رباعیات ابوسعید ابوالخیر
از ویکینبشته
| رباعیات ابوسعید ابوالخیر از ابوسعید ابوالخیر |
| برگرفته از کتابخانهٔ دیجیتال ریرا |
| وا فریادا ز عشق وا فریادا | کارم بیکی طرفه نگار افتادا | |
| گر داد من شکسته دادا دادا | ور نه من و عشق هر چه بادا بادا |
***
| گفتم صنما لاله رخا دلدارا | در خواب نمای چهره باری یارا | |
| گفتا که روی به خواب بی ما وانگه | خواهی که دگر به خواب بینی ما را |
***
| در کعبه اگر دل سوی غیرست ترا | طاعت همه فسق و کعبه دیرست ترا | |
| ور دل به خدا و ساکن میکدهای | می نوش که عاقبت بخیرست ترا |
***
| وصل تو کجا و من مهجور کجا | دردانه کجا حوصله مور کجا | |
| هر چند ز سوختن ندارم باکی | پروانه کجا و آتش طور کجا |
***
| تا درد رسید چشم خونخوار ترا | خواهم که کشد جان من آزار ترا | |
| یا رب که ز چشم زخم دوران هرگز | دردی نرسد نرگس بیمار ترا |
***
| گفتی که منم ماه نشابور سرا | ای ماه نشابور نشابور ترا | |
| آن تو ترا و آن ما نیز ترا | با ما بنگویی که خصومت ز چرا |
***
| یا رب ز کرم دری برویم بگشا | راهی که درو نجات باشد بنما | |
| مستغنیم از هر دو جهان کن به کرم | جز یاد تو هر چه هست بر از دل ما |
***
| یا رب مکن از لطف پریشان ما را | هر چند که هست جرم و عصیان ما را | |
| ذات تو غنی بوده و ما محتاجیم | محتاج بغیر خود مگردان ما را |
***
| گر بر در دیر مینشانی ما را | گر در ره کعبه میدوانی ما را | |
| اینها همگی لازمهی هستی ماست | خوش آنکه ز خویش وارهانی ما را |
***
| تا چند کشم غصهی هر ناکس را | وز خست خود خاک شوم هر کس را | |
| کارم به دعا چو برنمیآید راست | دادم سه طلاق این فلک اطلس را |
***
| یا رب به محمد و علی و زهرا | یا رب به حسین و حسن و آلعبا | |
| کز لطف برآر حاجتم در دو سرا | بیمنت خلق یا علی الاعلا |
***
| ای شیر سرافراز زبردست خدا | ای تیر شهاب ثاقب شست خدا | |
| آزادم کن ز دست این بیدستان | دست من و دامن تو ای دست خدا |
***
| منصور حلاج آن نهنگ دریا | کز پنبهی تن دانهی جان کرد جدا | |
| روزیکه انا الحق به زبان میآورد | منصور کجا بود؟ خدا بود خدا |
***
| در دیده بجای خواب آبست مرا | زیرا که بدیدنت شتابست مرا | |
| گویند بخواب تا به خوابش بینی | ای بیخبران چه جای خوابست مرا |
***
| آن رشته که قوت روانست مرا | آرامش جان ناتوانست مرا | |
| بر لب چو کشی جان کشدم از پی آن | پیوند چو با رشتهی جانست مرا |
***
| پرسیدم ازو واسطهی هجران را | گفتا سببی هست بگویم آن را | |
| من چشم توام اگر نبینی چه عجب | من جان توام کسی نبیند جان را |
***
| ای دوست دوا فرست بیماران را | روزی ده جن و انس و هم یاران را | |
| ما تشنه لبان وادی حرمانیم | بر کشت امید ما بده باران را |
***
| تسبیح ملک را و صفا رضوان را | دوزخ بد را بهشت مر نیکان را | |
| دیبا جم را و قیصر و خاقان را | جانان ما را و جان ما جانان را |
***
| هرگاه که بینی دو سه سرگردانرا | عیب ره مردان نتوان کرد آنرا | |
| تقلید دو سه مقلد بیمعنی | بدنام کند ره جوانمردان را |
***
| دی شانه زد آن ماه خم گیسو را | بر چهره نهاد زلف عنبر بو را | |
| پوشید بدین حیله رخ نیکو را | تا هر که نه محرم نشناسد او را |
***
| بازآ بازآ هر آنچه هستی بازآ | گر کافر و گبر و بتپرستی بازآ | |
| این درگه ما درگه نومیدی نیست | صد بار اگر توبه شکستی بازآ |
***
| ای دلبر ما مباش بی دل بر ما | یک دلبر ما به که دو صد دل بر ما | |
| نه دل بر ما نه دلبر اندر بر ما | یا دل بر ما فرست یا دلبر ما |
***
| ای کرده غمت غارت هوش دل ما | درد تو شده خانه فروش دل ما | |
| رمزی که مقدسان ازو محرومند | عشق تو مر او گفت به گوش دل ما |
***
| مستغرق نیل معصیت جامهی ما | مجموعهی فعل زشت هنگامهی ما | |
| گویند که روز حشر شب مینشود | آنجا نگشایند مگر نامهی ما |
***
| مهمان تو خواهم آمدن جانانا | متواریک و ز حاسدان پنهانا | |
| خالی کن این خانه، پس مهمان آ | با ما کس را به خانه در منشانا |
***
| من دوش دعا کردم و باد آمینا | تا به شود آن دو چشم بادامینا | |
| از دیدهی بدخواه ترا چشم رسید | در دیدهی بدخواه تو بادامینا |
