی که در حین ارتحال راتق و فاتق مهمات دیوانی بودند دو نفر صاحب جاه و عزت و ثروت و مکنت بودند.
میرزا تقی مشهور بسارو تقی نوادۀ خواجه عنایت که در زمان شاه جنت مکان وزیر حسن بیک یوزباشی بوده و مومی الیه در سنه یکهزار و بیست و پنج که قشلاق همایون در دانقی واقع شده بود او وزیر بیگلربیگی قراباغ بود کما ینبغی بلوازم خدمت پرداخت نواب گیتیستانی آثار رشد و کاردانی از ناصیۀ احوالش مشاهده نموده در مقام تربیتش درآمد و در همان ایام به وزارت کل ولایت طبرستان که عبارت از مازندران بهشتنشان و رستمدار بوده باشد سربلندی یافته روانه آن صوب شده حسن سعی و کاردانی او در خدمات مرجوعه سیما انجام عمارت و ضبط و نسق مملکت و توسیع طرق و شوارع و غیر ذلک در ضمیر منیر اشرف بیشتر از پیشتر سمت ظهور یافته روز بروز در تربیتش میافزودند تا آنکه بمزید عزت [۷۶۷]
