در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ راﺳﺘﯽ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن از ﮔﯿﺞ ﺳﺮی آﻟﻮدﮔﯿﻬﺎی دﯾﻦ ﺧﻮد را ﻧﻤﯽ داﻧﻨﺪ و از اﯾﻨﮑﻪ آن دﯾﻦ ﮔﻮﻫﺮ ﺧﻮد را از دﺳﺖ داده و آﻧﮕﺎه زﻣﺎﻧﺶ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﺎآﮔﺎﻫﻨﺪ .ﻫﺮ ﮔﺮوﻫﯽ از آﻧﺎن در ﺣﺎل آﻧﮑﻪ ﺑﺎ ﯾﮏ ﮐﯿﺶ ﭘﺮ از ﮔﻤﺮاﻫﯽ و ﻧﺎداﻧﯽ ﺑﺴﺮ ﻣﯽ ﺑﺮﻧﺪ و در ﺑﺮاﺑﺮ ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ زﻣﺎن درﻣﺎﻧﺪه و ﭘﺲ اﻓﺘﺎده ﻣﯿﺒﺎﺷﻨﺪ ،ﻫﻤﯿﺸﻪ اﺳﻼم ﭘﺎک و زﻣﺎن آن را ﺑﺪﯾﺪه ﻣﯿﮕﯿﺮﻧﺪ [۱]و ﻧﺎآﮔﺎﻫﺎﻧﻪ ﺧﻮد را از ﭘﯿﺮوان آن اﺳﻼم و در زﻣﺎن او ﻣﯿﭙﻨﺪارﻧﺪ.
آﻧﮕﺎه ﭼﻮن ﻣﻌﻨﯽ دﯾﻦ را ﻧﻤﯽ داﻧﻨﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽ ﭘﻨﺪارﻧﺪ ﮐﻪ دﯾﻦ ﭼﻮن در ﻧﺨﺴﺖ ﭘﺎک ﻣﯿﺒﻮده و ﺑﻨﯿﺎد اﺳﺘﻮار ﻣﯽ داﺷﺘﻪ ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎﻟﯽ اﻓﺘﺎد اﻓﺘﺎده و ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ آﻟﻮدﮔﯽ ﯾﺎﻓﺖ ﯾﺎﻓﺘﻪ .اﯾﻨﻬﺎ زﯾﺎﻧﯽ ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ.
راﺳﺘﯽ ﻫﻢ دﯾﻨﯽ ﮐﻪ ﺑﺮای ﻧﺸﺎن دادن ﺷﮑﻮه و ﺑﺰرﮔﯽ ﭼﻨﺪ ﮐﺴﯿﺴﺖ و ﻧﺘﯿﺠﻪ دﯾﮕﺮی از آن ﺑﯿﻮﺳﯿﺪه [۲]ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ اﻓﺘﺪ زﯾﺎﻧﯽ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد .آن ﮐﺴﺎن ﮐﺎرﻫﺎی ﺧﻮد را ﮐﺮده اﻧﺪ و ﺟﺎﯾﮕﺎه ﺧﻮد را ﻣﯽ دارﻧﺪ .از آﻟﻮدﮔﯽ ﮐﻪ دﯾﻦ ﭘﯿﺪا ﮐﺮده ﺑﻪ آﻧﺎن ﺑﺮﺧﻮردی ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد.
ﺑﺮای آن ﮐﻪ اﯾﻦ ﺳﺨﻨﺎن ﻧﯿﮏ روﺷﻦ ﮔﺮدد ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺜﻠﻬﺎﯾﯽ ﯾﺎد ﮐﻨﯿﻢ :ﺻﻮﻓﯿﮕﺮی ﯾﮑﯽ از ﮔﻤﺮاﻫﯿﻬﺎی رﯾﺸـﻪ دار و ﺑﺰرﮔﯿﺴﺖ ﮐﻪ اﺳﻼم ﺑﺎ آن دﭼﺎر ﮔﺮدﯾﺪه .ﺑﺎرﻫﺎ دﯾﺪه ﺷﺪه ﮐﻪ ﻣﺎ ﭼﻮن ﯾﺎد آن ﮐﺮده و اﯾﺮاد ﮔﺮﻓﺘﻪ اﯾﻢ ،ﮐﺴـﺎﻧﯽ ﺑـﺎ ﺗﻨﺪی ﺑﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﺮﺧﻮاﺳﺘﻪ ﮔﻔﺘﻪ اﻧﺪ» :از ﺻﻮﻓﯿﮕﺮی ﺑﻪ اﺳﻼم ﭼﻪ؟! .ﺻﻮﻓﯿﮕﺮی از روم آﻣﺪه و ﺧﻮد ﺑـﺎ اﺳـﻼم ﻣﺨـﺎﻟﻒ ﺑﻮده».
