آﻧﭽﻪ اﯾﻦ داﺳﺘﺎن را روﺷﻦ ﻣﯽ ﮔﺮداﻧﺪ ﺗﺎرﯾﺨﭽﻪ ﮐﻮﺷﺸﻬﺎی ﻣﺎﺳﺖ ،و ﻣﻦ اﯾﻨﮏ آن را در اﯾﻨﺠﺎ ﺑﻪ ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ ﻣﯿﻨﻮﯾﺴﻢ:
ﮐﻮﺷﺸﻬﺎی ﻣﺎ از ﺳﺎل 1312آﻏﺎز ﯾﺎﻓﺘﻪ .در آن ﺳﺎل ﮐﻪ ﺑﺎ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻣﻬﻨﺎﻣﻪ ﭘﯿﻤﺎن ﺑﮑﺎر ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﯿﻢ در اﯾﺮان و دﯾﮕﺮ ﮐﺸﻮرﻫﺎی ﺷﺮﻗﯽ ﻫﯿﺎﻫﻮی اروﭘﺎﮔﺮی ﺑﻪ اوج ﺧﻮد رﺳﯿﺪه ،ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻪ دﯾﻮاﻧﮕﯽ اﻧﺠﺎﻣﯿﺪه ﺑﻮد.
اروﭘﺎﮔﺮی ﭼﻪ ﻣﯽ ﺑﻮد؟! .ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎر از ﺧﻮاﻧﻨﺪﮔﺎن ﺑﻪ ﯾﺎد ﻧﻤﯽ دارﻧﺪ و ﻣﺎ ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﯾﺎدﺷﺎن آورﯾﻢ. درﮐﺸﻮرﻫﺎی ﺷﺮﻗﯽ از ﻣﺼﺮ و ﺳﻮرﯾﺎ و ﻋﺮاق و اﯾﺮان و ﻫﻨﺪ و دﯾﮕﺮ ﺟﺎﻫﺎ ﺟﻨﺒﺸﻬﺎﯾﯽ ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪه و ﻣﺮدﻣﺎن در ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺗﮑﺎن ﺧﻮرده و ﭼﺸﻢ ﮔﺸﺎده اروﭘﺎﯾﯿﺎن را ﻣﯽ دﯾﺪﻧﺪ :ﺑﺎ داﻧﺶ ﻫﺎی ﺑﺴﯿﺎر ،ﺑﺎ ﻫﻨﺮﻫﺎی ﺷﮕﻔﺖ ،ﺑﺎ آراﺳﺘﮕﯽ ﻫﺎی ﭼﺸﻢ ﺧﯿﺮه ﮐُﻦ ،ﺑﺎ اﻓﺰارﻫﺎی ﺑﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ،ﺑﺎ ﺷﮑﻮه و ﻧﯿﺮوی ﻓﺮاوان ،و از دﯾﺪن آن ﺧﯿﺮه ﻣﺎﻧﺪه ﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽ ﭘﻨﺪاﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ اروﭘﺎﯾﯿﺎن ﺑﻪ ﯾﮏ ﺟﻬﺎن دﯾﮕﺮی اﻓﺘﺎده اﻧﺪ و زﻧﺪﮔﺎﻧﯽ اﯾﺸﺎن ﺳﺮاﭘﺎ آﺳﺎﯾﺶ و ﺧﻮﺷﯿﺴﺖ و ﮐﺮدار و رﻓﺘﺎرﺷﺎن ﺳﺮاﭘﺎ ﻧﯿﮑﯽ و ﭘﺎﮐﯽ. از اﯾﻦ رو ﺑﻪ ﺟﻨﺐ و ﺟﻮش اﻓﺘﺎده ﻣﯿﺨﻮاﺳﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﭼﻪ زودﺗﺮ ﺧﻮد را ﺑﻪ اروﭘﺎﯾﯿﺎن رﺳﺎﻧﻨﺪ و از ﻫﺮ ﺑﺎره ﭘﯿﺮوی ﺑﻪ اﯾﺸﺎن ﮐﻨﻨﺪ .ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﻫﻤﯿﻦ را ﻣﯽ ﺷﻤﺎرﻧﺪ و ﺷﻬﺮﯾﮕﺮی (ﯾﺎ ﺗﻤﺪن) ﺟﺰ ﻫﻤﯿﻦ را ﻧﻤﯽ داﻧﺴﺘﻨﺪ .ﺑﺰرﮔﺎﻧﺸﺎن آﺷﮑﺎره ﻣﯿﮕﻔﺘﻨﺪ: «ﺑﺎﯾﺪ از درون و ﺑﯿﺮون اروﭘﺎﯾﯽ ﮔﺮدﯾﺪ» .ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ اروﭘﺎ ﻣﯽ رﻓﺖ و ﺑﺎز ﻣﯽ ﮔﺸﺖ ﺳﺘﺎﯾﺸﻬﺎی ﮔﺰاﻓﻪ آﻣﯿﺰ ﺑﺴﯿﺎر ارﻣﻐﺎن ﻣﯽ آورد و ﻫﻤﺎن ﯾﮑﺴﻔﺮ ﺑﺮاﯾﺶ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﻣﯽ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﻨﺎزد و ﺑﺨﻮد ﺑﺎﻟﺪ ،و در اﯾﻦ ﻧﺸﺴﺖ و آن ﻧﺸﺴﺖ داﺳﺘﺎﻧﻬﺎ از اروﭘﺎ ﮔﻮﯾﺪ و ﮔﺮدن ﻓﺮازد.
ﺧﺮدﻫﺎ از داوری اﻓﺘﺎده و ﺑﺮای ﻧﯿﮏ و ﺑﺪ ،ﺗﺮازوﯾﯽ ﺟﺰ ﺑﻮدن و ﻧﺒﻮدن در اروﭘﺎ ﻧﻤﺎﻧﺪه ﺑﻮد ،ﻫﺮ ﮐﺴﯽ ﻣﯿﺒﺎﯾﺴﺖ ﺑﺮای ﮔﻔﺘﻪ ﻫﺎﯾﺶ دﻟﯿﻞ از ﺳﺨﻦ ﻓﻼن ﻣﺴﯿﻮ و ﺑُﻬﻤﺎن ﻣﺎدام ﺑﯿﺎورد وﮔﺮﻧﻪ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﻧﻤﯿﺸﺪ.
اﯾﻦ ﺑﻮد اروﭘﺎﮔﺮی ،و ﯾﮑﯽ از ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻫﺎی ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎﻧﻤﻨﺪ آن رواج ﺑﯿﺪﯾﻨﯽ ﻣﯿﺒﻮد .ﭼﻨﺎن ﮐﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﯾﻢ از دﯾﺮﺑﺎز در اروﭘﺎ ﻣﺎدﯾﮕﺮی رواج ﮔﺮﻓﺘﻪ رﯾﺸﻪ دﯾﻦ را ﺑﺮاﻧﺪاﺧﺘﻪ ﺑﻮد ،و اﯾﻦ زﻣﺎن در ﺷﺮق ﻫﺎﯾﻬﻮی آن ـ آری ﻫﺎﯾﻬﻮی آن ـ ﻟﺮزه ﺑﻪ ﺑﻨﯿﺎد دﯾﻦ اﻧﺪاﺧﺘﻪ ،اﻧﺒﻮﻫﯽ از ﻣﺮدم ﺑﯽ دﯾﻨﯽ را ﻣﺎﯾﻪ ﺳﺮﻓﺮازی ﭘﻨﺪاﺷﺘﻪ از دﯾﻦ ﺑﯿﺰاری ﻣﯽ ﻧﻤﻮدﻧﺪ .