بند سوم دوره دوم تقنینیه قانون محاكمات حقوقی
داده است خارج از صلاحیت قانونی خود بدعوائی رسیدگی کرده (۲) هرگاه رسیدگی موافق صلاحیت قانونی محکمه بوده ولی حکم بر خلاف قانون صادر شده (۳) اگر به ادعائی بر خلاف اصول محاکمه رسیدگی شده و عدم رعایت اصول مذکوره بدرجهٔ اهمیت دارد که حکم را از اعتبار حکم قانونی میاندازد (۴) اگر احکامیکه از دو محکمه در يك موضوع وماده صادر شده مباین همدیگر باشد.
مادة ٥٦٧- هرگاه قضیه در محکمه رؤیت شده باشد که رسیدگی بآن اصالتاً از خصایص آن محکمه نبوده و همچنین اگر بدعوای تجارتی در محکمه حقوق و یا بدعوای حقوقی در محکمه تجارتی و یا بدعوائی که از خصایص محاکم شرعیه است در محاکم عرفیه و یا بدعوائی که از خصایص محکمه ابتدائیه است در محکمه استیناف و یا بدعوائی که از خصایص محکمه استیناف است در محکمه ابتدائی یا خارج از مرجع استینافی آن دعوی رسیدگی شده باشد حکم صادر نقض میشود ولو اینکه در اثنای رسیدگی خواه در محکمه ابتدائی و خواه در استیناف از قبل هيچيك از متداعيين در این خصوص اعتراض نشده باشد ولی اگر دعوائی از خصایص یکی از محاکم تجارتی بوده و در محکمه تجارتی دیگر رسیدگی شده و یا راجع بیکی از محاکم ابتدائیه بوده و در محکمه ابتدائیه دیگر رؤیت شده و در اثنای رسیدگی هيچيك از طرفين اعتراض نکرده اند حکم صادر نقض نمیشود.
ماده ۵۶۸- حکم صادر در خصوص دعوائی مادام که حکم مذکور با قوانین جاریه که در حین وقوع آن دعوی معتبر و مجری بوده مخالف نباشد نقض نمیشود.
ماده ۵۶۹- هر گاه عين مفاد حکم مطابق یکی از مواد قانونی است ولی اسباب موجه حکم با ماده قانونی دیگری که معنی دیگری دارد تطبیق شده آن حکم نقض میشود.
ماده ۵۷۰- اگر در دعوائی که از قراردادی ناشی شده بمفاد صریح سند یا به قانون و نظامنامه متعلقه بآن قرارداد معنی دیگری داده شود حکم صادر در آن خصوص نقض میشود.
ماده ۵۷۱- اصول و کیفیاتی که برای تأیید مفاد حکمی در خود حکم مندرج است در محكمه تميز محقق ومعتبر محسوب است ولی چنانچه از اوراقی که اساس آن اصول و کیفیات است و یا از اسناد و نوشتجاتی که طرفین در حین محاکمه ابراز میکنند عدم صحت مندرجات مذکوره ثابت گردد حکم مذکور نقض میشود.
ماده ۵۷۲- هر گاه در یکی از محاکم بر خلاف اصول محاکمه به دعوائی رسیدگی شده باشد در دو مورد حکم آن محکمه نقض میشود :
۱- هر گاه اصول محاکمه که رعایت نشده بوظایف محکمه راجع بوده و عدم رعایت اصول مزبور بدرجه اهمیت داشته که در حکم محکمه نافذ و مؤثر بوده و بهمان جهت نمیتوان حکم محکمه را حکم قانونی دانست.
