مشغولند[۱] و نیز قسمتهای شعری هم در برخی اوراق دیده میشود که آنها نیز مربوط با مور مذهبي است، یعنی ترانه های نه سیلابی و دوازده سیلابی با قافیه و بیقافیه است ، و چنانکه خواهیم دید در تکوین عالم مادی و توحید باریتعالی است . اخيراً هم در مصر يك جعبه محتوى پاپروس های بهم چسبیده قدیمی بدست آمده است که آنهم یکی از کتب مانی است ، و دو نفریکی آلمانی و دیگری انگلیسی آنها را خریده و با هم قسمت کرده اند و اکنون استادی درکار آنست که اوراق بهم چسبیده را از هم باز کند.
آثار دیگری هم در ترکستان چین در بعضی مغارها کشف شده است كه عبارت ازصور ونقوش بسیار عالی است ؛ و آنها هم ظاهراً مربوط بامور ديني مانويان است ، و همان قسم که دیدن صفحات مصوّر و مذهب و اسلیمی دار شاپورگان و ساير كتب مكتشفه مانی ما را بیاد ارژنگ مانی که در تمام ادبیات ما پر است. میاندازد ، همانطور نقوش و تصاویر دخمهای مذکور در فوق هم ما را بیاد روایتی که گویند ( مانی مدت یکسال در ترکستان و خطا رفت و در مغاره پنهان شد و آذوقه با خود برد و آخر سال بیرون آمد و الواح . مصور که نام آن ارژنگ بود بمردم نمود .» می اندازد و بعید هم نیست چه هر روایتی را اصلی است که بتدریج آن اصل از شکل حقیقی خود عربان میشود.
در آثار مکتشفه نام پیمبر مانی است ، و چیز تازه ای که ازین اوراق پیدا شده و نوشتهای برخی از متقدمین را تأیید کرده این است که گویا مانی دو نوع تعلیمات داشته است ، نوعی از آن فلسفی و عالی که مختص صديقون وطبقات عمده مانويان بوده و نوع دیگر مربوط بطبقات دیگر مردم از سماعون و سایر هواداران، و این قسم اخیر از قسم اول سهلتر و دارای جنبۀ ادبی و ذوقی و بسی سهل التناول میباشد.
بالاخره باید صبر کرد و نتیجه تمام زحمات اساتيد و قرائت تمام اوراق
- ↑ چند ورق از این آثار را آقای طاهر زاده بهزاد در کتاب نفیس خود «سر آمدان هنر» نقل فرموده اند.