***
| بر تافت عنان صبوری از جان خراب | شد همچو ر کاب حلقه چشم از تب و تاب | |
| دیگر چو عنان نپیچم از حکم تو سر | گر دولت پابوس تو یابم چو رکاب |
***
| گه میگردم بر آتش هجر کباب | گه سر گردان بحر غم همچو حباب | |
| القصه چو خار و خس درین دیر خراب | گه بر سر آتشم گهی بر سر آب |
***
| کارم همه ناله و خروشست امشب | نیصبر پدیدست و نه هو شست امشب | |
| دوشم خوش بود ساعتی پنداری | کفارهی خوشدلی دوشست امشب |
***
| از چرخ فلک گردش یکسان مطلب | وز دور زمانه عدل سلطان مطلب | |
| روزی پنج در جهان خواهی بود | آزار دل هیچ مسلمان مطلب |
***
| بیطاعت حق بهشت و رضوان مطلب | بیخاتم دین ملک سلیمان مطلب | |
| گر منزلت هر دو جهان میخواهی | آزار دل هیچ مسلمان مطلب |
***
| ای ذات و صفات تو مبرا زعیوب | یک نام ز اسماء تو علام غیوب | |
| رحم آر که عمر و طاقتم رفت بباد | نه نوح بود نام مرا نه ایوب |
***
| ای آینه حسن تو در صورت زیب | گرداب هزار کشتی صبر و شکیب | |
| هر آینهای که غیر حسن تو بود | خواند خردش سراب صحرای فریب |
***
| تا زلف تو شاه گشت و رخسار تو تخت | افکند دلم برابر تخت تو رخت | |
| روزی بینی مرا شده کشتهی بخت | حلقم شده در حلقهی سیمین تو سخت |
***
| تا پای تو رنجه گشت و با درد بساخت | مسکین دل رنجور من از درد گداخت | |
| گویا که ز روز گار دردی دارد | این درد که در پای تو خود را انداخت |
***
| مجنون تو کوه را ز صحرا نشناخت | دیوانهی عشق تو سر از پا نشناخت | |
| هر کس بتو ره یافت ز خود گم گردید | آنکس که ترا شناخت خود را نشناخت |
***
| آنروز که آتش محبت افروخت | عاشق روش سوز ز معشوق آموخت | |
| از جانب دوست سرزد این سوز و گداز | تا در نگرفت شمع پروانه نسوخت |
***
| دیشب که دلم ز تاب هجران میسوخت | اشکم همه در دیدهی گریان میسوخت | |
| میسوختم آنچنانکه غیر از دل تو | بر من دل کافر و مسلمان میسوخت |
***
| عشق آمد و گرد فتنه بر جانم بیخت | عقلم شد و هوش رفت و دانش بگریخت | |
| زین واقعه هیچ دوست دستم نگرفت | جز دیده که هر چه داشت بر پایم ریخت |
***
| عشق آمد و خاک محنتم بر سر ریخت | زان برق بلا به خرمنم اخگر ریخت | |
| خون در دل و ریشهی تنم سوخت چنان | کز دیده بجای اشک خاکستر ریخت |
***
| میرفتم و خون دل براهم میریخت | دوزخ دوزخ شرر ز آهم میریخت | |
| میآمدم از شوق تو بر گلشن کون | دامن دامن گل از گناهم میریخت |
***
| از کفر سر زلف وی ایمان میریخت | وز نوش لبش چشمهی حیوان میریخت | |
| چون کبک خرامنده بصد رعنایی | میرفت و ز خاک قدمش جان میریخت |
***
| از نخل ترش بار چو باران میریخت | وز صفحهی رخ گل بگریبان میریخت | |
| از حسرت خاکپای آن تازه نهال | سیلاب ز چشم آب حیوان میریخت |
***
| ایدل چو فراقش رگ جان بگشودت | منمای بکس خرقهی خون آلودت | |
| مینال چنانکه نشنوند آوازت | میسوز چنانکه برنیاید دودت |
***
| آن یار که عهد دوستداری بشکست | میرفت و منش گرفته دامن در دست | |
| میگفت دگر باره به خوابم بینی | پنداشت که بعد ازو مرا خوابی هست |
***
| از بار گنه شد تن مسکینم پست | یا رب چه شود اگر مرا گیری دست | |
| گر در عملم آنچه ترا شاید نیست | اندر کرمت آنچه مرا باید هست |
***
| از کعبه رهیست تا به مقصد پیوست | وز جانب میخانه رهی دیگر هست | |
| اما ره میخانه ز آبادانی | راهیست که کاسه میرود دست بدست |
***
| تیری ز کمانخانه ابروی تو جست | دل پرتو وصل را خیالی بر بست | |
| خوشخوش زدلم گذشت و میگفت بناز | ما پهلوی چون تویی نخواهیم نشست |
***
| چون نیست ز هر چه هست جز باد بدست | چون هست ز هر چه نیست نقصان و شکست | |
| انگار که هر چه هست در عالم نیست | پندار که هر چه نیست در عالم هست |
***
| دی طفلک خاک بیز غربال بدست | میزد بدو دست و روی خود را میخست | |
| میگفت به هایهای کافسوس و دریغ | دانگی بنیافتیم و غربال شکست |
***
| کردم توبه، شکستیش روز نخست | چون بشکستم بتوبهام خواندی چست | |
| القصه زمام توبهام در کف تست | یکدم نه شکستهاش گذاری نه درست |
***
| گاهی چو ملایکم سر بندگیست | گه چون حیوان به خواب و خور زندگیست | |
| گاهم چو بهایم سر درندگیست | سبحان الله این چه پراکندگیست |
***
| آزادی و عشق چون همی نامد راست | بنده شدم و نهادم از یکسو خواست | |
