برگه:در پیرامون اسلام.pdf/۱۶

در ﭘﯿﺮاﻣﻮن اﺳﻼم/‬اﺣﻤﺪ ﮐﺴﺮوی

‫

‫در ﻫﻤﯿﻦ اﯾﺮان ﮔﻔﺘﺎرﻫﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﯿﺸﺪ درﺑﺎره آﻧﮑﻪ اروﭘﺎ ﺟﺎﯾﮕﺎه داﻧﺶ و ﺧﺮد اﺳﺖ وﻟﯽ از آﺳﯿﺎ ﻫﻤﯿﺸﻪ «دﯾﻦ‬ و ﺧﺮاﻓﺎت و اوﻫﺎم» ﺑﺮﺧﯿﺰد‪ .‬ﻧﺎم دﯾﻦ ﭼﻨﺪان ﺧﻮار ﺷﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﺑﺮای آﻧﮑﻪ ﻧﺎﻓﻬﻢ ﺷﻤﺮده ﻧﺸﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﯿﺪﯾﻨﯽ از‬ ﺧﻮد ﺑﻪ آﺷﮑﺎر ﻣﯽ آوردﻧﺪ‪ .‬ﺟﺪاﯾﯽ و ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎری در ﻣﯿﺎﻧﻪ دﯾﻦ ﺑﺎ داﻧﺸﻬﺎ ﺗﺎ اﻧﺪازه ای ﻣﯿﺒﻮد ﮐﻪ ﮐﺴﯽ را ﮔﻤﺎن اﯾﻨﮑﻪ‬ «دﯾﻦ ﺑﺎ داﻧﺶ ﻫﻤﺪوش اﺳﺖ و ﻫﺮ دو ﯾﮏ ﻧﺘﯿﺠﻪ را دﻧﺒﺎل ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ» در دل ﻧﻤﯿﺒﻮد‪.‬‬

‫ﮐﻮﺗﺎه ﺳﺨﻦ‪ :‬در ﭼﻨﺎن ﻫﻨﮕﺎم زﺑﻮﻧﯽ دﯾﻦ‪ ،‬ﻣﺎ ﺑﻪ ﺧﻮاﺳﺖ ﺧﺪا درﻓﺶ اﻓﺮاﺷﺘﯿﻢ و در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺎدﯾﮕﺮی اﯾﺴﺘﺎده ﺑﻪ‬ ﯾﮑﺎﯾﮏ ﺑﺪآﻣﻮزﯾﻬﺎی آن ﭘﺎﺳﺨﻬﺎی اﺳﺘﻮار دادﯾﻢ و ﯾﮑﺮﺷﺘﻪ آﻣﯿﻐﻬﺎی‪ ^[۱]‬ﺑﺴﯿﺎر ارﺟﺪاری را روﺷﻦ ﮔﺮداﻧﯿﺪه اﯾﻦ‬ ﺑﺎزﻧﻤﻮدﯾﻢ ﮐﻪ دﯾﻦ ﺧﻮد دﺳﺘﮕﺎﻫﯽ ﺑﺎﻻﺗﺮ از داﻧﺸﻬﺎﺳﺖ و ﺑﺪﯾﻨﺴﺎن ﻧﺎم ﭘﺎک آﻓﺮﯾﺪﮔﺎر را ﺑﻠﻨﺪ ﮔﺮداﻧﯿﺪه‪ ،‬زﺑﺎن‬ ﺑﯿﻔﺮﻫﻨﮕﺎن ﺑﺴﺘﯿﻢ و ده ﺳﺎل ﺑﯿﺸﺘﺮ اﺳﺖ‪^[۲] ‬ﮐﻪ در اﯾﻦ راه ﻣﯿﮑﻮﺷﯿﻢ و ﺑﻪ ﯾﺎری ﺧﺪا ﺑﻪ ﻫﻤﻪ ﮔﻤﺮاﻫﯿﻬﺎ ﻓﯿﺮوز درآﻣﺪﯾﻢ‪.‬‬

