بند سوم دوره دوم تقنینیه قانون محاكمات حقوقی
ماده ۲۳۸- مدعی میتواند تقاضای اولی خود را که در عرضحال تصریح کرده کم و کسر کندولی به هیچوجه نمیتواند آنرا زیاد کند یا ماهیت ادعای خود را تغییر دهد و با کلیتاً تقاضائی بکند که از عرضحال او مستقیماً مفهوم و حاصل نیست.
ماده ۲۳۹- موارد مفصله تغییر ماهيت ادعاء ياتقاضا حساب نمی شود :
(۱) وقتی که مدعی موضوع ادعای خود را واضحتر معين و محدود میکند.
(۲) وقتی که مدعی اجرت المثل و خسارت خود را معین و علاوه میکند.
(۳) در صورت نقديا فروش اموال مدعی که مشارالیه قیمت آنرا از مدعی علیه میخواهد.
ماده ۲۴۰- در صورتی که مدعی بخواهد تغییر در ماهیت تقاضای خود بدهد باید مراتب را كتباً در همان جلسه بمحكمه اظهار کند.
ماده ۲۴۱- رئیس محکمه و با اجازه او اعضای محکمه میتوانند در صورت مبهم بودن اظهارات طرفی توضیحات لازمه را خواسته تقاضای جواب صریح در رد یا قبول اوضاع واحوال دلايل و استاد نمایند.
ماده ۲۴۲- در صورتی كه در يك ادعا چند تقاضا شده باشد و اختلاط آنها با یکدیگر باعث اشکال رسیدگی شود محکمه میتواند آن چند تقاضا را از همدیگر مفروق نموده قرار بدهد که طرفین توضیحات خودشان را نسبت بهر تقاضائی جداگانه بدهند.
ماده ۲۴۳- در اثناء مذاکرات شفاهی رئیس محکمه تکلیف صلح بطرفین می کند و هر گاه طرفین مصالحه نمودند مراتب در صورت مجلس نوشته شده با مضای طرفین میرسد و مفاد آن غیر قابل استیناف است.
مادۀ ۲۴۴- هرگاه مصالحه نشد مذاکرات طرفین امتداد می یابد و همین که رئیس محکمه مسئله را بعد از اصغای مذاکرات و دلایل طرفین واضح و روشن دید مذاکره را ختم می کند.
ماده ۲۴۵- مدرك حكم محكمه دلایل کتبی است که طرفین بمحکمه تقدیم می کنند و همچنین دلایل شفاهی آنان که در حین مذاکره شفاهی اظهار میدارند و در صورت مجلس نوشته شده به امضای طرفین میرسد.
مبحث دوم
در دعوای متقابل
ماده ۲۴۶- مدعى عليه حق دارد که در مقابل ادعای مدعی اقامه دعوا نماید و چنین
