پرش به محتوا

برگه:نامه تنسر - مجتبی مینوی.pdf/۱۱

از ویکی‌نبشته
این برگ نمونه‌خوانی نشده است.

می يك بار از پهلوى بعربي و يك بار از عربی بفارسی نقل شده حقيقةً متن صادر شده از قلم هیربد اردشیر باشد قدیمترین سند ایران است بعد از کتیبهای هخامنشی و اشکانی و متن اوستا ، و شاید از صورت کامل فعلی اوستا هم قدیمتر باشد اگر قبول کنیم كه يك قسمت از اوستا در زمان نخستین جانشینان اردشیر تحریر شده است در صحت نسبت دادن این نوشته به تفسر و اصالت آن بعد تحقیق میکنیم لیکن آنچه نزديك بيقين است ) همچنانکه دار مستتر نیز متوجه شده ( اینکه ابن مقفع برخی مطالب جدید که با موضوع تألیفات او مناسبت داشته در اصل گنجانده است و طبعاً برای آنکه این متن زردشتی را برای خوانندگان مسلمان خود طرف توجه سازد آن را با برخی از مندرجات توراة وانجيل سنجيده و خود او آنها را از متن جدا میکند. گاهی هم توضیحاتی درباره پاره ای از مطالب مذکور در نامه می آورد. داستان پادشاه بوزینگان را که از حکایات پنچ تنتر است او درین نامه گنجانده .است. پنچ تنتر ) اصل سانسکریتی کلیله و دمنه ) چنانکه میدانیم بپهلوی ترجمه شده بوده و ابن مقفّع که آن را از پهلوی بعربی آورده حکایت بوزینگان را از انجا حذف و بمناسبت درین نامه درج کرده است. شعرهای عربی و فارسی، و بعض آیات قرآنی ، و گفته علی بن ابی طالب که بدهان یکی از بوزینگان گذاشته شده همه از الحاقات ابن اسفندیار گزارنده فارسی این نامه است که بدانها داستان زده است و نیز شک نیست که وی گاهی دنبال عبارت پردازی رفته و بتفصيل مجمل و آراستن کلام پرداخته و نامه را اندکی بزرگتر از آنچه بوده است ساخته در پایان این دیباچه فهرستی از آنچه که بگمان ما از ملحقات مترجمین است خواهیم آورد . دار مستتر بحق میگوید که اگر این ملحقات را بر داریم متنی میماند که اساس آن مقدم بر ابن مقفع است و پیداست که ساخته او نیست و اصالت کلی آن در نظر روشن میشود زیرا مطالبي که درستی و راستی آنها بر ما آشکار است فراوان دارد: بعضی بواسطه موافقتشان با آنچه که ما مستقیماً از متون پهلوی میدانیم و برخی بواسطه تازگی ای که دارد وروشنی که بر مجهولات همان متون پهلوی میاندازد. هم دار مستتر گفته است