پرش به محتوا

برگه:زندگانی مانی.pdf/۳۸

از ویکی‌نبشته
این برگ نمونه‌خوانی نشده است.

قدیمترین محل نمو مانویه در مشرق، قطعه ترکستان چین بوده است که شهر تورفان مرکز آن است.

ابوریحان در الاثار الباقیه ص ۲۰۹ فرماید: «اکثر الاترال الشریه و اهل الصین و التبت و بعض الهند على دینه و مذهبه».

مسعودی در مروج الذهب (چاپ مصر ص ۵۶ در ذیل فصل چین و ترکستان) گوید: «فمنهم تشن الحرمح (ظ: الخرلخ - خلخ) و الظهرغر (ظ - التغزغز - قرخیز - قرقیز) و منهم اصحاب مدینة کوسان[۱] مملكة بین خراسان و منهم ... و لیس فی اجناس الترک و انواعهم فی وقتنا هذا و هو سنة اثنین و ثلثین و ثلثمائة اشد بأسا و لا اکثر منهم شوکة و لا اضبط ملکا و ملکهم[۲] (اور خان) و مذهبهم مذهب المنانیة و لیس فی الترک من یعتقد هذا المذهب غیرهم ...» و باز در صفحه بعد (۵۸) در ضمن شرح چین گوید:

«... و لهم آراء و نحل حدثت عن مذاهب التنویه و اهل الدهر فتغیرت احوالهم و تناکروا الّا انهم ینقادون فی جمیع احکامهم الى ما نصب لهم من الشرع المتقدم (یعنی دین بودائی و شمنی - بت پرستی) و ملکهم[۳] یتصل بملک التغزغز و صاروا على حسب ما قدمنا من اعتقادهم مذاهب المنانیة و القول بالنور و الظلمة فاذا کان ملک الصین شمنی المذهب ... کانوا جاهلیة سبیلهم فی ذبح الحیوان فتکون الحرب بینه و بین صاحب الترک ابرخان سجالاً و اذا کان ملک الصین منانی المذهب کان الامر بینهم فی الملک مشاعا ...».

تورفان مرکز مانویان:

ابن الندیم گوید: اول دینی که بعد از دین شمنی وارد ماوراء النهر شد، دین مانی بود، و سبب آن بود که پس از قتل مانی و قتل عام پیروان او از طرف

  1. ↑ نسخه خطی: کوشان
  2. ↑ کذا فی نسخة الخطى و فی نسخة القاهرة: اوزخان - ابرخان (ج ۱ ص ۵۸) و الظاهر: اورخان بالاء مهملة مصحف: اغورخان - یعنی پادشاه اغور
  3. ↑ اصل: وملک ارخان - نسخه خطی: وملکهم