| زین پس چونان که داردم دوست رواست | گفتار و خصومت از میانه برخاست |
***
| خیام تنت بخیمه میماند راست | سلطان روحست و منزلش دار بقاست | |
| فراش اجل برای دیگر منزل | از پافگند خیمه چو سلطان برخاست |
***
| عصیان خلایق ارچه صحرا صحراست | در پیش عنایت تو یک برگ گیاست | |
| هرچند گناه ماست کشتی کشتی | غم نیست که رحمت تو دریا دریاست |
***
| هر چند بطاعت تو عصیان و خطاست | زین غم نکشی که گشتن چرخ بلاست | |
| گر خستهای از کثرت طغیان گناه | مندیش که ناخدای این بحر خداست |
***
| ما کشتهی عشقیم و جهان مسلخ ماست | ما بیخور و خوابیم و جهان مطبخ ماست | |
| ما را نبود هوای فردوس از آنک | صدمرتبه بالاتر از آن دوزخ ماست |
***
| غم عاشق سینهی بلا پرور ماست | خون در دل آرزو ز چشم ترماست | |
| هان غیر، اگر حریف مایی پیش آی | کالماس بجای باده در ساغر ماست |
***
| یا رب غم آنچه غیر تو در دل ماست | بردار که بیحاصلی از حاصل ماست | |
| الحمد که چون تو رهنمایی داریم | کز گمشدگانیم که غم منزل ماست |
***
| یاد تو شب و روز قرین دل ماست | سودای دلت گوشه نشین دل ماست | |
| از حلقهی بندگیت بیرون نرود | تا نقش حیات در نگین دل ماست |
***
| گردون کمری ز عمر فرسودهی ماست | دریا اثری ز اشک آلودهی ماست | |
| دوزخ شرری ز رنج بیهودهی ماست | فردوس دمی ز وقت آسودهی ماست |
***
| آن آتش سوزنده که عشقش لقبست | در پیکر کفر و دین چو سوزنده تبست | |
| ایمان دگر و کیش محبت دگرست | پیغمبر عشق نه عجم نه عربست |
***
| گویند دل آیینهی آیین عجبست | دوری رخ شاهدان خودبین عجبست | |
| در آینه روی شاهدان نیست عجب | خود شاهد و خود آینهاش این عجبست |
***
| از ما همه عجز و نیستی مطلوبست | هستی و توابعش زما منکوبست | |
| این اوست پدید گشته در صورت ما | این قدرت و فعل از آن بمامنسو بست |
***
| گر سبحهی صد دانه شماری خوبست | ور جام می از کف نگذاری خوبست | |
| گفتی چه کنم چه تحفه آرم بر دوست | بیدرد میا هر آنچه آری خوبست |
***
| پیوسته ز من کشیده دامن دل تست | فارغ ز من سوخته خرمن دل تست | |
| گر عمر وفا کند من از تو دل خویش | فارغتر از آن کنم که از من دل تست |
***
| دل کیست که گویم از برای غم تست | یا آنکه حریم تن سرای غم تست | |
| لطفیست که میکند غمت با دل من | ورنه دل تنگ من چه جای غم تست |
***
| ای دل غم عشق از برای من و تست | سر بر خط او نه که سزای من و تست | |
| تو چاشنی درد ندانی ورنه | یکدم غم دوست خونبهای من و تست |
***
| ناکامیم ای دوست ز خودکامی تست | وین سوختگیهای من از خامی تست | |
| مگذار که در عشق تو رسوا گردم | رسوایی من باعث بدنامی تست |
***
| ای حیدر شهسوار وقت مددست | ای زبدهی هشت و چار وقت مددست | |
| من عاجزم از جهان و دشمن بسیار | ای صاحب ذوالفقار وقت مددست |
***
| اسرار ملک بین که بغول افتادست | وان سکهی زر بین که بپول افتادست | |
| وان دست برافشاندن مردان زد و کون | اکنون بترانهی کچول افتادست |
***
| عشقم که بهر رگم غمی پیوندست | دردم که دلم بدرد حاجتمندست | |
| صبرم که بکام پنجهی شیرم هست | شکرم که مدام خواهشم خرسندست |
***
| نقاش رخت ز طعنها آسودست | کز هر چه تمامتر بود بنمودست | |
| رخسار و لبت چنانکه باید بودست | گویی که کسی برزو فرمودست |
***
| در عالم اگر فلک اگر ماه و خورست | از بادهی مستی تو پیمانه خورست | |
| فارغ زجهانی و جهان غیر تو نیست | بیرون زمکانی و مکان از تو پرست |
***
| پی در گاوست و گاو در کهسارست | ماهی سریشمین بدریا بارست | |
| بز در کمرست و توز در بلغارست | زه کردن این کمان بسی دشوارست |
***
| ای برهمن آن عذار چون لاله پرست | رخسار نگار چارده ساله پرست | |
| گر چشم خدای بین نداری باری | خورشید پرست شو نه گوساله پرست |
***
| آلودهی دنیا جگرش ریش ترست | آسودهترست هر که درویش ترست | |
| هر خر که برو زنگی و زنجیری هست | چون به نگری بار برو بیش ترست |
***
| یا رب سبب حیات حیوان بفرست | وز خون کرم نعمت الوان بفرست | |
| از بهر لب تشنهی طفلان نبات | از سینهی ابر شیر باران بفرست |
***
| یا رب تو زمانه را دلیلی بفرست | نمرودانرا پشه چو پیلی بفرست | |
