پیشکش فرستاده بود». در سال ۱۳۰۶ ق. در سن ۳۱ سالگی بموجب دستخط شاه مقام صدارت را به عنوان وزیر اعظم اشغال نمود و پس از سمت وزارت دربار اعظم و وزیر اعظم رسما همهکاره مملکت بوده است.
در سفر سوم ناصر الدین شاه به اروپا (۱۳۰۶-۱۳۰۷ ق.) امین السلطان نیز که عنوانش وزیر اعظم (نخست وزیر) بود بهمراه شاه باروپا رفت تا سال ۱۳۱۰ ه. ق. بمقام وزیر اعظمی برقرار بود. امینالسلطان در مدت وزیر اعظمیش امتیاز کشتیرانی در رود کارون و و تأسیس بانک و استخراج معادن را در سال ۱۳۰۶ ق. و انحصار توتون و تنباکو را در سال ۱۳۰۷ ق. بانگلیسها واگذار نمود. اعتمادالسلطنه در یادداشتهای روزانهٔ خطی خود (۷ ربیع الاول ۱۳۰۶) راجع بامتیاز کشتیرانی در رودخانهٔ کارون مینویسد : « این روزها به واسطه امتیازی که بانگلیسها داده اند که در شطّ کارون کشتیرانی بکنند روسها از این فقره متألمند نهایت سختگیری را دارند اینست که فضله و عقل وزراء داخل است بجهت این خبط غریبی که کردهاند دردسر بجهت خودشان ایجاد نمودهاند در این خصوص شاه از من سئوال کردند من هم حقانیت روسها را تصدیق کردم». و نیز مینویسد: «۲۰ ربیع الاول ۱۳۰۶ : عصر چرچیل[۱] منزل من بود میگفت خیلی خوشحال هستیم که حق کشتیرانی در رود کارون به انگلیس ها داده شد. در حقیقت خوزستان را تصرف نمودند». در تاریخ (۲۲ ربیع الاول ۱۳۰۶) می نویسد : «صبح خانه مشیر الدوله ( یحیی خان) رفتم او را خیلی دلتنگ دیدم آنچه میگفت راست میگفت روس از بابت امتیاز دادن به انگلیسها از کشتیرانی کارون نهایت اوقاتشان تلخ است و ترک آمد و رفت را با امینالسلطان که در حقیقت این خیانت را بدولت نمودهاند از آن طرف ایلچی انگلیس به امینالسلطان گفته بود که اسرای ترکمان را که پس فرستاده بودید به استرآباد نرسیده است». و نیز مینویسد : (۲۹ ربیع الثانی ۱۳۰۶ ق، عصر عرب صاحب (از کارمندان سفارت روس) منزل من آمد میگفت شاه بواسطهٔ سفارت به امپراطور روس پیغام داده است وقتی که من فرنگ می آیم شما چطور با امینالسلطان رفتار خواهید کرد مبادا کینه از او داشته باشید از اینکه بواسطهٔ او کارون را به انگلیسها واگذار نمودیم عرب صاحب میگفت ما از این پیغام خیلی خنده کردیم و ریشخند نمودیم». اعتمادالسلطنه در یادداشتهای روزانه خطی خود (۲۰ جمادی الاولی ۱۳۰۶ ق.) طرز گرفتن انگلیسها امتیاز بانک شاهنشاهی را بدستیاری خود زمامداران امور (شاه و وزیر اعظم) این طور شرح میدهد:
«دیشب ساعت چهار و نیم ابلاغی بخط خود امین السلطان به من رسید که حسبالامر فردا دربخانه (دربار) حاضر باشید خیلی تعجب کردم که من هر روز علیالرسم دربخانه هستم دیگر چه جای ابلاغ است با هزار خیال صبح کردم وقتیکه داخل عمارت شدم امینالدوله را هم دیدم که وارد باغ شدند. بایشان گفتم که همچه ابلاغی برای من دیشب آمده گفت به
- ↑ سیدنی
