برگه:تاریخ روابط ایران و انگلیس (جلد۱).pdf/۳۶۹

از ویکی‌نبشته
پرش به ناوبری پرش به جستجو
این برگ نمونه‌خوانی شده ولی هنوز هم‌سنجی نشده‌است.


فصل نوزدهم

مخالفت دولت انگلیس با ایران در سر موضوع هرات

قبلا اشاره شد که ایران بعد از معاهدهٔ ترکمن چای اعتبار نظامی و سیاسی خود را در انظار انگلیسها از دست داد و درجه نظامی آن بقدری تنزل نموده بود که انگلیسها یقین داشتند قوای دولت ایران با قوای افغان هم برابری نتواند نمود. سیاست نیز چنین اقتضا مینمود که هم ایران و هم افغانستان هر دو عاجز و ذلیل باشند. چونکه سوانح گذشته ایران و افغانستان هر دو را برای هندوستان خطرناک نشان داده بود ولی همینکه روسها قدری جلو آمدند، مقداری اراضی ایران و عثمانی را در آسیا تصرف نمودند و بموجب معاهدهٔ ترکمن‌چای از دولت ایران و بواسطهٔ معاهدهٔ آدریاناپول با دولت عثمانی امتیازات زیادی از این دو دولت بدست آورده بودند که انگلیسها دارای آن امتیازات نبودند[۱]، بنابراین دولت انگلیس حاضر شد مجدداً روابط خود را با ایران محکم نماید.

دولت انگلیس چه در زمان فتحعلی شاه و چه در زمان اقتدار قائم‌مقام خیلی میکوشید شاید بتواند یک معاهدهٔ تجارتی روی همین شرایط روسها با ایران منعقد


  1. معاهدهٔ ترکمن‌چای در سال ۱۸۲۸ با دولت ایران و معاهده آدریاناپول در سال ۱۸۲۹با دولت عثمانی بسته شد. (تاریخ اخیر اروپا تألیف لوج - صفحهٔ ۶۵۷)
۳۵۹