آئین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی مشمولان خدمت وظیفه عمومی

از ویکی‌نبشته
پرش به: گشتن، جستجو

محتویات

فصل اول - کلیات

ماده ۱

معاینه و معافیت پزشکی مشمولان و پرسنل وظیفه مطابق شرایط و مقررات مندرج در این آئین‌نامه انجام خواهد شد.

ماده ۲

مشمولان خدمت وظیفه از نظر وضع مزاجی و استعداد جسمی و روانی به چهار دسته به شرح زیر تقسیم می‌شوند:

دسته یکم: کسانی که از نظر جسمی و روانی سالم بوده و قادر به انجام خدمت دوره ضرورت می‌باشند.
دسته دوم: کسانی که به علت نقص عضو یا ابتلا به بیماری از سلامتی کامل برخوردار نبوده اما قادر به انجام خدمت در امور غیر رزمی می‌باشند.
تبصره: محدودیت خدمت غیررزمی را شورای پزشکی نیروی مربوطه تعیین می‌نماید.
دسته سوم: کسانی که به علت ضعف مزاج یا عدم رشد و یا ابتلا به بیماری جسمی یا روانی موقتاً قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نمی‌بانشد.
دسته چهارم: مشمولانی که به علت نقص عضو یا ابتلا به بیماری جسمی یا روانی به طور دائم قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نمی‌باشند.

ماده ۳

تشخیص مشمولان دسته دوم ماده ۲ این آئین‌نامه چنانچه به‌طور بالینی قابل تشخیص باشد با شورای پزشکی شهرستان و در غیر این صورت با شورای پزشکی بهداری یا بیمارستان نیروی مربوطه می‌باشد.

تبصره: در آن قسمت از برنامه‌ی عملی نظامی که مشمولان موضوع این ماده انجام نمی‌دهند نمره‌ای نخواهند گرفت از این جهت نمرات آن قسمت از برنامه در معدل‌گیری محسوب نخواهد شد.

ماده ۴

در صورتی که شوراهای پزشکی مشمولان وظیفه را جزء دسته‌های دوم، سوم و چهارم ماده ۲ این آئین‌نامه تشخیص دهند مکلفند در برگ‌های وضعیت یا اوراق معاینه پزشکی ملصق به عکس آنان نوع بیماری و بند و ماده استنادی را قید نموده و پس از ذکر مشخصات کامل خود (اسم، شهرت، شماره نظام پزشکی) ذیل نظریه اعلام شده را امضاء نمایند.

فصل دوم - معاینه مشمولان و پرسنل وظیفه عمومی

بخش اول - معاینه مشمولان وظیفه

ماده ۵

مشمولانی که جهت انجام خدمت دوره ضرورت خود را معرفی می‌نمایند الزاماً بایستی توسط پزشک اولیه معاینه شوند.

ماده ۶

پزشک اولیه یک نفر از پزشکان نیروهای مسلح می‌باشد و در صورت نبودن پزشک نیروهای مسلح در محل از پزشکان غیرنظامی که صلاحیت آنان به وسیله بهداری و فرماندار یا بخشدار محل تأیید شده باشد استفاده خواهد شد.

ماده ۷

چنانچه منطقه انتظامی مرکز شهرستان یا بخش قادر به تأمین پزشک اولیه از پزشکان جمعی نباشد فرماندار هر محل مکلف است ضمن هماهنگی با مسئولین نیروهای نظامی و انتظامی و همچنین بهداری محل، پزشک اولیه را جهت معاینه مشمولان به بخش وظیفه مربوطه معرفی نماید.

ماده ۸

در اجرای ماده ۷ این آئین‌نامه هر یک از سازمان‌های نظامی و انتظامی و بهداری موظفند به ترتیبی که فرماندار محل تعیین می‌نماید پزشک جمعی خود را به بخش وظیفه عمومی محل معرفی نمایند.

ماده ۹

پزشک اولیه باید وضع مزاجی و جسمی مشمول را با توجه به ماده ۲ این آئین‌نامه مورد معاینه قرار داده و در صورتی که تشخیص دهد ظاهراً مشمول در شمول دسته‌های ۲ یا ۴ ۳ ماده مورد بحث می‌باشد وی را جهت معاینه به شورای پزشکی معرفی نماید.

ماده ۱۰

در صورتی که مشمول به نظر پزشک اولیه معترض باشد باید به وسیله بخش وظیفه مربوطه به شورای پزشکی معرفی گردد.