‫وﻟﯽ ﭼﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻔﺖ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﯽ ﺑﯿﻨﯽ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ـ آن ﺗﻮده درﻣﺎﻧﺪه و ﻧﺎدان ـ ﺑﺠﺎی آﻧﮑﻪ از اﯾﻦ ﮐﻮﺷﺸﻬﺎ و ﻓﯿﺮوزﯾﻬﺎی‬ ﻣﺎ ﺧﺸﻨﻮد ﮔﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻧﺎﺧﺸﻨﻮدی ﻣﯿﻨﻤﺎﯾﻨﺪ و ﻣﻼﯾﺎن ﺑﻪ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ دﺷﻤﻨﯽ ﺑﺮﻣﯿﺨﯿﺰﻧﺪ‪ .‬آن ﮐﺎرﯾﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﻮاﺳﺖ ﺧﺪا ﻣﺎ‬ ﮐﺮده اﯾﻢ‪ ،‬و اﯾﻦ ﮐﺎرﯾﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ اﻧﮕﯿﺰش ﻧﺎداﻧﯽ و ﮔﻤﺮاﻫﯽ‪ ،‬اﯾﻨﺎن ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﮔﻔﺘﻪ اﯾﻢ اﯾﻨﺎن ﻣﻌﻨﯽ دﯾﻦ را ﻧﻤﯽ ﺷﻨﺎﺳﻨﺪ و آن را ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﺎ ﻣﯿﺪاﻧﯿﻢ و ﻧﺘﯿﺠﻪ ای ﮐﻪ ﻣﺎ از آن‬ ﻣﯿﺨﻮاﻫﯿﻢ ﻧﻤﯽ ﺧﻮاﻫﻨﺪ‪ ،‬در اﻧﺪﯾﺸﻪ آﻧﺎن دﯾﻦ ﯾﮏ دﺳﺘﮕﺎﻫﯽ ﺑﺮای ﻧﺸﺎن دادن ﺷﮑﻮه و ﺟﺎﯾﮕﺎه ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ اﺳﻼم و‬ ﺧﺎﻧﺪان اوﺳﺖ‪.‬‬

‫اﯾﻨﺎن داﺳﺘﺎﻧﻬﺎﯾﯽ ﻣﯿﺪارﻧﺪ‪» :‬ﻟﻮﻻک ﻟﻮﻻک ﻟﻤﺎ ﺧﻠﻘﺖ اﻻﻓﻼک»‪ .^[۳]‬ﺷﯿﻌﯿﺎن ﻧﯿﺰ اﻓﺰوده اﻧﺪ‪» :‬وﻟﻮ ﻻ ﻋﻠﯽ ﻟﻤﺎ ﺧﻠﻘﺘﮏ»‪ .^[۴]‬ﺑﻪ ﮔﻤﺎن اﯾﻨﺎن ﺧﺪا ﺟﻬﺎن را ﺑﻪ ﭘﺎس ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ اﺳﻼم و اﻣﺎم ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﺑﯿﻄﺎﻟﺐ و ﺧﺎﻧﺪان اﯾﺸﺎن آﻓﺮﯾﺪه‪ ،‬و دﯾﻦ‬ ﺟﺰ ﺑﺮای ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ آﻧﺎن و ﺟﺎﯾﮕﺎﻫﻬﺎﺷﺎن‪ ،‬و ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺑﻪ آﻧﺎن و ﺑﺎرﮔﺎﻫﻬﺎﺷﺎن ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻧﯿﺰ ﺟﺰ ﻣﯿﺎﻧﺠﯿﮕﺮی‪ ^[۵]‬آﻧﺎن‬ در روز رﺳﺘﺎﺧﯿﺰ و رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫اﯾﻨﺴﺖ در اﻧﺪﯾﺸﻪ آﻧﺎن اﺳﻼم ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎﻟﯽ ﻣﯽ اﻓﺘﺪ ﺑﯿﻔﺘﺪ‪ ،‬ﺟﺎوﯾﺪان ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺎﻧﺪ‪ ،‬و آن ﻧﺎداﻧﯿﻬﺎ و ﮔﻤﺮاﻫﯿﻬﺎ‬ ﮐﻪ ﺑﻪ دﯾﻦ راه ﯾﺎﻓﺘﻪ زﯾﺎن ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪ ،‬و از اﯾﻦ زﺑﻮﻧﯽ و ﺧﻮاری ﮐﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻣﯿﺪارﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎﮐﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫اﯾﻦ ﺧﻮد ﺟْﺴﺘﺎرﯾﺴﺖ‪ ^[۶]‬ﮐﻪ آﯾﺎ دﯾﻦ ﺑﺮای ﻣﺮدم اﺳﺖ ﯾﺎ ﻣﺮدم ﺑﺮای دﯾﻦ ﻣﯿﺒﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﻣﺎ ﻣﯿﮕﻮﯾﯿﻢ‪ :‬دﯾﻦ ﺑﺮای‬ ﻣﺮدﻣﺴﺖ‪ .‬وﻟﯽ آﻧﺎن اﯾﻦ را ﻧﭙﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﻣﺮدم را ﺑﺮای دﯾﻦ ﻣﯿﺸﻤﺎرﻧﺪ‪ .‬ﻣﺎ ﻣﯿﮕﻮﯾﯿﻢ‪ :‬دﯾﻦ ﺑُﻬﺮ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺮدﻣﺎن ﺷﺎﻫﺮاه‬ زﻧﺪﮔﺎﻧﯽ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ و از آﻣﯿﻐﻬﺎی ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﺟﻬﺎﻧﯽ آﮔﺎه ﮔﺮداﻧﺪ و از ﮔﻤﺮاﻫﯽ و ﭘﺮاﮐﻨﺪﮔﯽ ﻧﮕﺎﻫﺸﺎن دارد‪ ،‬و اﯾﻨﺴﺖ‬ ﻣﯿﮕﻮﯾﯿﻢ‪ :‬دﯾﻨﯽ ﮐﻪ ﮔﻮﻫﺮ ﺧﻮد را از دﺳﺖ داده و ﺧﻮد ﺑﺎ ﮔﻤﺮاﻫﯿﻬﺎ و ﻧﺎداﻧﯿﻬﺎ در آﻣﯿﺨﺘﻪ‪ ،‬از ﻣﯿﺎن رﻓﺘﻪ ﺑﺸﻤﺎر اﺳﺖ‪.‬‬ وﻟﯽ آﻧﺎن ﻣﯿﮕﻮﯾﻨﺪ‪ :‬دﯾﻦ ﺑﺮای آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺮدﻣﺎن «ﮔﺮاﻣﯽ داﺷﺘﮕﺎن» ﺧﺪا را ﮐﻪ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ اﺳﻼم و ﺧﺎﻧﺪان اوﺳﺖ‬

