بج از سقوط سلسلهٔ شاهان ملّی میزیسته و تا دو قرن بعد از این زمان زمان مسعودی نیز خط پهلوی و زبان پارسی ساسانی هنوز متداول و رایج بوده است و بهرام خورزاد که منشأ روایت نامۀ تفسر برای ابن مقفع از اوست خواه از مردم عهد ساسانی باشد یا از رجال صدر اسلام در زمانی بوده است که ادبیات کهن پهلوی هنوز دست نخورده بوده است آشنائی اینجانب با نامه تفسر در سال ۱۳۰۵ و در طی مجالس درس پهلوی در محضر آقای پرفسر ارنست هرتز فلد شروع شد که نسخه ای از چاپ دار مستر را که با مقدمه و ترجمه آن از دوره سالیانه مجله آسیائی ( سال ١٨٩٤ ) مجزا و جلد کرده بودند باینجانب با مانت دادند که نسخه ای از متن آن با ترجمه ای از حواشی و ملاحظات و دیباچۀ او برنامه برای خویش نوشتم . بعدها در ضمن ترجمه کتاب ه وضع ملت و دولت و دربار در دورۀ شاهنشاهی ساسانیان » از فرانسوی بفارسی که دیدم پرفسور آرتور کریستنسن مؤلف آن کتاب ازین نامه استفاده بسیار نموده است شناسائی و علاقه من نسبت بنامۀ تفسر بیشتر شد تا آنکه در اواخر سال ۱۳۱۰ دو نسخه از تاریخ طبرستان تألیف ابن اسفندیار را که هر دو متعلق بدوست بزرگوارم م آقای اقبال آشتیانی است از ایشان بعاریت گرفته نامه تفسر ، منقول از روی چاپ دار مستتر را با آن مقابله کردم یکی از ان دو نسخه که در دو مجلد است و از روی نسخه ای مورخ بسال ۹۷۸ هجری قمری برای خود آقای اقبال استنساخ شده است معلوم شد که با کلیه نسخ دیگر تاریخ طبرستان که ما میشناسیم این تفاوت را دارد که اضافات بسیار بر آنها دارد چنانکه گوئی این یکی اصل است و آن دیگران ملخص ، و مثلاً در ضمن ترجمه رسالۀ ابن مقفع خیلی مباحث و عبارات و اشعار درین نسخه موجود است که از نسخ دیگر محذوف است و بدون آنها مطلب مبهم و ابتر است و بسا كلمات و جمل که در نسخ دیگر بتصرف كتاب تبدیل یافته و بتوالی استنساخ تصحیف گشته درین یکی صحیح و بسادگی اصلی مانده است . نسخۀ دیگر