ماده ۱۱

شبکه بهداشت و درمان هر شهرستان موظف است سه نفر پزشک با هماهنگی رده‌های ارشد نیروهای نظامی و انتظامی به فرمانداری شهرستان معرفی نماید تا پس از تأیید فرماندار در شورای پزشکی بخش وظیفه عمومی شهرستان انجام وظیفه نمایند.

تبصره: فرماندار شهرستان موظف است شورای پزشکی بخش وظیفه عمومی شهرستان مربوطه را با سه نفر پزشک ایرانی تشکیل دهد و چنانچه به عللی تشکیل شورای پزشکی شهرستان امکان‌پذیر نباشد، فرماندار موظف است ضمن هماهنگی با مسئولان استان ترتیبی اتخاذ نماید که مشمولان در شورای پزشکی تشکیل شده در نزدیکترین شهرستان مربوطه مورد معاینه قرار گیرند.

ماده ۱۲

مسئولین تشکیل شورای پزشکی در هر شهرستان برای معاینه مشمولان با فرماندار محل می‌باشد.

ماده ۱۳

اظهارنظر در مورد معافیت پزشکی مشمولان توسط اعضای شورای پزشکی موضوع ماده ۱۱ این آئین‌نامه به عمل خواهد آمد و رأی اکثریت اعضای شورا معتبر است.

تبصره: پزشک معاینه اولیه که در مورد انجام خدمت دوره ضرورت و یا معافیت مشمولی اظهارنظر نموده باشد مجاز به اظهارنظر مجدد درباره همان مشمول در شورای پزشکی موضوع ماده ۱۱ این آئین‌نامه نمی‌باشد.

ماده ۱۴

مشمولان در شورای پزشکی به صورت بالینی مورد معاینه قرار می‌گیرند و چنانچه بیماری یا نقص عضو آنان مشهود و یا به نحوی برای اعضای شورای پزشکی محرز باشد شورا برابر مواد فصل سوم این آئین‌نامه اعلام نظر می‌نماید.

تبصره: در صورتی که بیماری مشمولان موضوع این ماده با معاینه بالینی مشخص نگردد مطابق قانون نحوه معاینه پزشکی مشمولان خدمت وظیفه عمومی مصوب ۱۳۶۸/۷/۵ مجلس شورای اسلامی و آئین‌نامه اجرائی مربوطه با آنان رفتار خواهد شد.

ماده ۱۵

مشمولانی که توسط شورای پزشکی معاینه و معاف از خدمت تشخیص داده نشوند به خدمت اعزام خواهند شد و حق اعتراض به نظر شورا را ندارند.

ماده ۱۶

چنانچه در وضع مشمولی پس از معاینه در شورای پزشکی و قبل از اعزام به خدمت از نظر جسمی و روانی تغییری حاصل شود که به تشخیص فرمانده منطقه انتظامی با کسب نظر مشورتی پزشک اولیه مشمول قادر به انجام خدمت نباشد این‌گونه مشمولین مجدداً در شورای پزشکی مورد معاینه قرار خواهند گرفت و برابر نظر شورا اقدام می‌شود.

ماده ۱۷

مشمولانی که طبق نظر شورای عالی پزشکی موضوع ماده ۴۳ قانون خدمت وظیفه عمومی معاف از خدمت شناخته نشده و به خدمت اعزام شوند باید خدمت مقرره را انجام دهند و مراکز آموزشی و یگان‌های مربوطه مجاز به ترخیص باید خدمت نمی‏باشند مگر اینکه در حین خدمت بیماری یا نقص عضوی به وجود آید و یا بیماری قبلی آنان تشدید یافته و از موارد معافیت دائم باشد.

ماده ۱۸

مشمولانی که در شورای پزشکی شهرستان یا شورای پزشکی نیروهای مسلح معاف از خدمت گردیده و پرونده آنان را در اجرای ماده ۴۳ قانون خدمت وظیفه عمومی به شورای عالی پزشکی ارجاع گردد موظفند حداکثر ظرف مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ یا صدور، معرفی‌نامه را جهت معاینه به شورای عالی پزشکی معرفی نمایند و در صورت عدم حضور، شورای عالی پزشکی برابر محتویات پرونده در مورد معافیت یا اعزام به خدمت آن‌ها اعلام نظر خواهد نمود.