| فرعون صفتان همه زبردست شدند | موسی و عصا و رود نیلی بفرست |
***
| ای خالق خلق رهنمایی بفرست | بر بندهی بینوا نوایی بفرست | |
| کار من بیچاره گره در گرهست | رحمی بکن و گره گشایی بفرست |
***
| ما را بجز این جهان جهانی دگرست | جز دوزخ و فردوس مکانی دگرست | |
| قلاشی و عاشقیش سرمایهی ماست | قوالی و زاهدی از آنی دگرست |
***
| سرمایهی عمر آدمی یک نفسست | آن یک نفس از برای یک همنفسست | |
| با همنفسی گر نفسی بنشینی | مجموع حیوت عمر آن یک نفسست |
***
| گفتی که فلان ز یاد ما خاموشست | از بادهی عشق دیگری مدهوشست | |
| شرمت بادا هنوز خاک در تو | از گرمی خون دل من در جوشست |
***
| راه تو بهر روش که پویند خوشست | وصل تو بهر جهت که جویند خوشست | |
| روی تو بهر دیده که بینند نکوست | نام تو بهر زبان که گویند خوشست |
***
| دل رفت بر کسیکه سیماش خوشست | غم خوش نبود ولیک غمهاش خوشست | |
| جان میطلبد نمیدهم روزی چند | در جان سخنی نیست، تقاضاش خوشست |
***
| دل بر سر عهد استوار خویشست | جان در غم تو بر سر کار خویشست | |
| از دل هوس هر دو جهانم بر خاست | الا غم تو که برقرار خویشست |
***
| بر شکل بتان رهزن عشاق حقست | لا بل که عیان در همه آفاق حقست | |
| چیزیکه بود ز روی تقلید جهان | والله که همان بوجه اطلاق حقست |
***
| گریم زغم تو زار و گویی زرقست | چون زرق بود که دیده در خون غرقست | |
| تو پنداری که هر دلی چون دل تست | نینی صنما میان دلها فرقست |
***
| گنجم چو گهر در دل گنجینه شکست | رازم همه در سینهی بی کینه شکست | |
| هر شعلهی آرزو که از جان برخاست | چون پارهی آبگینه در سینه شکست |
***
| آنشب که مر از وصلت ای مه رنگست | بالای شبم کوته و پهنا تنگست | |
| و آنشب که ترا با من مسکین جنگست | شب کور و خروس گنک و پروین لنگست |
***
| دور از تو فضای دهر بر من تنگست | دارم دلکی که زیر صد من سنگست | |
| عمریست که مدتش زمانرا عارست | جانیست که بردنش اجلرا ننگست |
***
| نردیست جهان که بردنش باختنست | نرادی او بنقش کم ساختنست | |
| دنیا بمثل چو کعبتین نردست | برداشتنش برای انداختنست |
***
| آواز در آمد بنگر یار منست | من خود دانم کرا غم کار منست | |
| سیصد گل سرخ بر رخ یار منست | خیزم بچنم که گل چدن کار منست |
***
| تا مهر ابوتراب دمساز منست | حیدر بجهان همدم و همراز منست | |
| این هر دو جگر گوشه دو بالند مرا | مشکن بالم که وقت پرواز منست |
***
| عشق تو بلای دل درویش منست | بیگانه نمیشود مگر خویش منست | |
| خواهم سفری کنم ز غم بگریزم | منزل منزل غم تو در پیش منست |
***
| از گل طبقی نهاده کین روی منست | وز شب گرهی فگنده کین موی منست | |
| صد نافه بباد داده کین بوی منست | و آتش بجهان در زده کین خوی منست |
***
| دردیکه ز من جان بستاند اینست | عشقی که کسش چاره نداند اینست | |
| چشمی که همیشه خون فشاند اینست | آنشب که به روزم نرساند اینست |
***
| آنرا که فنا شیوه و فقر آیینست | نه کشف یقین نه معرفت نه دینست | |
| رفت او زمیان همین خدا ماند خدا | الفقر اذا تم هو الله اینست |
***
| دنیا بمثل چو کوزهی زرینست | گه آب درو تلخ و گهی شیرینست | |
| تو غره مشو که عمر من چندینست | کین اسب عمل مدام زیر زینست |
***
| ای دوست ای دوست ای دوست ای دوست | جور تو از آنکشم که روی تو نکوست | |
| مردم گویند بهشت خواهی یا دوست | ای بیخبران بهشت با دوست نکوست |
***
| ایزد که جهان به قبضهی قدرت اوست | دادست ترا دو چیز کان هر دو نکوست | |
| هم سیرت آنکه دوست داری کس را | هم صورت آنکه کس ترا دارد دوست |
***
| چشمی دارم همه پر از دیدن دوست | با دیده مرا خوشست چون دوست دروست | |
| از دیده و دوست فرق کردن نتوان | یا اوست درون دیده یا دیده خود اوست |
***
| دنیا به جوی وفا ندارد ای دوست | هر لحظه هزار مغز سرگشتهی اوست | |
| میدان که خدای دشمنش میدارد | گر دشمن حق نهای چرا داری دوست |
***
| شب آمد و باز رفتم اندر غم دوست | هم بر سر گریهای که چشمم را خوست | |
| از خون دلم هر مژهای پنداری | سیخیست که پارهی جگر بر سر اوست |
***
| عشق آمد و شد چو خونم اندر رگ و پوست | تا کرد مرا تهی و پر کرد ز دوست | |
| اجزای وجودم همگی دوست گرفت | نامیست ز من بر من و باقی همه اوست |
