پرش به محتوا

برگه:Tarikh-e Alam-ara-ye Abbasi.pdf/۱۲۲

از ویکی‌نبشته
این برگ نمونه‌خوانی نشده است.

ابد پیوند منصب وزارت قورچیان عظام به سلسلۀ ایشان تعلق داشته و حقوق خدمت آن سلسله بدین منصب سربلندی یافته تا حین حیات بدین رتبه معزز بود در اوایل جلوس همایون شاهی ظل اللهی فوت شد.

میرزا فتح الله نام مستوفی قورچیان عظام، وی نیز اصفهانی و از اقوام خواجه ملک است که اول مستوفی قورچی و آخر مستوفی الممالک شد و میرزا فتح الله مذکور در آغاز جوانی بدین خدمت سرافراز شده مشمول نوازش و مورد تربیت بود همواره از مجلسیان اعلی بوده زیاده از وزیر قورچی در مهمات قورچیان دخل داشت.

اصحاب دفتر خانۀ اعلی: میر ابو تراب نطنزی مستوفی مال که الحال ضابط نویس و مفرده نویس نیز می‌گویند و او از سادات الوشیه نطنز و داماد خواجه قاسم مستوفی بوده و در دفتر - خانۀ همایون ارباب قلم او را در علم سیاق استاد المحاسبین می‌دانستند و هدایت بیک شیرازی صاحب توجیه دیوان اعلی بود. وی از اقوام خواجه حبیب الله صاحب توجیه سابق است از سلسلۀ ایشان جمعی کثیر در این دودمان ولایت‌نشان بخدمات متنوعه قیام داشتند و محل اعتماد شاهانه بودند مشار الیه مرد سنجیده راست قلم صاحب وقوف سلیم النفس پرهیزگار بود. از اوارجه‌نویسان خواجه محمد امین مشهور بخان ولد قاسم مستوفی که در علم سیاق و قانون حساب‌دانی مصداق الولد سر أبیه بود به خدمت اوارجه‌نویسی آذربایجان و شیروان قیام داشت. خواجه رشید بیک شیرازی الاصل و از اقوام هدایت بیک است و به اوارچه‌نویسی عراق معزز و مرد صوفی مشرب درویش نهاد پاک اعتقاد خدا آگاه بود. آقا اسد نطنزی اوارجه‌نویس خراسان و کرمان، میر نعمت الله ولد اسد سوخته مشهور شیرازی بجای پدر اوارجه‌نویس فارس بود، آقا سیف الملوک طهرانی مستوفی ارباب تحاویل اگر چه زیاده استعدادی نداشت اما مرد رنگین خوش صحبت شیرین سخن بود، بدین جهت در مجلس بهشت آئین راه یافته از زمرۀ مجلسیان و منظور انظار عنایات شاهانه بود

وزراء عظام ممالک محروسه: دو نفر به غایت بزرگ و عالی شأن و صاحب اقتدار بودند. میرزا عطاء الله اصفهانی که در اوایل حال وزیر مهر بود به وزارت و ممیزی کل آذربایجان و شیروان سرافرازی یافت، و دیگری آقا کمال الدین زین العباد کرمانی چنانچه در فوق اشاره شده وزیر و ممیز کل خراسان بود اما در حین رحلت شاه جنت مکان آقا کمال فوت شده بود میرزا عطاء الله را کبر سن و شیخوخت دریافته از آن منصب معزول گردیده بود هر دو وزیر صاحب خرد سلیم النفس رعیت‌پرور بودند ذکر خیر و نیک‌نامی ایشان در خراسان و آذربایجان الی الغایة مذکور السنه و افواه خلایق و عمل ایشان در آن ولایت قدوه و قانون است و از جمعی که در حین رحلت شاه جنت مکان به وزارت ممالک قیام داشتند میرزا هدایت الله ولد خواجه شاه حسین سارونی که سابق وزیر ترخان بود به وزارت گیلان بیه‌پیش منصوب گشته بدان امر قیام داشت اما به گیلان نرفت و در درگاه معلی می‌بود و در زمان نواب سکندر شأن مستوفی الممالک شد بعد از قتل میرزا سلمان که در هرات واقع شد و در محل خود گزارش خواهد یافت وزیر دیوان اعلی و اعتماد الدولة گشت، اما زیاده دخلی و در مهم عالی وزارت استقلالی نیافت، خواجه قاسم علی که سابق وزیر حسن بیک یوزباشی استاجلو بود به وزارت آذربایجان سرافراز گشته چند سال بدان مهم قیام داشت، اما او نیز تا حین رحلت شاه جنت مکان در درگاه معلی مانده بآذربایجان نرفت مرد خیراندیش و به‌سلامت نفس اتصاف داشت، تبریزی الاصل بود، و ربطی باهل صفاهان نیز داشت. برادرش خواجه عنایت ترکه بجای برادر وزیر حسن بیک ولد حسین بیک شده بود و از وزرای معتبر آن زمان مرد خلیق و آدمی پسندیده سلوک بود، خواجه محمد شریف طهرانی که از وزارت دار العبادۀ بزد معزول شده به وزارت دار السلطنه اصفهان منصوب گشته رابطه خویشی بآقانلای دوات دار قزوینی مشهور داشت - او نیز آدمی خوش سلوک سلیم النفس بوده میرزا بدیع الزمان ولد آقانلای مذکور به وزارت دارالمؤمنین کاشان قیام داشت او و برادرانش بنا بر سلامت نفس و حسن سلوک با رعایا منظور انظار شفقت شاهانه بودند یک برادرش آقا محمد زمان به بعضی خدمات دار السلطنۀ تبریز مأمور بود و برادر دیگرش احمد بیک وزیر بعضی محال خراسان بود. میرزا عبد الباقی مشهور بزاده مخدوم ولد میر فضل اللّه شهرستانی بعد از فوت میر سید علی رضوی قمی که وزیر دار السلطنۀ قزوین بود به وزارت آن ملک سرافراز گشته بدان خدمت قیام داشت در فوق بتحریر پیوست که فضل الله صاحب املاک و