ماده ۱۹

ستاد مشترک ارتش و ستاد مشترک سپاه و ستاد نیروی انتظامی موظفند پزشکان مورد لزوم جهت تشکیل شورای عالی پزشکی (موضوع ماده ۴۳ قانون) را بنا به درخواست اداره کل وظیفه عمومی از نیروهای تابعه انتخاب و به اداره کل وظیفه عمومی معرفی نمایند.

ماده ۲۰

شورای عالی پزشکی در استفاده از بیمارستان‌های نیروهای مسلح و سایر بیمارستان‌های وابسته به دولت به منظور تشخیص بیماری مشمول و تعیین تکلیف وی مجاز بوده و مراکز درمانی یاد شده موظف هستند بدون دریافت هزینه‌ای مشمول را مورد معاینه قرار داده و نظریه خود را به شورای عالی پزشکی اعلام دارند.

تبصره: در اجرای این ماده ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران باید ضمن هماهنگی لازم با بهداری نیروها و بیمارستان‌های دولتی و وابسته به دولت را معین و به شورای عالی پزشکی اداره وظیفه عمومی اعلام نمایند.

ماده ۲۱

به مشمولانی که به علت ابتلا به بیماری به‌طور موقت (توسط شوراهای پزشکی شهرستان یا شورای عالی پزشکی و یا شوراهای پزشکی نیروهای مسلح در حین خدمت) قادر به انجام خدمت ضرورت نباشند به منظور درمان برای مدتی که شوراهای پزشکی تعیین می‌نماید و در هر حال از یک سال تجاوز نخواهند کرد معافیت موقت پزشکی داده خواهد شد و بار دوم مجدداً در شورای پزشکی شهرستان معاینه شده و در صورت ادامه بیماری علی‌رغم اقدامات درمانی لازم به همان نحو اقدام و در صورتی که در سال سوم قادر به انجام خدمت نباشند بطور دائم از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد.

ماده ۲۲

مشمولان دکتری گروه پزشکی که قادر به اشتغال به حرفه خود نباشند از خدمت دوره ضرورت معاف شناخته می‌شوند و آن عده از مشمولان مذکور که از سلامت کامل برخوردار نبوده لیکن قادر به طبابت می‌باشند به خدمت دوره ضرورت اعزام می‌شوند و برابر نظر شورای پزشکی از خدماتی که با سلامتی آنان منافات داشته باشد معاف خواهند شد.

ماده ۲۳

اظهارنظر در مورد نیاز داشتن به مراقبت و نگهداری بستگان مشمولانی که مدعی کفالت هستند با شورای پزشکی مندرج در این آئین‌نامه خواهد بود. رای اکثریت اعضاء شورا معتبر است.

بخش دوم - معاینه و معافیت پرسنل وظیفه در حین خدمت

ماده ۲۴

چنانچه پرسنل وظیفه در طول مدت خدمت (اعم از دوره آموزش یا بعد از آن) به‌وسیله شورای پزشکی بهداری یا بیمارستان‌های نیروهای مسلح معاینه و تشخیص داده شود که مشمولی دارای بیماری یا نقص عضوی مربوط به قبل از اعزام به خدمت می‌باشد که برابر بند و ماده این آیین‌نامه موجب معافیت موقت یا دائم از خدمت خواهد بود این‌گونه پرسنل وظیفه ضمن تسویه حساب با اوراق اعزامی و صورت جلسه شورای پزشکی ملصق به عکس مشمول به حوزه اعزام کننده اعاده خواهند شد و از معافیت پزشکی استفاده خواهند نمود مگر این که معاینه پزشکی آنان مورد اعتراض باشد که در این صورت به شورای عالی پزشکی موضوع ماده ۴۴ قانون خدمت وظیفه عمومی معرفی و برابر نظر شورای مذکور عمل خواهد شد.

ماده ۲۵

در صورتی که مشمولان در حین خدمت دوره ضرورت مبتلا به نقص عضو یا بیماری شوند بهداری نیروی مربوطه باید آنان را تحت معالجه قرار داده پس از اتمام مدت معالجه که کمتر از ۶ ماه نباشد طبق نظر شورای پزشکی بیمارستان‌های نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران که پزشکان آن مورد تأیید عقیدتی سیاسی در نیروهای مربوطه هستند و مستند به بند و ماده این آیین‌نامه قادر به انجام خدمت نباشند از بقیه خدمت معاف دائم خواهند بود.

