عینه برای من هم آوردهاند زیادتر تعجب کردم دم آبدارخانه که رفتیم جمعی از رجال دولت از قبیل نائبالسلطنه (کامران میرزا) - مشیرالدوله - وزیر خارجه (میرزا عباسخان قوام الدوله) - صاحب دیوان (میرزا فتحعلیخان) - عضدالملک (علیرضا خان قاجار) - مخبرالدوله علیقلیخان و غیره و غیره بودند جهانگیرخان (وزیر صنایع) و امین حضور (آقا علی آشتیانی) هم بود که همه را امینالسلطان خبر کرده بود در این بین خود امینالسلطان و اقبالالملک (میرزا محمد مستوفی نظام) هم رسیدند در این بین شاه هم تشریف آوردند و همه ما را در اطاق آبدارخانه احضار فرمودند کلاه قزاقی در سر مبارکشان بود که جمال خورشید مثال همایون را خیلی زشت کرده بود به نائبالسلطنه فرمودند که این امتیازنامه که چهارده سال قبل به رویتر داده بودیم سفارت انگلیس حالا اصراری دارد که این امتیازنامه باطل نیست و رویتر باید بحق خودش برسد.[۱]
اگر چنانچه نخواسته باشیم آن امتیاز نامه را مجری بداریم باید امتیازنامهٔ جدیدی در باب ایجاد بانک باو بدهیم غرض از احضار شما این امتیازنامه را باید داد یا نه و ماها را به اطاق خزانه که مسکن امینالملک (میرزا اسمعیل خان) است فرستادند اطاق سرد پر رطوبتی بود منقل آتش که هنوز بوی ذغال میداد آوردند احترام به حضرات گذاشتند که بوی زغال سرما را به دوران آورد منقل را بیرون بردند نهار نائبالسلطنه را آوردند خوردیم امینالسلطنه (محمد علی خان) هم بواسطهٔ نسبت به امینالسلطان[۲] اعضاء مجلس شد و حکیمالممالک هم که اندرون بمعالجهٔ انیسالدوله رفته بود از شاه استدعا کرده بود آنهم جزء مجلس شده بود باز حضرات به هیأت اجتماع به اطاق آبدارخانه آمدند آنجا را مجلس قرار دادند امتیازنامه رویتر را امینالدوله خواند هیچکس لا و نعم نگفت بلکه همگی تصدیق کردند[۳].
جز من که اول الی آخر ایراد گرفتم در این بین خبر کردند که ایلچی ینکی دنیا[۴] حضور
- ↑ قرارداد رویتر بموجب فصل هشتم که در آن ذکر شده بود، هرگاه از تاریخ این قرارنامه الی پانزده ماه دیگر شروع بکار نشود چهل هزار لیره که در بانک انگلستان رهن گذاشته شده دولت ایران حق دارد که آن را به نفع خود ضبط نماید چون مدت منقضی گردید و کمپانی به تعهدات خود عمل ننمود قرارداد لغو و چهل هزار لیره ضبط گردید بنابراین در این تاریخ موضوع یکی منتفی شده بود مظنهٔ لیره طلا در سال ۱۲۹۰ هـ.ق. پنجاه و پنج ریال بوده و چهل هزار لیره میشود دو میلیون و دویست هزار ریال.
- ↑ که شوهر خواهر امینالسلطان بود
- ↑ سکوت وزراء و تصدیق آنان دو علت داشته ۱- همگی میدانستند که شاه و امینالسلطان بواسطه گرفتن رشوه نظر مساعدی نسبت به دادن امتیاز بانک شاهنشاهی به انگلیسها دارند. ۲- پسر رویتر ریش و سبیل هر یک از وزراء را به فراخور شان و اهمیتشان قبلاً خوب چرب کرده بود.
- ↑ وزیر مختار آمریکا.
