همچنین در (۲۷ ج۱/ ۱۳۰۶) می نویسد: «دربخانه که رفتم از دور امینالسلطان را دیدم خوشحالی غریبی از تمام این کار دارد عمدا راه خودش را تغییر داد به سمت من آمد و اظهار خصوصیت کرد مفهوم این بود که یعنی با وجود مخالفت تو ما کار خودمان را از پیش بردیم لکن من هم میگویم آنطور که میخواستید بال دولت را ببندید و بدست انگلیس بدهید نگذاشتم». و نیز در (۲۸ جمادی الاولی ۱۳۰۶) مینویسد: «دربخانه رفتم شاه فرمودند پسر رویتر (صاحب امتیاز بانک شاهنشاهی ایران) را حضور بیاورند شنیدم پسر رویتر را که حضور برده بودند همان احترامی که در حق یک وزیر مختار بعمل میآورند از قبیل فراش قرمز پوش که از دم خیابان دولت تا درب عمارت باید جلو بیفتند بهمین احترام پسر رویتر را با حکیم تولوزان[۱] حضور بردند و منتهای مرحمت را شفاهاً در حق او فرموده بودند آنچه مشهور است صد هزار تومان بجهت این کار به شاه پیشکش داده است». پس از دادن امتیاز کشتیرانی در رودخانهٔ کارون و همچنین دادن امتیاز تأسیس بانک شاهنشاهی ایران به انگلستان، روسها نیز بوسیلهٔ پرنس دالغوروکی وزیر مختار خود در دربار ایران درخواست گرفتن چندین امتیاز از دولت ایران نمودند. اعتماد السلطنه در این باب در (۱۶ جمادی الثانیه ۱۳۰۶) مینویسد: «خدمت شاه رسیدم باز صحبت فرنگ بود گمان میکنم حکماً بروند میگویند امروز تکالیف دولت روس به نظر شاه خواهد رسید و ظاهراً تکالیف روس از این قرار است: اول حق کشتیرانی در تمام رودخانه ها که بدریای مازندران میریزد. ثانیاً ورود سفاین روس به مرداب انزلی. ثالثاً راه کالسکه به مباشری و بخرج روسها از گیلان به تهران. رابعاً راه آهنی که باید از تهران به خراسان کشیده شود اگرچه بحسب ظاهر چندان اهمیتی ندارد اما در باطن قسمت شمالی و شرقی ایران را باید فاتحه خواند تمام این اعمال از سوء تدبیر وزیر اعظم عالیه است که لیره های انگلیس آنها را فریب داد قسمت جنوب را به انگلیسها دادند این است که روسها هم به طمع افتادند». اعتماد السلطنه راجع به سفر سوم ناصرالدینشاه باروپا در سال ۱۳۰۶ - ۱۳۰۷ ق مینویسد: «۱۲ رمضان ۱۳۰۶ ق. روزنامههای روس از حالا بنای بد نوشتن از امینالسلطان را گذاشتهاند و این بدنویسی را به مشیرالدوله[۲] که در تهران است نسبت میداد». و نیز در ۲۸ ذیقعده ۱۳۰۶ مینویسد: تولوزان سفرهای سابق فرنگ که میآمد دیوانه میشد این سفر که از گه رویتر خورده پول
- ↑ دکتر تولوزان Tholozan فرانسوی طبیب مخصوص ناصرالدینشاه دلال و واسطه عمل بود و ابتداء او فتح باب کرد و نامه پسر رویتر را به ناصرالدینشاه داد و دنبالهاش کشیده شد تا بجائیکه ناصرالدین شاه و امینالسلطان وزیر اعظمش امتیاز بانک شاهنشاهی ایران را دو دستی در مقابل گرفتن چندرغاز رشوه به انگلیس ها تقدیم نمودند.
- ↑ یحیی خان
