برگه:DowreKamelMasnavi.pdf/۸۲

۷۴

مثنوی معنوی

 

---

	یک مثال ای دل پی فرقی بیار			تا بدانی جبر را از اختیار
	دست کآن لرزان بود از ارتعاش			وآنک دستی را تو لرزانی ز جاش
	هر دو جنبش آفریدهٔ حق شناس			لیک نتوان کرد این با آن قیاس
	زین پشیمانی که لرزانیدیش			چون پشیمان نیست مرد مرتعش
۱۵۰۰	بحث عقلست این چه عقل آن حیله‌گر			تا ضعیفی ره برد آنجا مگر
	بحث عقلی گر دُر و مرجان بود			آن دگر باشد که بحث جان بود
	بحث جان اندر مقامی دیگرست			بادهٔ جان را قوامی دیگرست
	آن زمان که بحث عقلی ساز بود			این عمر با بوالحکم هم‌راز بود
	چون عمر از عقل آمد سوی جان			بوالحکم بوجهل شد در بحث آن
۱۵۰۵	سوی حس و سوی عقل او کاملست			گرچه خود نسبت بجان او جاهلست
	بحث عقل و حس اثر دان یا سبب			بحث جانی یا عجب یا بوالعجب
	ضوء جان آمد نماند ای مستضی			لازم و ملزوم و نافی مقتضی
	زآنک بینا را که نورش بازغ است			از دلیل چون عصا بس فارغ است

تفسیر وَ هُوَ مَعَکُمْ اَیْنَمَا کُنْتُمْ

	بار دیگر ما بقصه آمدیم			ما از آن قصه برون خود کی شدیم
۱۵۱۰	گر بجهل آییم آن زندان اوست			ور بعلم آییم آن ایوان اوست
	ور بخواب آییم مستان وییم			ور ببیداری بدستان وییم
	ور بگرییم ابر پر زرق وییم			ور بخندیم آن زمان برق وییم
	ور بخشم و جنگ عکس قهر اوست			ور بصلح و عذر عکس مهر اوست
	ما کییم اندر جهان پیچ پیچ			چون الف او خود چه دارد هیچ‌هیچ