***
| غازی بره شهادت اندر تک و پوست | غافل که شهید عشق فاضلتر ازوست | |
| فردای قیامت این بدان کی ماند | کان کشتهی دشمنست و این کشتهی دوست |
***
| هر چند که آدمی ملک سیرت و خوست | بد گر نبود به دشمن خود نیکوست | |
| دیوانه دل کسیست کین عادت اوست | کو دشمن جان خویش میدارد دوست |
***
| عنبر زلفی که ماه در چنبر اوست | شیرین سخنی که شهد در شکر اوست | |
| زان چندان بار نامه کاندر سر اوست | فرمانده روزگار فرمانبر اوست |
***
| عقرب سر زلف یار و مه پیکر اوست | با این همه کبر و ناز کاندر سر اوست | |
| شیرین دهنی و شهد در شکر اوست | فرمانده روزگار فرمانبر اوست |
***
| آن مه که وفا و حسن سرمایهی اوست | اوج فلک حسن کمین پایهی اوست | |
| خورشید رخش نگر و گر نتوانی | آن زلف سیه نگر که همسایهی اوست |
***
| زان میخوردم که روح پیمانهی اوست | زان مست شدم که عقل دیوانهی اوست | |
| دودی به من آمد آتشی با من زد | زان شمع که آفتاب پروانهی اوست |
***
| ما دل به غم تو بسته داریم ای دوست | درد تو بجان خسته داریم ای دوست | |
| گفتی که به دلشکستگان نزدیکم | ما نیز دل شکسته داریم ای دوست |
***
| بر ما در وصل بسته میدارد دوست | دل را به فراق خسته میدارد دوست | |
| منبعد من و شکستگی در دوست | چون دوست دل شکسته میدارد دوست |
***
| ای خواجه ترا غم جمال ماهست | اندیشهی باغ و راغ و خرمن گاهست | |
| ما سوختگان عالم تجریدیم | ما را غم لا اله الا اللهست |
***
| عارف که ز سر معرفت آگاهست | بیخود ز خودست و با خدا همراهست | |
| نفی خود و اثبات وجود حق کن | این معنی لا اله الا اللهست |
***
| در کار کس ار قرار میباید هست | وین یار که در کنار میباید هست | |
| هجریکه بهیچ کار میناید نیست | وصلی که چو جان بکار میباید هست |
***
| تا در نرسد وعدهی هر کار که هست | سودی ندهد یاری هر یار که هست | |
| تا زحمت سرمای زمستان نکشد | پر گل نشود دامن هر خار که هست |
***
| با دل گفتم که ای دل احوال تو چیست | دل دیده پر آب کرد و بسیار گریست | |
| گفتا که چگونه باشد احوال کسی | کو را بمراد دیگری باید زیست |
***
| پرسید ز من کسیکه معشوق تو کیست | گفتم که فلان کسست مقصود تو چیست | |
| بنشست و به هایهای بر من بگریست | کز دست چنان کسی تو چون خواهی زیست |
***
| جسمم همه اشک گشت و چشمم بگریست | در عشق تو بی جسم همی باید زیست | |
| از من اثری نماند این عشق ز چیست | چون من همه معشوق شدم عاشق کیست |
***
| دیروز که چشم تو بمن در نگریست | خلقی بهزار دیده بر من بگریست | |
| هر روز هزار بار در عشق تو ام | میباید مرد و باز میباید زیست |
***
| عاشق نتواند که دمی بی غم زیست | بی یار و دیار اگر بود خود غم نیست | |
| خوش آنکه بیک کرشمه جان کرد نثار | هجران و وصال را ندانست که چیست |
***
| گر مرده بوم بر آمده سالی بیست | چه پنداری که گورم از عشق تهیست | |
| گر دست بخاک بر نهی کین جا کیست | آواز آید که حال معشوقم چیست |
***
| میگفتم یار و میندانستم کیست | میگفتم عشق و میندانستم چیست | |
| گر یار اینست چون توان بی او بود | ور عشق اینست چون توان بی او زیست |
***
| ای دل همه خون شوی شکیبایی چیست | وی جان بدرآ اینهمه رعنایی چیست | |
| ای دیده چه مردمیست شرمت بادا | نادیده به حال دوست بینایی چیست |
***
| اندر همه دشت خاوران گر خاریست | آغشته به خون عاشق افگاریست | |
| هر جا که پریرخی و گلرخساریست | ما را همه در خورست مشکل کاریست |
***
| در بحر یقین که در تحقیق بسیست | گرداب درو چو دام و کشتی نفسیست | |
| هر گوش صدف حلقهی چشمیست پر آب | هر موج اشارهای ز ابروی کسیست |
***
| رنج مردم ز پیشی و از بیشیست | امن و راحت به ذلت و درویشیست | |
| بگزین تنگ دستی از این عالم | گر با خرد و بدانشت هم خویشیست |
***
| ما عاشق و عهد جان ما مشتاقیست | ماییم به درد عشق تا جان باقیست | |
| غم نقل و ندیم درد و مطرب ناله | می خون جگر مردم چشمم ساقیست |
***
| چون حاصل عمر تو فریبی و دمیست | زو داد مکن گرت به هر دم ستمیست | |
| مغرور مشو بخود که اصل من و تو | گردی و شراری و نسیمی و نمیست |
***
| دایم نه لوای عشرت افراشتنیست | پیوسته نه تخم خرمی کاشتنیست | |
