کرده اند بایشان نیگوشک» می گفته اند و این کلمه در زبان دری نغوشاك شده که بمعنی نیوشنده است. مانی خود جانشینی برای خویشتن برگزیده بود و چنان مینماید که پیشوایان این مذهب همه در هر درجه ایکه بوده اند جانشین خود را معین میکرده باشند بجز برگزیدگان که شاید شنوندگان یعنی عامه مردم ایشان را انتخاب میکرده اند. مانویان هر روز يك شنبه گرد می آمده و دعا و سرود می خوانده اند و راهبانشان کتابهای دینی را میخواندند و مردم می شنیدند و باین كتابها احترام بسیار میکرده اند و وظیفه دینی خود میدانستند که نسخهای آنها را منتشر کنند. سنت او گوستن Saint - Augustin از پیشوایان معروف نصاری در قرن پنجم که ردی بر عقاید مانویان در زمانی که در اروپا نفوذ بسیار داشته اند نوشته است در دست رگزیدگان بسیاری از کتابهای مانوی را دیده است که با مرکبهای رنگارنگ مختلف زینت کرده و تذهیب کرده بودند وجلدهای بسیار نفیس داشته است . چنانکه گفته شد اساس تعلیمات مانی دوگانه پرستی و ثنویت بوده که وی بمنتهی درجه رسانیده بود و از همه ادیان دیگریکه درین دوره بدو مبدأ معتقد بودهاند وی بیشتر غلو کرده است . وی جهان را منکی بدو اساس متضاد میدانست که هر دو را ازلی و ابدی و جاودانی میپنداشت یعنی خوبی یا خیر و بدی یاشر یا روشنایی و تاریکی خدا خداوندگار خوبی و روشنایی و شیطان یا اهریمن خداوندگار بدی و تاریکی بوده است. AV