تبصره: مدت معالجه مشمولان موضوع این ماده جزو خدمت دوره ضرورت آنان محسوب می‌گردد در صورتی که در حین معالجه مدت خدمت مقرر آنان منقضی شود کارت پایان خدمت دریافت خواهند نمود و در غیر این صورت از بقیه خدمت معاف خواهند شد.

ماده ۲۶

چنانچه شورای پزشکی نیروی مربوطه تشخیص دهد که طول مدت درمان بیماری این قبیل پرسنل وظیفه تا پایان خدمت مقرر ترمیم نشده و بهبود نمی‌یابد باید مراتب را مشروحاً در اوراق ذکر نموده و نسبت به ترخیص پرسنل مذکور اقدام خواهد شد.

تبصره: مدت معالجه پرسنل وظیفه موضوع این ماده با رعایت تبصره ماده ۲۵ این آیین‌نامه جزء خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد.

ماده ۲۷

پرسنل وظیفه که بیماری آنان ناشی از وقایع و حوادثی باشد که به سبب خدمت یا به‌واسطه‌ی آن به وقوع پیوسته است و مشمول معافیت‌های ماده ۲۵ این آیین‌نامه نگردند و پس از خاتمه درمان قادر به ادامه خدمت تشخیص داده شوند تمام مدت بیماری و استراحت پزشکی آنان اعم از متوالی متناوب جزو خدمت دوره ضرورت محسوب می‌شود.

تبصره: در غیر موارد بالا که مشمولان وظیفه حین خدمت بیمار و بستری گردند چنانچه مدت بستری بودن و استراحت پزشکی آنان (اعم از متوالی یا متناوب) از یک ماه تجاوز نماید مدت مازاد بر یک ماه جزو خدمت دوره ضرورت محسوب نمی‌گردد.

ماده ۲۸

پرسنل وظیفه‌ای که به سبب خدمت دوره ضرورت به علت ابتلا به بیماری یا نقص عضو از انجام بقیه خدمت معاف می‌شوند حسب مورد از مزایای قانون و آیین‌نامه‌ی بیمه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و نیروهای نظامی و انتظامی استفاده نموده و برای ادامه درمان به سازمان‌ها و مؤسسات درمانی دولتی معرفی و اعزام خواهند شد.

فصل سوم

انواع بیماری‌ها که بر اساس مقررات ماده ۲ این آیین‌نامه در طبقه‌بندی مشمولان وظیفه از نظر وضع مزاجی و استعداد جسمی و روانی ملاک عمل است به شرح بخش‌های زیر می‌باشد:


ماده ۲۹ - بیماری‌های عمومی

مشمولان مبتلا به بیماری‌های عمومی با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌شوند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده خواهند نمود:

بند ۱: عدم کفایت رشد و نمو جسمی و عضلانی کافی که موجب ناتوانی در انجام تکالیف نظامی می‌شود، معاف دائم.

بند ۲: ابتلا به بیماری‌های قابل علاج که مدت درمان آن‌ها بیشتر از یک ماه باشد و همچنین اعمال جراحی و کسانی که در دوران نقاهت بیماری می‌باشند با تشخیص شوراهای پزشکی از ۶ ماه تا یک سال معاف موقت.

بند ۳: پایین‌افتادگی احشا توأم با اختلالات عملی، معاف دائم.

تبصره: نوع خفیف، معاف از رزم.

بند ۴: طول قد مشمولان کمتر از ۱۵۰ سانتی متر، معاف دائم.

ماده ۳۰ - بیماری‌های غدد مترشحه داخلی

مشمولان مبتلا به بیماری‌های غدد مترشحه داخلی با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌باشند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده خواهند نمود:

بند ۱: بیماری‌های غدد هیپوفیز اکرومگالی، ژیگانتیسم، سندروم کوشینگ، دیابت بی‌مزه، آدنوم هیپوفیز، هیپوفونکسیون کلی هیپوفیز، معاف دائم.

بند ۲: بیماری‌های غدد تیروئید:

الف) گواتر توکسیک، معاف دائم.
ب) هیپرتیروئیدی و هیپوتیروئیدی، معاف دائم.
ج) گواترهای حجیم، معاف دائم.
د) ندول‌های گرم و سرد، معاف دائم.
هـ) تیروئیدیت‌های حاد، شش ماه معاف موقت.
و) گواتر عمل شده، خدمات غیررزمی.

