و باز در صفحه ۲۰۷ گوید : « و ذکر فی انجیله الذی وضعه علی حروف الابجد الاثنین و العشرین حرفا انه الفارقليط .... الخ ) و معلوم نیست واقعاً کتابی باسم انجیل داشته با یکی از مهمترین کتب او را باین اسم نامیده اند؛ چنانکه در تاریخ کلده و آشور هم دیدیم که کتب چهار گانه مانی را که نسبت انتحال بآنها داده میشد : الأسرار والفصول والانجیل والکنز[۱] نام میبرد و باز ذکر انجیل میکنند.
نقاشی مانی وارثی او :
اما ارتنگ یا ارژنگ - کارنامه مانی - کارنامه ارتنگ، و سایر اسامی که باین کتاب داده اند معلوم نشد چه بوده است، چه در الفهرست ابن الندیم ذکری و اشاره ای بدان نیست، و ابو ریحان هم نامی از آن نبرده است، و این نام در ادبیات فارسی و فرهنگها زیاد تر دیده میشود، و ممکن است این نام بزبان ایغوری نام شاپورگان یا یکی دیگر از کتب معروف مانی بوده باشد، و اینکه گویند کتبی که مانی نوشته یکی بفارسی و باقی بریانی بوده نباید کاملا مطابق واقع باشد، و همان طوریکه آثار مکتشفه هم گواهی میدهد که کتب مانی بخطوط پهلوی و ایغوری و چینی و تبتی است، لابد کتاب ارژنگ یا ارتنگ هم بهمان زبان نام کتابی از کتب مانی بوده و از آنجا این نام بخراسان سرایت کرده و داخل ادبیات دری شده است و ازین است که مورخین سریانی و رومی و عرب که سر و کارشان کمتر با مردم ترکستان و خراسان بوده است ازین نام بیخبر مانده اند، و کنست کتاب شاپورگان یا انجیلی که بوی نسبت میدهند بزبان ترکستانی تفسیر شده و نام ارتنگ یا ارژنگ بر آن نهاده باشند.[۲]
اما نقاشی مانی، معلوم نیست ماخذی محقق داشته باشد، زیرا مورخین سریانی و عرب و رومی ابداً ذکری ازین معنی نکرده اند و از کجا که در اصل ماخذ شاهنامه مسعودی در التنبیه و الاشراف گوید وافراد للمرقونیه بابا فی کتابه المترجم بالکنز
٤٢
