این برگ نمونهخوانی نشده است.
(۴۴)
خطبها در پی هر جمله هل بلغت فرمودی اگر مستمعان نعم گفتندی و خواهش توضیح و تکرار ننمودندی حضرت به جملهٔ آخر گذشتندی باید دانست احسن سیاست آنست که بر اخلاق حسنه مؤسس باشد (این کلام ارسطاطالیس است) و بعقل و نقل مطابق پس واجب است که تدابیر دولت به تغییر اخلاق تبعه و اهالیش سبب نباشد بلکه بتهذیب و تزیین اخلاق آنها اسباب عمده شود بنا براین اکثر تدابیر سیاسیهٔ فرنگستان در تهذیب و تحسین اخلاق اهالی مدخلیت عظیم دارد و قضیهٔ تعیین مالیات و تحریر خرج که شرح داده شد از این تداییر است امروز در ممالک اسلام چون محصلان مالیات بسر اهالی گذاشته شوند و اهالی که از مخارج دولت خبر ندارند چنین پندارند که بدهی آنها بهوی و هوس حکمداران صرف میشود لهذا اکثر آنها برای تخلیص گریبان از تکالیف دولت بخیال پیداکردن راههای