بند ۳: بیماری‌های غدد پاراتیروئید:

هیپر پاراتیروئیدی و هیپوپاراتیروئیدی، معاف دائم.

بند ۴: بیماری‌های غدد فوق کلیوی:

پرکاری و کم کاری غده فوق کلیوی، معاف دائم.

بند ۵: بیماری‌های غدد بیضه:

الف) تومورهای بیضه، معاف دائم.
ب) ژنیکوماستی شدید، معاف دائم.
ج) سندروم کلاین فلتر، معاف دائم.

بند ۶: بیماری‌های غدد دیگر:

الف) تومورهای هیپوفیز، معاف دائم.
ب) هرمافرودیسم‌ها، معاف دائم.

بند ۷: بیماری‌های تغذیه و متابولیک:

الف) دیابت قندی، معاف دائم.
ب) هیپوانسولینیسم، معاف دائم.
ج) بیماری‌های ویلسون، معاف دائم.

بخش دوم - بیماری‌های پوست و بافت‌های زیر پوست

ماده ۳۱

مشمولان مبتلا به بیماری‌های پوست و بافت‌های زیرپوست با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌باشند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده خواهند نمود:

بند ۱: انواع اگزماهای وسیع و شدید:

الف) در صورتی که مزمن و مقاوم به درمان باشد، معاف دائم.
ب) در سایر موارد، خدمات غیر رزمی.

بند ۲: عفونت‌های قارچی عمیق و وسیع پوست:

الف) در صورتی که مزمن و مقاوم به درمان باشد، معاف دائم.
ب) کچلی، ۶ ماه معاف موقت.

بند ۳: هیپرئیدروز (عرق کردن کف دست) شدید، معاف دائم.

بند ۴: لیکن پلان پوستی و مخاطی شدید و گسترده، معاف دائم.

بند ۵: بسوریازیس کف دست و یا زیس‌های شدید و گسترده وانور سه، معاف دائم.

بند ۶: سل‌های پوستی، معاف دائم.

بند ۷: لوپوس اریتماتوسیستمیک و لوپوس ریتمانودیسکوئید، معاف دائم.

بند ۸: خال‌های پیکمانته آنژیوم‌های وسیع و غیرقابل عمل:

الف) توأم با اختلالات عملی و یا در سر و صورت که کراهت منظر ایجاد کرده باشد، معاف دائم.
ب) در سایر موارد، خدمات غیررزمی.

بند ۹: میکوزیس فونکوئید و سایر لنفومای پوستی و پارابسوریازیس با پلاک‌های بزرگ، معاف دائم.

بند ۱۰: سیکاتریس‌های جلدی در صورتی که وسیع و ضخیم بوده یا چسبندگی به اطراف داشته به طوری که مانع حمل تجهیزات و تمرینات نظامی بوده یا تمایل به زخم شدن داشته باشد یا اختلالات عملی تولید نموده باشد، معاف دائم.

بند ۱۱: اسکلرودرمپ‌ها-آتروفی‌های پوستی در صورتی که وسیع و پیش‌رونده باشند، معاف دائم.

بند ۱۲: ویتیلیگو گسترده صورت و یا هر دو دست و یا بیش از ۴۰% کل بدن، معاف دائم.

بند ۱۳: عوارض پوستی شدید که در اثر اختلالات عروقی ایجاد شده باشد مانند فلبیت‌های عمقی و سطحی که با ورم مزمن اندام توأم باشد، معاف دائم.

بند ۱۴: هیپودرمیت‌های ندولر و شدید و منتشر و مقاوم و توأم با علائم سیستمیک، معاف دائم.

بند ۱۵: درماتیت‌های بولوز غیر میکروبی اکتسابی و درماتیت‌های بولوز مادرزادی و اکرودرماتیت مزمن هالوپو، آکرودرماتیس، آنتروپاتیکا، معاف دائم.

بند ۱۶: هیپرکراتوز کف هر دو دست و یا هر دو پا:

الف) در مورد شدید، معاف دائم.
ب) در موارد خفیف، خدمات غیر رزمی.

بند ۱۷: فرنکولوز شدید و وسیع، یک سال معاف موقت.

بند ۱۸: بیماری‌های پوستی که در حین انجام خدمت وظیفه یا در اثر حساسیت و یا مسمومیت نسبت به مواد شیمیایی (شغلی، دارویی، جنگی) ایجاد شده و به درمان مقاوم باشد، معاف دائم.

