میزانی یا) هشت میزانی شود چند کلمه از قبیل جان جان - آی امان - زهرا جان و غیره دنبال آن خوانده میشود و این نغمه كوچك كه از لحاظ شعر عبارت است از يك مصراع و از لحاظ موسيقى يك عضو كوچك جمله نامیده میشود یا چهار بار تکرار میشود یا در دفعه . سوم و چهارم تغییر مختصری پیدا میکند. در صورتیکه بوزن دوبیتی نباشد نیز از يك عضو جمله . سه چهار میزانی تشکیل میشود که با وزن شعر متناسب باشد و در ین مواقع نیز یا چهار مرتبه تکرار میشود یا در هر دفعه تغییر مختصری پیدا میکند و از لحاظ اعضای جمله بهر جهت جفت است نه طاق . بطور خلاصه میتوان گفت که ساده ترین طرز ترکیب ملودی» (۱) در آنها بکار برده شده که فرا گرفتن آن بسیار سهل و آسان و طبیعی است . آهنگ هایی که شعر نداشته باشد نیز از يك نغمه كوچك (تم) (۲) تشكيل میشود و همان نغمه در پردههای بالاتر مختصر پرورشی پید پیدا میکند و کمتر اتفاق میافتد که تم اصلی تغییر کند یا اگر تغییر نماید میتوان باز آنرا يك نوع پرورش تم اصلی فرض کرد . با وجود این بعضی از آهنگ ها از دو تم . مختلف تشکیل میشود مانند آهنگ هی بار هی یار» و «پاچ لیلی» و «کریشیم» و «جونی جونی» و «زبیده » و نوای عروسی» و «ثریا» و «زیباجان» که در آنها دو تم بکار برده شده است. اکنون که تا اندازه ای این آهنگ ها را از لحاظ موسیقی تجزیه کردم بی مناسبت نیست که بطور اختصار از لحاظ شعر نیز خصوصیات آنها را تا آنجا که مطلب بدرازا نکشد شرح دهم . ا) از لحاظ شعر - گرچه درین دفتر که بیشتر برای موسیقی دانها مفید است ذکر خصوصیات اشعار آهنگهای محلی که خود بحث جداگانه ایست باعث طول کلام میشود ولی نظر بارتباط کامل شعر و موسیقی درین نغمات، ذکر خصوصیات شعری ترانه ها ا بی فایده نخواهد بود و بهمین جهت از لحاظ شعر نیز از سه جهت میتوان درین باره مطالعه کرد : ۱ - وزن شهر - چنانکه گفته شد آهنگهای محلی غالباً با اشعار دو بیتی که ساده ترین نوع شعر فارسی است خوانده میشود این وزن نیز بدو طریق مختلف که Thème (r) Mélodie (1)
