زالمان Carl Zalmann دانشمند مشهور روسی و ف . و . ك . مولر W. Muller . دانشمند آلمانی متون زبان دری آن و رادلف Radiof عالم روسى و فن لو كوك عالم آلمانی متون ترکی آنها را با رنج فراوان خوانده اند. در میان متنهای تر کی کتابیست درباره اعتراف بگناه در دین مانی که باستان شناس معروف مجار سر اورل استاین Aurel Stein که بیشتر در هندوستان می زیسته بدست آورده و را دلف و فن لو كوك تدريجاً آن را خوانده اند. این کتاب بنام خواس توانیفت Khwastuanift ، معروفت. در میان طومارهایی که در توئن هوانگ بدست آورده اند و مسافران اروپایی نتوانسته اند با خود از چین ببرند و دولت چین آنها را بکن برده و در کتابخانه مخصوصی که در آنجا ترتیب داده گذاشته است طومار بسیار بزرگیست که تقریباً کاملست و چیزی از آن از میان نرفته است. شاوان Chavannes و پلیودانشمندان فرانسوی پی برده اند که این طومار یکی از کتابهای ما نویانست و تفسیر آنها را در مجله آسیایی پاریس منتشر کرده اند . اسناد دیگر بزبان ایغور و پارسی باستان و سغدی و چینیست . پس از بدست آمدن این اسناد گران بهای مختلف امروز میتوان اطلاعاتی را که در گذشته مؤلفان مسلمان و نصاری در بارۀ دین مانی داده اند کامل کرد و درستی و نادرستی آنها را سنجید و نیز در اطلاعاتی که تاریخ نویسان چین داده اند تفتیش کرد و ازین راه آگاهی درست بدست آورد که قسمتی از آن متکی بر کتابهای ما نویان و قسمت دیگری متکی بر گفته نویسندگان سابقست اسنادی که در آسیای مرکزی بدست آمده شامل برخی مطالب ٩٢
برگه:Srchshmh-tsvf-dar-eiran.pdf/۹۵
ظاهر