بند ۱۹: کهیر:

الف) همراه با آنژیوادم، معاف دائم.
ب) در سایر موارد، خدمات غیر رزمی.

بند ۲۰: آلویسی آرآتا همراه با کراهت منظر یا توتالیس و یا یونیورسالیس، معاف دائم.

بند ۲۱: بیماری‌های کلاژن-اسکلرودرمی‌ها- پلی آرتریت نودوزا و اسکولیت‌های لنفوسیتی و اسکولیت‌های دارویی در صورتی که وسیع بوده و سبب اختلال عملی گردند، معاف دائم.

بند ۲۲: انواع آکنه وقتی که شدید باشد و یا منظره صورت را تغییر دهد و یا اینکه ناحیه وسیعی از گردن، کتف‌ها، سینه و پشت را فرا گرفته باشد، معاف دائم.

بند ۲۳: لیشمانیوز (سالک پوستی):

الف) فعال، ۶ ماه معاف موقت.
ب) در صورتی که پس از بهبودی کراهت منظر یا اختلال عملی اعضا را ایجاد نماید، معاف دائم.

بند ۲۴: سارکوئیدوز پوست، معاف دائم.

بند ۲۵: بیماری ژنودرماتوز مانند تو بروز اسکلر وزیس ، رکلین هوزن، آلبینیسم، اکتیوز مادرزادی، گزرودرماپیگمانتوزا، پور فیری، معاف دائم.

بند ۲۶: ایکتیوز گسترده مادر زادی یا اکتسابی، معاف دائم.

ماده ۳۲ - بیماری‌های داخلی مغز و اعصاب

مشمولان مبتلا به بیماری‌های داخلی مغز و اعصاب با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌باشند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده خواهند نمود:

بند ۱: اختلالات استحاله‌ای سلول‌های عصبی (مانند فریدرش و...)، معاف دائم.

بند ۲: اختلالات تعادلی مخچه‌ای، معاف دائم.

بند ۳: انواع میلیت‌ها و سکل آن‌ها:

الف) درصورتی که شدید باشد، معاف دائم.
ب) در موارد خفیف (زمانی که بر اساس طبقه‌بندی بین‌المللی (۰ تا ۵) درحد ۴ باشد)، خدمات غیر رزمی.

بند ۴: انسفالیت‌ها و انسفالوباتی‌ها در صورتی که عوارض جسمی یا روانی پایدار و ناتوان‌کننده داشته باشد، معاف دائم.

بند ۵: مولیتپل اسکلروزیس یا MS، معاف دائم.

بند ۶: انواع صغر عضلانی عضلات بزرگ مشروط بر اینکه اختلال شدید و مشهود ایجاد کرده باشد، معاف دائم.

بند ۷: انواع میوپاتی‌های اولیه و ثانویه، معاف دائم.

بند ۸: اختلالات مادرزادی سیستم اعصاب مرکزی از هر نوع، معاف دائم.

بند ۹: انواع پارپلژی‌ها، پاراپارزی‌ها، همی‌پلژی‌ها، همی‌پارزی‌ها و منوپلژی‌ها، معاف دائم.

بند ۱۰: انواع اختلالات و حرکات غیر طبیعی عضوی مربوط به دستگاه خارج هرمی، معاف دائم.

بند ۱۱: انواع صرع به شرط ثبوت کلینیکی و یا پاراکلینیکی در یکی از مراکز درمانی دانشگاهی یا نظامی، معاف دائم.

تبصره: در مواردی که شروط فوق تحقیق نیابد ولی مدارک قابل استناد دال بر سابقه صرع موجود باشد به خدمت غیر رزمی اعزام و در مشاغل مناسب گمارده شود. در صورتی که درحین خدمت صرع ثابت شود، معاف دائم.

بند ۱۲: انواع پلی‌نوریت‌های بهبود یافته و سکل آن‌ها با تأیید الکترود یا کنوزیس به شرط ثبوت کلینیکی و پارکلینیکی در مراکز درمانی دانشگاهی یا نظامی، معاف دائم.

بند ۱۳: انواع نوروفیبرو ماتوزها:

الف) در مورد شدید (اختلال عملکرد، کراهت منظر)، معاف دائم.
ب) در موارد خفیف، خدمات غیر رزمی.

بند ۱۴: سابقه مننژیت‌های مزمن و سکل انواع مننژیت در صورت داشتن اختلال عملی و عصبی به شرط ثبوت در مراکز درمانی دانشگاهی یا نظامی، معاف دائم.