---

1. آﻣﯿﻎ = ﺣﻘﯿﻘﺖ‬ ‫(وﯾﺮاﯾﻨﺪه)‬
2. ﺷﺎدروان ﮐﺴﺮوی ﮐﺎر ﺧﻮد را در ﻧﺒﺮد ﺑﺎ ﮔﻤﺮاﻫﯿﻬﺎ ﺑﺎ اﻧﺘﺸﺎر ﻧﺸﺮﯾﻪ »ﭘﯿﻤﺎن« در ﯾﮑﻢ آذر ‪ 1312‬آﻏﺎز ﮐﺮد‪ .‬از آﻧﺰﻣﺎن ﺗﺎ زﻣﺎن ﻧﻮﺷﺘﻦ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب در ﺳﺎل ‪1323‬‬ ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﺷﺎدروان ﮔﻔﺘﻪ اﻧﺪ ‪ ،‬ﺑﯿﺶ از ده ﺳﺎل ﻣﯿﮕﺬﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫(وﯾﺮاﯾﻨﺪه)‬
3. اﮔﺮ ﺗﻮ ﻧﺒﻮدی (ای ﻣﺤﻤﺪ) آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ را ﻧﻤﯽ آﻓﺮﯾﺪم. ‫(وﯾﺮاﯾﻨﺪه)‬‬‬
4. و اﮔﺮ ﻋﻠﯽ ﻧﺒﻮد ﺗﻮ را (ای ﻣﺤﻤﺪ) ﻧﻤﯽ آﻓﺮﯾﺪم ‪.‬‬ ‫(وﯾﺮاﯾﻨﺪه)‬
5. ﻣﯿﺎﻧﺠﯿﮕﺮی = ﺷﻔﺎﻋﺖ ‪ ،‬وﺳﺎﻃﺖ‬ ‫(وﯾﺮاﯾﻨﺪه)‬
6. ﺟﺴﺘﺎر = ﻣﺒﺤﺚ‬ ‫(وﯾﺮاﯾﻨﺪه)‬