4ـ دﯾﻦ را ﺑﻪ اﺻﻠﺶ ﺑﺎز ﮔﺮداﻧﯿﻢ.
ﮔﺎﻫﯽ ﻧﯿﺰ ﮔﺎﻣﯽ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﮔﺰارده ﭼﻨﯿﻦ ﮔﻮﯾﻨﺪ» :دﯾﻦ را ﺑﻪ اﺻﻠﺶ ﺑﺎز ﮔﺮداﻧﯿﻢ« ﯾﺎ »دﯾﻦ را اﺻﻼح ﮐﻨﯿﻢ« .اﯾﻨﻬﻢ ﺳﺨﻨﯿﺴﺖ ﮐﻪ از زﻣﺎن ﺳﯿﺪ ﺟﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ اﺳﺪآﺑﺎدی ﭘﯿﺪا ﺷﺪه ﺑﻪ زﺑﺎﻧﻬﺎ اﻓﺘﺎده .اﯾﻦ ﻧﯿﺰ ﺑﻬﺎﻧﻪ دﯾﮕﺮی در دﺳﺖ آﻧﺎن ﮔﺮدﯾﺪه.
ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻔﺖ:
ﻧﺨﺴﺖ :اﯾﻦ ﺑﻬﺎﻧﻪ ای ﺑﯿﺶ ﻧﯿﺴﺖ و ﮐﺴﯽ از ﻣﻼﯾﺎن ﺗﺎ ﮐﻨﻮن اﯾﻦ ﻧﮑﺮده ﮐﻪ از ﮐﯿﺶ ﺧﻮد ﭼﺸﻢ ﭘﻮﺷﺪ و در ﭘﯽ ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ و ﺷﻨﺎﺳﺎﻧﯿﺪن ﮔﻮﻫﺮ دﯾﻦ ﺑﺎﺷﺪ .وﻫﺎﺑﯿﺎن ﮐﻪ در آن راه ﮔﺎﻣﻬﺎﯾﯽ ﺑﺮداﺷﺘﻪ اﻧﺪ اﯾﻨﺎن آﻧﺎن را ﺑﯿﺮون از دﯾﻦ ﻣﯿﺸﻤﺎرﻧﺪ.
دوم :ﺑﺎزﮔﺮداﻧﯿﺪن دﯾﻦ ﺑﻪ ﮔﻮﻫﺮش ﻧﮑﺎرﯾﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﺮﮐﺴﯽ ﺑﺘﻮاﻧﺪ .ﺑﺎﯾﺪ از آﻧﺎن ﭘﺮﺳﯿﺪ :دﯾﻦ را ﮐﻪ ازﮔﻮﻫﺮش ﺑﯿﺮون ﺑﺮده اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﺎز ﮔﺮداﻧﯿﺪ؟! .ﺷﻤﺎ ﻣﮕﺮ ﺑﻪ اﯾﻦ »دﯾﻦ ﻓﺮﻋﯽ« ﯾﺎ »ﻓﺮع دﯾﻦ« ﺑﻪ دﻟﺨﻮاه آﻣﺪه ﺑﻮدﯾﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﺨﻮاه ﺑﯿﺮون روﯾﺪ و »اﺻﻞ را ﺑﮕﯿﺮﯾﺪ؟! .ﺷﻤﺎ اﮔﺮ اﺻﻞ دﯾﻦ را ﻣﯿﺸﻨﺎﺧﺘﯿﺪ و ﺗﻮاﻧﯿﺪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﭼﺮا از ﻧﺨﺴﺖ آﻧﺮا ﻧﭙﺬﯾﺮﻓﺘﻪ اﯾﺪ؟! .آﯾﺎ ﻧﻪ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺷﻤﺎ ﮔﻤﺮاﻫﯿﻬﺎﯾﯽ را ﺑﺎ ﻓﻬﻢ ﺧﻮد دﯾﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ اﯾﺪ؟! .و اﯾﻦ ﭘﺲ از ﮔﻔﺘﻦ ﻣﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯽ داﻧﯿﺪ ﮔﻤﺮاه ﺑﻮده اﯾﺪ؟! .ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﯿﺪ اﺻﻞ دﯾﻦ را ﭘﯿﺪا ﮐﻨﯿﺪ؟! .ﻣﮕﺮ ﻓﻬﻢ ﺧﻮد را ﻋﻮض ﮐﺮده اﯾﺪ؟!.
