برگه:زندگانی مانی.pdf/۷

فرخی یادداشت میشود:

برنگ مجلس او کارنامهٔ مانیخسروا خوبتر ز صورت تو به بت پرستی^[۱] بر مانوی ملامت نیستبرشک محفل او بلده نامهٔ ارتنگ صورتی نیست در همه ارتنگاگر چو صورت او صورتیست در ارتنگ هزار یک که نهان در سرشت اوستهنر نامه فتح تو ای شاه بچین باید برد تا چو آن نامه بخوانند نخوانند ارتنگنگار و نقش همانا که نیست در ارتنگ او را ز بی فال، پدر تخت فرستادتختی همه در صورت و بر صنعت مانی همی تافت از پرنیان روی خوبشنگاریست کوئی ز ارتنگ مانی باغی نهاده همبر او با چهار بخشپر نقش و بر نگار چهار تنگ مانوی

چنانکه دیده شد همه وصف کتابی است که از مانی دانسته اند و آن را پر از نقوش زیبا و تصاویر و تذهیب های بدیع پنداشته اند، و آن کتاب را کتابی دینی شمرده و محل رواج آنرا چین دانسته، و از عجایب آنکه فرخی گمان کرده است که مانویان بت پرستاند و صورتهای مندرجه در کتاب خود را که بسیار زیباست می پرستند، چنانکه گوید: به بت پرستی بر مانوی ملامت نیست .... الخ

لیکن شعرائی مطلع تر از فرخی این اشتباه را مرتکب نشده اند، چنانکه ناصر خسرو گوید:

آنچه زیر روز و شب باشد نباشد یک نهادراه این اینجا گم شده است ای عاقلان بر مانوی

ولی همو مانی را دروغگوی میشمارد و او و بسی از حکما مانند شیخ اشراق

1. ؟