ﭼﻨﯿﻦ ﭘﻨﺪاﺷﺘﻪ ﻣﯽﺷﺪ داﻧﺶ ﻫﺎی اروﭘﺎﯾﯽ رﯾﺸﻪ دﯾﻦ ﻫﺎ را ﮐﻨﺪه و ﺑﯿﭙﺎﯾﯽ ﻫﻤﻪ آﻧﻬﺎ را روﺷﻦ ﮔﺮداﻧﯿﺪه .ﺑﺴﯿﺎری آﺷﮑﺎره ﻣﯿﮕﻔﺘﻨﺪ» :در ﻗﺮن ﺑﯿﺴﺘﻢ ﻫﻢ ﮐﺴﯽ ﺑﻪ زﯾﺮ ﺑﺎر دﯾﻦ ﻣﯽ رود؟! «.ﻧﺎم داروﯾﻦ و ﻓﻠﺴﻔﻪ اش ﺑﻪ زﺑﺎﻧﻬﺎ اﻓﺘﺎده ﮔﺮوه اﻧﺒﻮﻫﯽ ﺑﯽ آﻧﮑﻪ ﺑﺪاﻧﻨﺪ داروﯾﻦ ﭼﻪ ﮔﻔﺘﻪ و ﭼﻪ اﯾﺮادی ﺑﻪ دﯾﻦ ﮔﺮﻓﺘﻪ ،ﺑﻨﺎم ﭘﯿﺮوی از ﻓﻠﺴﻔﻪ او ﺑﯿﺪﯾﻨﯽ آﺷﮑﺎر ﻣﯿﺴﺎﺧﺘﻨﺪ .ﺟﻤﻠﻪ ﻫﺎی «زﻧﺪﮔﺎﻧﯽ ﻧﺒﺮد اﺳﺖ» و «ﻧﺎﺗﻮان ﺧﻮراک ﺗﻮاﻧﺎﺳﺖ» و «ﻫﺮ ﮐﺴﯽ ﺑﺎﯾﺪ در ﺑﻨﺪ ﺧﻮﺷﯿﻬﺎی ﺧﻮد ﺑﺎﺷﺪ» ،ﺑﻪ زﺑﺎﻧﻬﺎ اﻓﺘﺎده و ﭘﯿﺎﭘﯽ ﺑﻪ ﮔﻮﺷﻬﺎ ﻣﯽ ﺧﻮرد.
در ﭼﻨﺎن ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﭼﻨﺪ ﻫﯿﺎﻫﻮی ﺑﺰرﮔﯽ از اروﭘﺎﮔﺮی و ﺑﯽ دﯾﻨﯽ و ﻫﻮاداری از ﺧﯿﺎم و ﺣﺎﻓﻆ و دﻟﺒﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﺷﻌﺮ و ادﺑﯿﺎت و ﻣﺎﻧﻨﺪ اﯾﻨﻬﺎ ،درﮔﺮﻓﺘﻪ و دﯾﻮاﻧﮕﯽ ﻫﺎ ﺑﻬﻢ آﻣﯿﺨﺘﻪ ﺑﻮد ،ﻣﺎ ﮐﻮﺷﺶ آﻏﺎز ﮐﺮدﯾﻢ و ﭼﻮن ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ راه را ﮔﺎم ﺑﻪ ﮔﺎم ﭘﯿﻤﺎﯾﯿﻢ ،در ﮔﺎم ﻧﺨﺴﺖ ﺑﻪ اروﭘﺎﮔﺮی ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺑﺎ آن ﺑﻪ ﻧﺒﺮد ﺳﺨﺘﯽ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﯿﻢ ،و ﯾﮑﺴﺎل ﺑﯿﺸﺘﺮ ﮔﻔﺘﺎرﻫﺎی ﭘﯿﺎﭘﯽ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﯾﻦ روﺷﻦ ﮔﺮداﻧﯿﺪﯾﻢ ﮐﻪ اروﭘﺎﯾﯿﺎن ﺧﻮد راه زﻧﺪﮔﯽ را ﮔﻢ ﮐﺮده اﻧﺪ و ﺑﺎ ﮔﺮﻓﺘﺎرﯾﻬﺎی ﺳﺨﺘﯽ روﺑﺮو ﻣﯿﺒﺎﺷﻨﺪ .و اﯾﻦ ﺑﺴﯿﺎر ﺧﺎﻣﺴﺖ ﮐﻪ ﺷﺮﻗﯿﺎن دﻧﺒﺎل آﻧﺮا ﮔﯿﺮﻧﺪ .ﭘﺲ از ﮐﺸﺎﮐﺸﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺑﺴﯿﺎری از درس ﺧﻮاﻧﺪﮔﺎن درﮔﺮﻓﺖ ﺑﻪ ﯾﺎری ﺧﺪا آن ﻫﯿﺎﻫﻮ را ﺷﮑﺴﺘﻪ از ﻣﯿﺎن ﺑﺮدﯾﻢ.
