زبانی که آثار ارانیان در آن هست باقیست. چون مقصود ما مطالعه در اوضاع قرن نهم و دهم میلادیست بتغییراتی که تاخت و تاز ترکان اغوز در قرن یازدهم فراهم کرده و مردم این نواحی ترك شده اند کاری نداریم. منابع تازی و ارمنی هر دو نشان میدهند که استیلای تازیان بهیچوجه خاندانهای شاهی ارانی و ارمنی را از میان نبرده بلکه هم چنان بعنوان دست نشانده آنان در پادشاهی باقی مانده اند از هر پیشآمدی بهره گرفته اند تا حقوق موروث خود را از دست ندهند و توانسته اند در برابر استیلای تازیان وسلجوقیان و مغول ایستادگی کنند و حتی امروز جایی که بآن ارتفاعات قراباغ میگویند و در آذربایجان شورویست (۱) بنام آنهاست دوره انقراض این حکومتهای نیم مستقل دشواریهای بسیار در مطالعه فراهم میکند در مآخذ تازی (۲) و ارمنی (۳) توجه بیشتر بوقایع خاصی کرده اندو ما برای بهم پیوستن سلسله حوادث گرفتار دشواری میشویم کتاب تاریخ نویس البانی موسس کانکتوتی که کتاب خود را بزبان ارمنی نوشته است قرن دهم) شامل مطالب بسیارست اما اشارات تاريك و بریدگی های بی موقع در رشته سخن بیشتر سبب سرگردانیست (٤) . اشکال خاصی که پیش میآیدا یست که درین زمان ارمنیان بروش تازیان کنیه هایی داشته اند (مانند ابو موسی وا بواسد و جز آن که هیچ با نامهای ارمنی پیوستگی ندارند. همین نکته در خا دانها که بجزين وجه اشتراکی با یکدیگر نداشته اند بسیار دیده میشود، چنانکه امتیاز در میان چندین (۱) گذشته از دهکده های بی شمار ارمنی که در سراسر قسمت شرقی ماوراء قفقارست (۲) بلادری (متوفی در ۲۷۹ - ۹۲ و سال ۳۸ لیا (قدرت في ال طری متوفی در ۳۱۱ - ۱۹۲۳ ه (۳) تماس او تسرونی (بیش ارسال ۲۰ (میلادی) آوعیت ابلادونه پس از ۱۰۰۰ (میلادی) و چند تاریخ نو سرد نگری ایشان مد استقاس اولیان (در حدود ۱۳۰۰ (میلادی) (٤) از تاریخ آلیا پای اوکه کانیان روسی ترجمه کرده است سر ۹۵ مد شده ام ، چاپ سن پتر رورك ١٨٦١ برای روشی شدن مکانی چین ها ساتی چند مدون آقایی دوست C Dowsett هستم که مشغول تهیه جناب اره ی او متن ادمین J
کتابست