| این داشتنیها همه بگذاشتنیست | جز روشنی رو که نگه داشتنیست |
***
| دردا که درین سوز و گدازم کس نیست | همراه درین راه درازم کس نیست | |
| در قعر دلم جواهر راز بسیست | اما چه کنم محرم رازم کس نیست |
***
| در سینه کسی که راز پنهانش نیست | چون زنده نماید او ولی جانش نیست | |
| رو درد طلب که علتت بیدردیست | دردیست که هیچگونه درمانش نیست |
***
| در کشور عشق جای آسایش نیست | آنجا همه کاهشست افزایش نیست | |
| بی درد و الم توقع درمان نیست | بی جرم و گنه امید بخشایش نیست |
***
| افسوس که کس با خبر از دردم نیست | آگاه ز حال چهرهی زردم نیست | |
| ای دوست برای دوستیها که مراست | دریاب که تا درنگری گردم نیست |
***
| گفتار نکو دارم و کردارم نیست | از گفت نکوی بی عمل عارم نیست | |
| دشوار بود کردن و گفتن آسان | آسان بسیار و هیچ دشوارم نیست |
***
| هرگز المی چو فرقت جانان نیست | دردی بتر از واقعهی هجران نیست | |
| گر ترک وداع کردهام معذورم | تو جان منی وداع جان آسان نیست |
***
| گر کار تو نیکست به تدبیر تو نیست | ور نیز بدست هم ز تقصیر تو نیست | |
| تسلیم و رضا پیشه کن و شاد بزی | چون نیک و بد جهان به تقدیر تو نیست |
***
| از درد نشان مده که در جان تو نیست | بگذر ز ولایتیکه آن زان تو نیست | |
| از بیخردی بود که با جوهریان | لاف از گهری زنی که در کان تو نیست |
***
| در هجرانم قرار میباید و نیست | آسایش جان زار میباید و نیست | |
| سرمایهی روزگار میباید و نیست | یعنی که وصال یار میباید و نیست |
***
| جانا به زمین خاوران خاری نیست | کش با من و روزگار من کاری نیست | |
| با لطف و نوازش جمال تو مرا | دردادن صد هزار جان عاری نیست |
***
| اندر همه دشت خاوران سنگی نیست | کش با من و روزگار من جنگی نیست | |
| با لطف و نوازش وصال تو مرا | دردادن صد هزار جان ننگی نیست |
***
| سر تا سر دشت خاوران سنگی نیست | کز خون دل و دیده برو رنگی نیست | |
| در هیچ زمین و هیچ فرسنگی نیست | کز دست غمت نشسته دلتنگی نیست |
***
| کبریست درین وهم که پنهانی نیست | برداشتن سرم به آسانی نیست | |
| ایمانش هزار دفعه تلقین کردم | این کافر را سر مسلمانی نیست |
***
| ای دیده نظر کن اگرت بیناییست | در کار جهان که سر به سر سوداییست | |
| در گوشهی خلوت و قناعت بنشین | تنها خو کن که عافیت تنهاییست |
***
| سیمابی شد هوا و زنگاری دشت | ای دوست بیا و بگذر از هرچه گذشت | |
| گر میل وفا داری اینک دل و جان | ور رای جفا داری اینک سر و تشت |
***
| آنرا که قضا ز خیل عشاق نوشت | آزاد ز مسجدست و فارغ ز کنشت | |
| دیوانهی عشق را چه هجران چه وصال | از خویش گذشته را چه دوزخ چه بهشت |
***
| هان تا تو نبندی به مراعاتش پشت | کو با گل نرم پرورد خار درشت | |
| هان تا نشوی غره به دریای کرم | کو بر لب بحر تشنه بسیار بکشت |
***
| از اهل زمانه عار میباید داشت | وز صحبتشان کنار میباید داشت | |
| از پیش کسی کار کسی نگشاید | امید به کردگار میباید داشت |
***
| افسوس که ایام جوانی بگذشت | دوران نشاط و کامرانی بگذشت | |
| تشنه بکنار جوی چندان خفتم | کز جوی من آب زندگانی بگذشت |
***
| روزم به غم جهان فرسوده گذشت | شب در هوس بوده و نابوده گذشت | |
| عمری که ازو دمی جهانی ارزد | القصه به فکرهای بیهوده گذشت |
***
| سر سخن دوست نمییارم گفت | در یست گرانبها نمییارم سفت | |
| ترسم که به خواب در بگویم بکسی | شبهاست کزین بیم نمییارم خفت |
***
| دل گر چه درین بادیه بسیار شتافت | یک موی ندانست و بسی موی شکافت | |
| گرچه ز دلم هزار خورشید بتافت | آخر به کمال ذرهای راه نیافت |
***
| آسان آسان ز خود امان نتوان یافت | وین شربت شوق رایگان نتوان یافت | |
| زان می که عزیز جان مشتاقانست | یک جرعه به صد هزار جان نتوان یافت |
***
| از باد صبا دلم چو بوی تو گرفت | بگذاشت مرا و جستجوی تو گرفت | |
| اکنون ز منش هیچ نمیآید یاد | بوی تو گرفته بود خوی تو گرفت |
***
| دل عادت و خوی جنگجوی تو گرفت | جان گوهر همت سر کوی تو گرفت | |
| گفتم به خط تو جانب ما را گیر | آن هم طرف روی نکوی تو گرفت |
***
| آنی که ز جانم آرزوی تو نرفت | از دل هوس روی نکوی تو نرفت | |
| از کوی تو هر که رفت دل را بگذاشت | کس با دل خویشتن ز کوی تو نرفت |