بند ۱۵: انواع نورالژی‌ها، معاف از رزم.

بند ۱۶: انواع فلج اعصاب کراینال:

الف) در موارد شدید و مقاوم به درمان با اثبات کلینیکی یا پاراکلینیکی، معاف دائم.
ب) در موارد خفیف، خدمات غیر رزمی.

بند ۱۷: انواع سکته‌های مغزی و ضایعات عروقی مغز:

الف) با عارضه عصبی (ارگانیک یا غیر ارگانیک)، معاف دائم.
ب) بدون عارضه، خدمات غیر رزمی.

بند ۱۸: بیماری میاستنی گراویس با اثبات کلینیکی یا پارکلینیکی در مراکز درمانی دانشگاهی یا نظامی، معاف دائم.

بند ۱۹: تورتیکولی، معاف دائم.

ماده ۳۳ - بیماری‌های روانپزشکی

مشمولان مبتلا به بیماری‌های روانپزشکی با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌باشند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده خواهند نمود:

بند ۱: انواع پسیکوزها شامل (اسکیزوافکتیو، اختلالات هذیانی، پسیکوزهای آتیپیک مزمن)، معاف دائم.

بند ۲: اختلال خلقی:

الف) شدید در فازمانیک یا فاز افسردگی اعم از حاد و یا مزمن، معاف دائم.
ب)اختلال افسردگی اساسی، معاف دائم.
ج) انواع اختلال خلفی افسردگی خفیف (دیس تایمی و سایکلوتایمی)، اختلال خلقی نوع دوم (هیپومانیا) درصورتی که با دارو تحت کنترل بوده و یا تهدیدکننده خود و اطرافیان نباشد، معاف از رزم.

بند ۳: انواع اختلالات شخصیتی:

الف) انواع سایکوپات و نوع مرزی و نوع اسکیزوئید، معاف دائم.
ب) انواع دیگر اختلال شخصیت در صورتی که ناتوان‌کننده باشد، معاف دائم.
ج) در صورتی که ناتوان‌کننده نباشد، معاف از رزم.

بند ۴: انواع نوروزهای شدید و مقاوم به درمان و مزاحم، معاف دائم.

بند ۵: انواع نقیصه‌های عقلانی و کندذهنی‌ها (عقب ماندگی):

الف) با ضریب هوشی زیر ۶۰، معاف دائم.
ب) باضریب هوشی بین ۷۵-۶۰، معاف از رزم.

بند ۶: اختلالات تکلم و لکنت زبان در صورتی که علت روانی پانورولوژیک داشته باشد:

الف) درصورت شدید بودن، معاف دائم.
ب) در موارد خفیف، خدمات غیر رزمی.

بند ۷: بیماری‌های روانی ناشی از جنگ و حوادث:

الف) در صورتی که استقرار یافته باشد به شرط ثبوت در مراکز درمانی نظامی یا دانشگاهی توسط دو نفر روانپزشک، معاف دائم.
ب) در صورت عدم استقرار، خدمات غیررزمی.

بند ۸: اختلال رفتار (عدم تعادل عصبی و روانی) و کژخویی‌ها به طوری که مغایر شئونات نظامی باشد همچنین انحرافات اخلاقی و جنسی مانند ترانس سکسوالیسم، معاف دائم.

بند ۹: اختلالات کنترل تکانه، معاف دائم.

تبصره: تیک‌ها (تکانه‌های) ضعیف و گذرا مثل پلک زدن و...، معاف ازرزم.

ماده ۳۴ - بیماری‌های جراحی مغز و اعصاب

مشمولان مبتلا به بیماری‌های جراحی مغز واعصاب با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌باشند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده خواهند نمود:

بند ۱: معایب ستون فقرات (مادرزادی یا اکتسابی):

الف) در موارد شدید یا اشکال عملی، معاف دائم.
ب) در موارد خفیف، خدمات غیررزمی.

بند۲: اسپوندیلولیزیس و اسپوندیلولیستزیس، معاف دائم.

بند ۳: انواع هرنی‌دیسکال با علائم کلینیکی و رادیولوژی عمل‌شده و عمل‌نشده، معاف دائم. (در موارد بیماران عمل‌شده انجام میلوگرافی و یا MRI ستون فقرات که در مراکز درمانی دانشگاهی یا نظامی انجام شده باشد منضم به تأکید رادیوگرافی ضروری است)

بند ۴: تومورهای استخوانی خوش خیم ستون فقرات:

الف) در صورتی که از نظر حجم و موقعیت اختلال عملی ایجاد نماید، معاف دائم.
ب) بدون اختلال عملی، خدمات غیررزمی.

