اﯾﻦ ﮔﺎم ﯾﮑﻢ ﻣﯽ ﺑﻮد .در ﮔﺎم دوم ﺑﻪ ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ از دﯾﻨﻬﺎ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ اﯾﻦ ﻧﺸﺎن دادﯾﻢ ﮐﻪ داﻧﺸﻬﺎ ﺟﻬﺎﻧﯿﺎن را از دﯾﻦ ﺑﯽ ﻧﯿﺎز ﻧﻤﯿﮕﺮداﻧﺪ .ﻧﺸﺎن دادﯾﻢ ﮐﻪ در زﻣﯿﻨﻪ ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﺟﻬﺎن و زﻧﺪﮔﺎﻧﯽ و رﺳﯿﺪن ﺑﻪ آﺳﺎﯾﺶ و ﺧﺮﺳﻨﺪی ﯾﮑﺮﺷﺘﻪ آﻣﯿﻐﻬﺎی ﺑﺴﯿﺎر ارﺟﺪاری ﻫﺴﺖ ﮐﻪ دﯾﻦ ﻫﺎ آﻧﻬﺎ را دﻧﺒﺎل ﮐﺮده ﺑﻪ ﻣﺮدﻣﺎن ﯾﺎد داده اﻧﺪ .ﻧﺸﺎن دادﯾﻢ ﮐﻪ آﻧﭽﻪ ﻣﺎدﯾﺎن درﺑﺎره دﯾﻨﻬﺎ ﭘﻨﺪاﺷﺘﻪ و آﻧﻬﺎ را ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﺑﯽ ﭘﺎ داﻧﺴﺘﻪ اﻧﺪ ،ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻧﺎآﮔﺎﻫﯽ اﯾﺸﺎﻧﺴﺖ و ﺧﻮد ﭘﻨﺪار ﺑﯽ ﭘﺎﯾﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ .در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﻧﯿﺰ ﯾﮑﺴﺎل ﺑﯿﺸﺘﺮ ﮔﻔﺘﺎرﻫﺎ ﻧﻮﺷﺘﯿﻢ و در ﻫﻤﯿﻦ ﻫﻨﮕﺎم ﺑﻮد ﮐﻪ از «ﺧﺮد» (ﯾﺎ ﺑﻬﺘﺮ ﮔﻮﯾﻢ :از ﻧﯿﺮوﯾﯽ ﮐﻪ داور راﺳﺖ و ﮐﺞ و ﺷﻨﺎﺳﻨﺪه ﻧﯿﮏ و ﺑﺪ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ) ﺑﻪ ﺳﺨﻦ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﺎدﯾﺎن و دﯾﮕﺮان ﮐﻪ از ﺑﻮدن ﭼﻨﺎن ﻧﯿﺮوﯾﯽ در آدﻣﯽ ﻧﺎآﮔﺎﻫﯽ ﻣﯽ ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﭘﺎﺳﺨﻬﺎی اﺳﺘﻮاری ﻧﻮﺷﺘﯿﻢ ،و ﭼﻮن ﻣﺎ در ﮔﻔﺘﻪ ﻫﺎی ﺧﻮد ،ﭘﯿﺶ از ﻫﻤﻪ داوری ﺧﺮد را ﭘﯿﺶ ﻣﯽ ﮐﺸﯿﻢ (و ﻣﯽﺑﺎﯾﺴﺖ ﮐﺸﯿﻢ) در زﻣﯿﻨﻪ آن ﺑﻪ ﮔﻔﺘﺎرﻫﺎی ارﺟﺪار ﺑﺴﯿﺎری ﭘﺮداﺧﺘﯿﻢ.
ﺳﭙﺲ در ﮔﺎم ﺳﻮم ﺑﻪ دﯾﻦ اﺳﻼم ﮐﻪ ﺑﺎز ﭘﺴﯿﻦ از دﯾﻨﻬﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ و ﺧﻮد دﯾﻨﯿﺴﺖ ﮐﻪ در اﯾﺮان و در ﭘﯿﺮاﻣﻮن ﻫﺎی آن رواج ﻣﯽ داﺷﺘﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻪ از ﯾﮑﺴﻮ درﺑﺎره راﺳﺘﯽ و اﺳﺘﻮاری آن ﮔﻔﺘﺎرﻫﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪ و از ﯾﮑﺴﻮ ﺑﻨﯿﺎد آن دﯾﻦ را ﻧﺸﺎن داده ،ﯾﺎ ﺑﻬﺘﺮ ﮔﻮﯾﻢ ﺑﻪ ﮔﻮﻫﺮش ﺑﺎز ﮔﺮداﻧﯿﺪﯾﻢ.
ﮔﻮﻫﺮ اﺳﻼم ﭼﯿﺴﺖ؟ .ﺑﺎور داﺷﺘﻦ ﺑﻪ ﺧﺪا ،ﯾﮕﺎﻧﻪ ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ او ،دﺳﺖ اﻧﺪر ﮐﺎرﻫﺎی ﺟﻬﺎن ﻧﺸﻨﺎﺧﺘﻦ ﮐﺴﯽ، ﭘﺎﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﻧﯿﮑﯽ و ﭘﺎﮐﯽ ،ﮐﻮﺷﯿﺪن در راه زﻧﺪﮔﺎﻧﯽ ،دﺷﻤﻨﯽ ﺑﺎ ﮔﻤﺮاﻫﺎن و ﺑﯽ دﯾﻨﺎن ،ﺑﺎور داﺷﺘﻦ ﺑﻪ ﺟﻬﺎن ﭘﺎداش و ﮐﯿﻔﺮ و ﻣﺎﻧﻨﺪ اﯾﻨﻬﺎ .اﯾﻨﻬﺎﺳﺖ ﺧﻮاﺳﺘﻬﺎی اﺳﻼم .اﯾﻨﻬﺎﺳﺖ ﭘﺎﯾﻪ ﻫﺎی آن دﯾﻦ.