***
| آن دل که تو دیدهای زغم خون شد و رفت | وز دیدهی خون گرفته بیرون شد و رفت | |
| روزی به هوای عشق سیری میکرد | لیلی صفتی بدید و مجنون شد و رفت |
***
| یار آمد و گفت خسته میدار دلت | دایم به امید بسته میدار دلت | |
| ما را به شکستگان نظرها باشد | ما را خواهی شکسته میدار دلت |
***
| علمی نه که از زمرهی انسان نهمت | جودی نه که از اصل کریمان نهمت | |
| نه علم و عمل نه فضل و احسان و ادب | یا رب بکدام تره در خوان نهمت |
***
| صد شکر که گلشن صفا گشت تنت | صحت گل عشق ریخت در پیرهنت | |
| تب را به غلط در تنت افتاد گذار | آن تب عرقی شد و چکید از بدنت |
***
| دی زلف عبیر بیز عنبر سایت | از طرف بناگوش سمن سیمایت | |
| در پای تو افتاد و بزاری میگفت | سر تا پایم فدای سر تا پایت |
***
| ای قبلهی هر که مقبل آمد کویت | روی دل مقبلان عالم سویت | |
| امروز کسی کز تو بگرداند روی | فردا بکدام روی بیند رویت |
***
| ای مقصد خورشید پرستان رویت | محراب جهانیان خم ابرویت | |
| سرمایهی عیش تنگ دستان دهنت | سررشتهی دلهای پریشان مویت |
***
| زنار پرست زلف عنبر بویت | محراب نشین گوشهی ابرویت | |
| یا رب تو چه کعبهای که باشد شب و روز | روی دل کافر و مسلمان سویت |
***
| ای در تو عیانها و نهانها همه هیچ | پندار یقینها و گمانها همه هیچ | |
| از ذات تو مطلقا نشان نتوان داد | کانجا که تویی بود نشانها همه هیچ |
***
| ای با رخت انوار مه و خور همه هیچ | با لعل تو سلسبیل و کوثر همه هیچ | |
| بودم همه بین، چو تیزبین شد چشمم | دیدم که همه تویی و دیگر همه هیچ |
***
| گفتم چشمت گفت که بر مست مپیچ | گفتم دهنت گفت منه دل بر هیچ | |
| گفتم زلفت گفت پراکنده مگوی | باز آوردی حکایتی پیچا پیچ |
***
| حمدا لک رب نجنی منک فلاح | شکرا لک فی کل مساء و صباح | |
| من عندک فتح کل باب ربی | افتح لی ابواب فتوح و فتاح |
***
| رخسارهات تازه گل گلشن روح | نازک بود آن قدر که هر شام و صبوح | |
| نزدیک به دیده گر خیالش گذرد | از سایهی خار دیده گردد مجروح |
***
| گر درد کند پای تو ای حور نژاد | از درد بدان که هر گزت درد مباد | |
| آن دردمنست بر منش رحم آید | از بهر شفاعتم بپای تو فتاد |
***
| در سلسلهی عشق تو جان خواهم داد | در عشق تو ترک خانمان خواهم داد | |
| روزی که ترا ببینم ای عمر عزیز | آن روز یقین بدان که جان خواهم داد |
***
| هر راحت و لذتی که خلاق نهاد | از بهر مجردان آفاق نهاد | |
| هر کس که زطاق منقلب گشت بجفت | آسایش خویش بر دو بر طاق نهاد |
***
| در وصل زاندیشهی دوری فریاد | در هجر زدرد ناصبوری فریاد | |
| افسوس ز محرومی دوری افسوس | فریاد زدرد ناصبوری فریاد |
***
| با کوی تو هر کرا سر و کار افتد | از مسجد و دیر و کعبه بیزار افتد | |
| گر زلف تو در کعبه فشاند دامن | اسلام بدست و پای زنار افتد |
***
| گر عشق دل مرا خریدار افتد | کاری بکنم که پرده از کار افتد | |
| سجادهی پرهیز چنان افشانم | کز هر تاری هزار زنار افتد |
***
| با علم اگر عمل برابر گردد | کام دو جهان ترا میسر گردد | |
| مغرور مشو به خود که خواندی ورقی | زان روز حذر کن که ورق بر گردد |
***
| آن را که حدیث عشق در دل گردد | باید که زتیغ عشق بسمل گردد | |
| در خاک تپان تپان رخ آغشته به خون | برخیزد و گرد سر قاتل گردد |
***
| ما را نبود دلی که خرم گردد | خود بر سر کوی ما طرب کم گردد | |
| هر شادی عالم که بما روی نهد | چون بر سر کوی ما رسد غم گردد |
***
| دل از نظر تو جاودانی گردد | غم با الم تو شادمانی گردد | |
| گر باد به دوزخ برد از کوی تو خاک | آتش همه آب زندگانی گردد |
***
| ای صافی دعوی ترا معنی درد | فردا به قیامت این عمل خواهی برد | |
| شرمت بادا اگر چنین خواهی زیست | ننگت بادا اگر چنان خواهی مرد |
***
| دردا که درین زمانهی پر غم و درد | غبنا که درین دایرهی غم پرورد | |
| هر روز فراق دوستی باید دید | هر لحظه وداع همدمی باید کرد |
***
| فردا که به محشر اندر آید زن و مرد | وز بیم حساب رویها گردد زرد | |
| من حسن ترا به کف نهم پیش روم | گویم که حساب من ازین باید کرد |
***
| دل صافی کن که حق به دل مینگرد | دلهای پراکنده به یک جو نخرد | |
