که خراج کمتری بر زبان میداده است آگاهی داریم. ممکنست انسان گمراه شود و تصور کند که ابن حوقل در یادداشتهایی که بعجله بر میداشت ( رجوع کنید بنبد ۱ ) درباره يك امير بحث کرده باشد . با توجه باختلاف میزان خراج ممکنست کسی تصور كند كه يك نفر باجگزار برای دو اقطاع مختلف ( جلم ، وخچن باج میداده باشد . سبب اینکه در فهرست خراج خچن نامی از اسب برده شده اینست که قراباغ اسبهای نژاده داشته است . در قرن سیزدهم شوهر ملکه تامار گرجستان بنام داوید سوسلان دژ جار ما نام را با يك ده در بهای يك اسب از دست داد که از و اختانگ از خچن آورده بودند (رجوع شود بتاریخ گرجستان بروسه ج ١ ص ٤٤١) . الف اصطلاحات فنی ه - نتیجه هنور معانی اصطلاحات فنى راجع بخراج دوره اسلامی چنانکه باید معلوم نیست و ترجمۀ اصطلاحات مالی را که ابن حوقل بکار برده میتوان تنها بعنوان آزمایش بکار برد من اصطلاحات فنی را که ابن حوقل بکار برده نقل کرده ام و برای ترجمه آنها از آزمودگی کسانی که متون مانند آنرا چاپ کرده اند بهره مند شده ام ) فهرست دوخویه در مجموعه جغرافیاهای تازی ج ٤ ، فهرست طبری، فهرست لغات و اصطلاحاتی که آمدروز Amedroz از کتاب الوزرای هلال الصابی نقل کرده است ). الف - الزمه - آنچه جداگانه وصول کنند(طبری) ب • اموال در آمد (شاید هدی) ، دوخونه ج ٤ ص ٣٥٧. AITA الطاف - عطايا وهدايا . ت ضريبه بنا بر کتاب دوخويه ج ٤ ص ٢٨٥ بمعنی اخص در آمد بمعنی وصولی نیست بلکه بیشتر بمعنی «خراج» است زیرا میتوان آنرا بطرف مختلف پرداخت ، فی المثل از طریق عوارض گمرکی (عوارض وصولی مختلف، مخصوصاً راهداری). ب ديوان اداره درآمدها ج جبانات دوخويه ج ٤ ص ۲۰۲ پیشنهاد می کند « خراج پیش بینی
IYA
