برگه:PEYMAN 1 1.pdf/۳۰

از ویکی‌نبشته
پرش به ناوبری پرش به جستجو
این برگ نمونه‌خوانی شده ولی هنوز هم‌سنجی نشده‌است.
—۳۰—

سپهبد ایران یکتن بود. ولی خسرو سپاه را نیز بچهار بخش کرده و هر بخشی را با سپهبد جداگانه بیکی از آن چهار کوست بگماشت. ای اینجاست که ما از زمان او در تاریخها بنامهائی از قبیل سپهبد خوراسان و سپهبد نیمروز و مانند اینها بسیار بر می‌خوریم.[۱]

ولی فردوسی بر خلاف نوشتهای طبری بخش کردن ایران را بچهار کوست (او بهر میخواند) بخسرو انوشروان نسبت اده و چهار بخش کردن سپاه را هم بنام خسروپرویز مینگارد که از هر دو جهت با طبری اختلاف دارد. در داستان خسرو انوشروان میگوید:

بخش کردن انوشروان پادشاهی خود بچهار بهر

شهنشاه دانندگان را بخواندسخنهای گیتی سراسر براند
جهان را ببخشید بر چهار بهروزو نامزد کرد آباد شهر
نخستین خراسان ازو یاد کرددل نامداران بدان شاد کرد
دگر به، زو قم بد و اصفهاننهاد بزرگان و جای مهان
وزو بهر، بد آذرآبادگانکه بخشش نهادند آزادگان
وز ارمنیه تا در اردبیلبپیمود واژه ناخوانا دانا خرد بوم گیل
سوم پارس و اهواز و مرز خزرز خاور ورا بود تا باختر
چهارم عراق آمد و بوم رومچنین پادشاهی و آباد بوم.[۲]

چنانکه میدانیم فردوسی شاهنامه را از روی خداینامه نظم کرده گویا در آن کتاب درباره این چهار بخش کردن ایران آگاهی درستی نبوده و اینست که گفته‌های شاعر ایرادها دارد و درست از عهده مطلب

  1. فرخ هرمز که آزرمیدخت را خواستگاری کرد و بسزای این آرزو بدست کسان آزرمیدخت کشته گردید سپهبد خراسان بود. پسر او رستم که آزرمیدخت از پادشاهی برداشت و سپهسالار جنگ قادسیه هم او بوده نیز سپهبدی خراسان داشته است. نیز در همان زمان آذرجشسن واژه ناخوانا نامی سپهبد نیمروز بوده است.
  2. شاهنامه خاور ج 4 ص 378 و 372