| زاهد که کند صاف دل از بهر خدا | گویی ز همه مردم عالم ببرد |
***
| گویند که محتسب گمانی ببرد | وین پردهی تو پیش جهانی بدرد | |
| گویم که ازین شراب اگر محتسبست | دریابد قطرهای به جانی بخرد |
***
| من زنده و کس بر آستانت گذرد | یا مرغ بگرد سر کویت بپرد | |
| خار گورم شکسته در چشم کسی | کو از پس مرگ من برویت نگرد |
***
| از چهرهی عاشقانهام زر بارد | وز چشم ترم همیشه آذر بارد | |
| در آتش عشق تو چنان بنشینم | کز ابر محبتم سمندر بارد |
***
| از دفتر عشق هر که فردی دارد | اشک گلگون و چهر زردی دارد | |
| بر گرد سری شود که شوریست درو | قربان دلی رود که دردی دارد |
***
| طالع سر عافیت فروشی دارد | همت هوس پلاس پوشی دارد | |
| جایی که به یک سال بخشند دو کون | استغنایم سر خموشی دارد |
***
| دل وقت سماع بوی دلدار برد | ما را به سراپردهی اسرار برد | |
| این زمزمهی مرکب مر روح تراست | بردارد و خوش به عالم یار برد |
***
| گل از تو چراغ حسن در گلشن برد | وز روی تو آیینه دل روشن برد | |
| هر خانه که شمع رخت افروخت درو | خورشید چو ذره نور از روزن برد |
***
| شادم بدمی کز آرزویت گذرد | خوشدل بحدیثی که ز رویت گذرد | |
| نازم بدو چشمی که به سویت نگرد | بوسم کف پایی که به کویت گذرد |
***
| گر پنهان کرد عیب و گر پیدا کرد | منت دارم ازو که بس برجا کرد | |
| تاج سر من خاک سر پای کسیست | کو چشم مرا به عیب من بینا کرد |
***
| گفتار دراز مختصر باید کرد | وز یار بدآموز حذر باید کرد | |
| در راه نگار کشته باید گشتن | و آنگاه نگار را خبر باید کرد |
***
| دردا که همه روی به ره باید کرد | وین مفرش عاشقی دو ته باید کرد | |
| بر طاعت و خیر خود نباید نگریست | در رحمت و فضل او نگه باید کرد |
***
| قدت قدم زبار محنت خم کرد | چشمت چشمم چو چشمهها پر نم کرد | |
| خالت حالم چو روز من تیره نمود | زلفت کارم چو تار خود در هم کرد |
***
| من بی تو دمی قرار نتوانم کرد | احسان ترا شمار نتوانم کرد | |
| گر بر تن من زفان شود هر مویی | یک شکر تو از هزار نتوانم کرد |
***
| از واقعهای ترا خبر خواهم کرد | و آنرا به دو حرف مختصر خواهم کرد | |
| با عشق تو در خاک نهان خواهم شد | با مهر تو سر ز خاک بر خواهم کرد |
***
| خرم دل آنکه از ستم آه نکرد | کس را ز درون خویش آگاه نکرد | |
| چون شمع ز سوز دل سراپا بگداخت | وز دامن شعله دست کوتاه نکرد |
***
| آن دشمن دوست بود دیدی که چه کرد | یا اینکه بغور او رسیدی که چه کرد | |
| میگفت همان کنم که خواهد دل تو | دیدی که چه میگفت و شنیدی که چه کرد |
***
| جمعیت خلق را رها خواهی کرد | یعنی ز همه روی بما خواهی کرد | |
| پیوند به دیگران ندامت دارد | محکم مکن این رشته که واخواهی کرد |
***
| عاشق چو شوی تیغ به سر باید خورد | زهری که رسد همچو شکر باید خورد | |
| هر چند ترا بر جگر آبی نبود | دریا دریا خون جگر باید خورد |
***
| عارف بچنین روز کناری گیرد | یا دامن کوه و لالهزاری گیرد | |
| از گوشهی میخانه پناهی طلبد | تا عالم شوریده قراری گیرد |
***
| من صرفه برم که بر صفم اعدا زد | مشتی خاک لطمه بر دریا زد | |
| ما تیغ برهنهایم در دست قضا | شد کشته هر آنکه خویش را بر ما زد |
***
| حورا به نظارهی نگارم صف زد | رضوان بعجب بماند و کف بر کف زد | |
| آن خال سیه بر آن رخ مطرف زد | ابدال زبیم چنگ در مصحف زد |
***
| گر غره به عمری به تبی برخیزد | وین روز جوانی به شبی برخیزد | |
| بیداد مکن که مردم آزاری تو | در زیر لبی به یا ربی برخیزد |
***
| خواهی که ترا دولت ابرار رسد | مپسند که از تو بر کس آزار رسد | |
| از مرگ میندیش و غم رزق مخور | کین هر دو بوقت خویش ناچار رسد |
***
| این گیدی گبر از کجا پیدا شد | این صورت قبر از کجا پیدا شد | |
| خورشید مرا ز دیدهام پنهان کرد | این لکهی ابر از کجا پیدا شد |
***
| انواع خطا گر چه خدا میبخشد | هر اسم عطیهای جدا میبخشد | |
| در هر آنی حقیقت عالم را | یک اسم فنا یکی بقا میبخشد |
***
| دلخسته و سینه چاک میباید شد | وز هستی خویش پاک میباید شد | |
| آن به که به خود پاک شویم اول کار | چون آخر کار خاک میباید شد |
***
| از شبنم عشق خاک آدم گل شد | شوری برخاست فتنه |