ﻣﺎ ﻣﯽ ﭘﺮﺳﯿﻢ :ﺷﻤﺎ ﮐﺪام اﺳﻼم را ﻣﯽ ﮔﻮﯾﯿﺪ؟! .اﯾﻦ ﮐﻪ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﯿﺪ» :از ﺻﻮﻓﯿﮕﺮی ﺑﻪ اﺳﻼم ﭼﻪ؟! «.ﮐﺪام اﺳﻼم را ﻣﯿﺨﻮاﻫﯿﺪ؟! .اﮔﺮ آن اﺳﻼم ﻧﺨﺴﺖ را ﮐﻪ ﻣﺎ ﺳﺨﻦ از آن ﻧﻤﯽ راﻧﯿﻢ ،ﺷﻤﺎ ﻧﯿﺰ از آن ﺑﯿﮕﺎﻧﻪ و دور ﻣﯿﺒﺎﺷﯿﺪ. اﮔﺮ اﺳﻼم اﻣﺮوزی را ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﯿﺪ ،اﯾﻦ اﺳﻼم ﺑﺎ ﺻﻮﻓﯿﮕﺮی ﺑﻬﻤﺴﺘﮕﯽ ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﯿﺪارد .ﺻﻮﻓﯿﮕﺮی اﮔﺮ ﻫﻢ ﺗﺨﻤﺶ از روم آﻣﺪه در ﺟﻬﺎن اﺳﻼم روﯾﺶ ﭘﯿﺪا ﮐﺮده و رﯾﺸﻪ دواﻧﯿﺪه و ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎ و ﺑﺮﮔﻬﺎ ﯾﺎﻓﺘﻪ .روﯾﺸﮕﺎه او ﺟﺰ ﺟﻬﺎن اﺳﻼم ﻧﺒﻮده و ﻫﻤﯿﺸﻪ ﻫﺰاران و ﺻﺪ ﻫﺰاران ﮐﺴﺎن از ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺻﻮﻓﯽ ﺑﻮده اﻧﺪ و ﻫﺴﺘﻨﺪ .ﺳﺮان ﺻﻮﻓﯽ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺳﺨﻦ از ﻗﺮآن راﻧﺪه و دﻟﯿﻞ ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﻫﺎی ﺧﻮد از آن آورده اﻧﺪ ،ﺑﺪآﻣﻮزﯾﻬﺎی ﺻﻮﻓﯿﺎن در ﻣﯿﺎن ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﭼﻨﺪان ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﺷﺪه ﮐﻪ ﮐﻤﺘﺮ ﮐﺴﯽ ﯾﮑﺮﺷﺘﻪ از آن ﺑﺪآﻣﻮزﯾﻬﺎ را در ﻣﻐﺰ ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ.
ﻫﻤﯿﻨﺴﺖ ﺣﺎل ﺧﺮاﺑﺎﺗﯿﮕﺮی :اﯾﻦ ﮔﻤﺮاﻫﯽ ﮐﻪ ﺑﻨﯿﺎدﮔﺰارش ﺧﯿﺎم و ﺣﺎﻓﻆ ﺑﻮده اﻧﺪ ﯾﮑﺴﺮه از اﺳﻼم ﺟﺪا ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻪ آﺧﺸﯿﺞ آن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل ﺑﺎ اﺳﻼم اﻣﺮوزی در ﻫﻢ آﻣﯿﺨﺘﻪ اﺳﺖ و ﺑﺪآﻣﻮزﯾﻬﺎی آن ﺟﺎ در دﻟﻬﺎ ﺑﺮای ﺧﻮد ﺑﺎز ﮐﺮده .ﺑﺒﯿﻨﯿﺪ ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ ﯾﮏ دﯾﻦ ﺗﺎ ﺑﻪ ﮐﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺟﺰ ﺑﯽ دﯾﻨﯽ ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺳﺎزش ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و آﻣﯿﺨﺘﻪ ﻣﯿﮕﺮدد.
ﻣﺎ دﯾﺪﯾﻢ از ﭘﻨﺠﺎه ﺳﺎل ﺑﺎز ﮐﻪ ﺷﺮق ﺷﻨﺎﺳﺎن ﻫﺎﯾﻬﻮی درﺑﺎره ﺧﯿﺎم راه اﻧﺪاﺧﺘﻨﺪ ،اﻧﺒﻮه ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن رو ﺑﻪ ﺷﻌﺮﻫﺎی ﺳﺮاﭘﺎ ﺑﺪآﻣﻮزی او آوردﻧﺪ و رﺑﺎﻋﯿﻬﺎی او ﺑﻪ زﺑﺎﻧﻬﺎی ﺗﺮﮐﯽ و ﻋﺮﺑﯽ ﻧﯿﺰ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﮔﺮدﯾﺪ و در ﻣﯿﺎن ﻫﻤﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﺷﺪه رواج ﯾﺎﻓﺖ.