ﭼﻨﺎن ﮔﺴﺘﺎﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﻨﺪ» :دﯾﻦ را ﺑﻪ اﺻﻠﺶ ﺑﺎز ﮔﺮداﻧﯿﻢ« ﮐﻪ ﺗﻮ ﮔﻮﯾﯽ ﺳﺨﻦ از آب ﺧﻮردن ﻣﯽ راﻧﻨﺪ .ﺗﻮ ﮔﻮﯾﯽ دو ﭼﯿﺰﯾﺴﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﭼﺸﻢ اﯾﺴﺘﺎده :ﯾﮑﯽ اﺻﻞ دﯾﻦ و دﯾﮕﺮی ﻓﺮع آن ،و اﯾﻨﺎن ﭼﻮن ﻣﯽ ﺑﯿﻨﻨﺪ ﻓﺮع دﯾﻦ را ﮐﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ راﺳﺖ در ﻧﯿﺎﻣﺪه ،ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﻨﺪ آﻧﺮا رﻫﺎ ﮐﺮده اﯾﻦ ﺑﺎر اﺻﻠﺶ را ﮔﯿﺮﻧﺪ .ﺗﻮ ﮔﻮﯾﯽ ﮐﺎﻻﯾﯽ از ﺑﺎزار ﺧﺮﯾﺪه اﻧﺪ و «ﺑﺪل» در آﻣﺪه و ﻣﯿﺨﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﺑﺎزﮔﺮداﻧﯿﺪه ﯾﮑﯽ را ﮐﻪ اﺻﻞ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ.
اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺑﮕﻮﯾﺪ» :ﻓﻼن ﮐﻮه را ﺑﺮ دارم و ﺑﻪ ﮐﻨﺎر ﮔﺰارم« ﺑﯿﺸﺘﺮ ﮔﺰاﻓﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺗﺎ ﮔﻔﺘﻦ اﯾﻨﺎن »دﯾﻦ را ﺑﻪ اﺻﻠﺶ ﺑﺎز ﮔﺮداﻧﯿﻢ».
ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﮔﻔﺘﯿﻢ اﯾﻦ ﺳﺨﻦ از زﻣﺎن ﺳﯿﺪ ﺟﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ ﭘﯿﺪا ﺷﺪه و اﯾﻦ ﺧﻮد ﻣﺎﯾﻪ آﺷﻔﺘﮕﯽ ﺑﯽ اﻧﺪازه در ﮐﺎر دﯾﻦ ﮔﺮدﯾﺪه .از ﯾﮑﺴﻮ اﯾﻦ ﺑﻬﺎﻧﻪ دﯾﮕﺮی در دﺳﺖ ﭘﯿﺮوان ﮐﯿﺸﻬﺎ ﺷﺪه ﮐﻪ ﭼﻮن ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻪ روی ﻧﺎداﻧﯿﻬﺎی ﺧﻮد اﯾﺴﺘﺎدﮔﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﯾﮑﯽ از ﺑﻬﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻫﻤﯿﻦ را ﻣﯽ آورﻧﺪ .اﯾﻦ ﮔﺮﯾﺰﮔﺎﻫﯽ ﺑﺮای اﯾﺸﺎن ﮔﺮدﯾﺪه ﮐﻪ ﭼﻮن در ﺑﺮاﺑﺮ اﯾﺮادی در ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ ﺑﺠﺎی آﻧﮑﻪ ﮔﺮدن ﺑﻪ راﺳﺘﯽ ﮔﺰارﻧﺪ و ﺑﯽ ﭘﺎﯾﯽ ﮐﯿﺶ ﺧﻮد را ﺑﭙﺬﯾﺮﻧﺪ ،ﻣﯿﮕﻮﯾﻨﺪ» :اﯾﻨﮑﻪ از اﺻﻞ دﯾﻦ ﻧﯿﺴﺖ ،ﺑﺎﯾﺪ دﯾﻦ را ﺑﻪ اﺻﻠﺶ ﺑﺎز ﮔﺮداﻧﯿﻢ .اﮔﺮ دﯾﻦ را ﺑﻪ اﺻﻠﺶ ﺑﺎزﮔﺮداﻧﯿﻢ ﻫﻤﻪ اﯾﻦ اﯾﺮادﻫﺎ رﻓﻊ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ«.