بوده است و میبایست منظره عجیبی داشته باشد و بیهوده نیست که اینهمه یاد از بامیان و معابد آن در کتابهای جهان هست. در میان مجسمه های بودایی این دیوار عظیم دوبت بسیار بزرگ هست که بچهار صدمتر فاصله از یکدیگر آنها را در میان آشیان بسیار بزرگی از شکم کوه تراشیده و برجسته کرده اند اولی ۳۵ متر و دومی٥٣ متر ارتفاع دارد امروز در نتیجه تعرضهایی که پیداست در دوره اسلامی بآنها کرده اند صورت و دستهای گستردۀ هر دوبت و پای چپ بت بزرگ شکسته است بطوریکه از صورت آنها تنها استخوان بندی که روی آن ظریف کاری کرده بودند ،باقیست اما چینهای جامه سراپای هر دویت نشان میدهد که در تراشیدن آنها منتهای ذوق و دقت و ظرافت را بکار برده اند و احتمال بسیار میرود که در آن روزهای آبادانی پاره های سیم و زر و گوهر هم با این بتها توأم بوده است و شاید شکستگیهایی که در سر و صورت آنها دیده میشود برای آنست که این چیزهای گرانبها را بوسایل عنیف از آنها جدا کنند. در سراسر این دیوار عظیم نقبها و راههای پیچاپیچ بسیار جالبی کنده و تراشیده اند که ببلندترین قسمت کوه یعنی بالای سربت ۵۳ متری هم میرسد و این میرساند تا چه اندازه مراقب نگاهداری آنها بوده اند بدلایل باستانشناسی قطعاً قدیم ترین سمجها از اواخر قرن اول و یا اوایل قرن دوم میلادیست و تا قرن ۷ میلادی با میان همان رونق را داشته و پیداست که در آغاز دوره اسلامی که دین بودایی ازین سرزمین بر افتاده این شهر مذهبی نیز از رونق رفته و آسیبهایی که باین آثار رسیده از همان زمان ببعدست. ظاهراً این دوبت بزرگ معروف بامیان در آن روزگار آبادانی شهر و رواج دین بودایی یکی رنگ سفید ٢٨