اﯾﻨﻬﺎ را ﺑﺎز ﻧﻤﻮده ﻧﺸﺎن دادﯾﻢ ﮐﻪ ﮐﯿﺸﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ از اﺳﻼم ﺟﺪا ﮔﺮدﯾﺪه ﺟﺰ ﮐﻮره راﻫﻬﺎﯾﯽ ﻧﻤﯿﺒﺎﺷﻨﺪ ،ﻧﺸﺎن دادﯾﻢ ﮐﻪ ﺧﻮد ﺷﺎﻫﺮاه از ﻣﯿﺎن رﻓﺘﻪ و اﯾﻦ ﮐﻮره راﻫﻬﺎی ﮔﻤﺮاه ﮐﻨﻨﺪه ﺟﺎی آﻧﺮا ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ .ﯾﮑﺴﺎل ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻧﯿﺰ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﮔﻔﺘﺎرﻫﺎ میﻧﻮﺷﺘﯿﻢ.
ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﻣﺮوز ﻣﯽ ﮔﻮﯾﻨﺪ» :اﺳﻼم را ﺑﻪ اﺻﻠﺶ ﺑﺎز ﮔﺮداﻧﯿﻢ» و اﯾﻦ را ﺑﻬﺎﻧﻪ ای ﺑﺮای ﺧﻮد ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ ،ﻧﻤﯿﺪاﻧﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺎ آن ﮐﺎر را ﮐﺮده ﺑﻪ اﻧﺠﺎم رﺳﺎﻧﯿﺪه اﯾﻢ .آﻧﺎن ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﻣﻌﻨﯽ دﯾﻦ را ﻧﻤﯿﺪاﻧﻨﺪ از ﻣﻌﻨﯽ «ﺑﺎز ﮔﺮداﻧﯿﺪن دﯾﻦ ﺑﻪ ﮔﻮﻫﺮش» ﻧﯿﺰ آﮔﺎه ﻧﻤﯽﺑﺎﺷﻨﺪ.
ﭼﻮن اﯾﻦ ﮔﺎم ﻧﯿﺰ ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺷﺪ ،اﯾﻦ زﻣﺎن ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ ﺑﻪ ﺑﺨﺶ دﯾﮕﺮ ﮐﺎر ﺧﻮد ﭘﺮدازﯾﻢ .ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ «ﭘﺎﮐﺪﯾﻨﯽ» را ﺑﻪ روی ﭘﺎﯾﻪ ﻫﺎی اﺳﻼم ﺑﻨﯿﺎد ﮔﺰارﯾﻢ .ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ ﻫﻤﺎن ﺧﻮاﺳﺘﻬﺎی اﺳﻼم و دﯾﮕﺮ دﯾﻨﻬﺎ را ،از ﯾﮏ راﻫﯽ ﺑﻬﺘﺮ و واﻻﺗﺮی ،از ﯾﮏ راﻫﯽ ﮐﻪ ﺷﺎﯾﻨﺪه زﻣﺎﻧﺴﺖ ،روان ﮔﺮداﻧﯿﻢ.
ﺑﺮای اﯾﻦ ﮐﺎر ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ از ﯾﮑﺴﻮ آﻣﯿﻐﻬﺎی دﯾﻨﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﺑﯿﺸﺘﺮ از آﻧﭽﻪ در اﺳﻼم ﺑﻮده ﻧﻤﻮده ﺷﻮد و دﻟﯿﻠﻬﺎی ﺑﺴﯿﺎر اﺳﺘﻮارﺗﺮ آورده ﮔﺮدد .اﺳﻼم در ﻣﯿﺎن ﻣﺮدم ﻋﺮب ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ و زﺑﺎن ﺳﺎده ای ﺑﮑﺎر ﺑﺮده و در ﺑﺴﯿﺎر ﺟﺎﻫﺎ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻧﯿﺎز ﻧﺪﯾﺪه .ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ در اﯾﻦ زﻣﺎن ﮐﻪ روزﮔﺎر داﻧﺸﻬﺎﺳﺖ زﺑﺎﻧﯽ دﯾﮕﺮ ﺑﮑﺎر ﺑﺮده ﺷﻮد و ﺑﻪ ﻫﺮ ﮔﻔﺘﻪ ای دﻟﯿﻠﻬﺎﯾﯽ ﻫﻤﺴﻨﮓ داﻧﺸﻬﺎ ﯾﺎد ﮔﺮدد.
ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ زﻣﺎن ﺑﺪﯾﺪه ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﮔﺎﻣﻬﺎی ﺑﺰرگ دﯾﮕﺮی در راه ﻧﯿﮑﯽ ﺟﻬﺎن ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺷﻮد.
ﭘﺲ از ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺰرﮔﯽ ﮐﻪ در دو ﺻﺪ ﺳﺎل ﮔﺬﺷﺘﻪ در زﻣﯿﻨﻪ داﻧﺶ و اﻓﺰار ﺳﺎزی رخ داده ،دﯾﻦ را ﺑﺎﯾﺎی ﺑﺲ ﮔﺮاﻧﯽ در ﮔﺮدن ﻣﯽ ﺑﻮد .و ﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ ﮐﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ آن ﺑﻪ ﺑﻨﯿﺎدﮔﺰاری ﻫﺎی ﺑﺴﯿﺎر اﺳﺘﻮاری ﭘﺮدازد.