بند ۵: انواع شکستگی‌های تازه و مهره‌ها(بدنه، تیغه، زوائد مفصلی)، معاف دائم.

بند ۶: تغییر شکل‌های مادرزادی و واضح جمجه مانند هیدروسفالی، میکروسفالی، معاف دائم.

بند ۷: اختلالات عروقی مغز با و بدون علائم کلینیکی (مثل انوریسم و A.V.M)، معاف دائم.

بند ۸: سابقه عمل جراحی روی مغز، معاف دائم.

بند ۹: کمپرسون‌های نخاعی مانند تومورهای استخوانی مهره‌ها و یا سکل عفونت‌ها و آراکنوئیدیت‌ها خواه به مرحله فلج رسیده باشد یا نرسیده باشد، معاف دائم.

بند ۱۰: هر نوع جسم خارجی در داخل جمجمه و کانال نخاعی، معاف دائم.

بند ۱۱: دنده گردنی:

الف) با عوارض شدید، معاف دائم.
ب) بدون عوارض، خدمات غیررزمی.

بند ۱۲: توراسیک اوت لت سندرم با تایید کلینیکی و یا رادیولوژی، معاف دائم.

بند ۱۳: انواع خونریزی‌های سربر و مننژ:

الف) با عارضه عصبی (ارگانیک یا غیرارگانیک)، معاف دائم.
ب) بدون عارضه، خدمات غیررزمی.

بند۱۴: تروماهای عصبی:

الف) فلج اعصابی که سبب اختلالات عملی و ناتوان‌کننده، معاف دائم.
ب) صدمات عصبی حسی، خدمات غیررزمی.

ماده ۳۵ - بیماری‌های ریه و قفسه صدری

مشمولان مبتلا به بیماری‌های ریه و قفسه صدری با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌باشند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده خواهند نمود:

بند ۱: تغییر شکل و نقص‌های مادرزادی حجاب حاجز (نبودن دیافراگم یا فلج حجاب حاجز)، معافیت دائم.

بند ۲: تغییر شکل‌های مادرزادی قفسه صدری مانند سینه فرورفته (سینه قیفی شکل)، جناغ برجسته یا فقدان عضلات تنفسی:

الف) همراه با اختلال بالینی واضح در عمل قلب یا ریه، معاف دائم.
ب) بدون اختلال تنفسی و قلبی، خدمات غیررزمی.

بند ۳: عدم تشکیل قسمتی از ریه (آژنزی ریه) و آپلازی کامل یا جزئی که ایجاد اختلال در عمل تنفسی نموده باشد، معاف دائم.

بند ۴: استنیت و استئومیلیت دنده‌ها یا ترقوه یا جناح سینه یا کتف:

الف) در نوع مزمن (بیش از ۶ماه) معاف دائم.
ب) در نوع حاد شش ماه معاف موقت.
ج) در نوع بهبود یافته خدمات غیررزمی.

بند ۵: شکستگی دنده‌ها یا جناغ یا کتف یا ترقوه که موجب اختلال عمل تنفسی یا تغییر شکل شدید آنان شده باشد به شرط ثبوت در بیمارستان‌های نظامی یا دانشگاهی، معاف دائم.

بند ۶: سیکاتریس سوختگی وسیع و یا سیکاتریس‌های اعمال جراحی که ایجاد اختلال عملی تنفسی نماید، معاف دائم.

بند ۷: انواع پلورزی‌ها:

الف) از نوع مزمن (بیش از ۶ماه)، معاف دائم.
ب) از نوع حاد، ۶ ماه معاف موقت.

بند ۸: سابقه پنوموتوراکس خودبخودی:

الف) سابقه پنوموتوراکس خودبخودی (یک بار تایید شده)، معاف از رزم.
ب) سابقه پنوموتوراکس خودبخودی تکرار شونده (بیش از یک بار)، معاف دائم.

بند ۹:سارکوئیدوز، فیبروز ریه، سندرم کارتاژنز، معاف دائم.

بند ۱۰: تومورهای حجاب حاجز و یا جنب اعم از خوش خیم و بدخیم، معاف دائم.

بند ۱۱: بیماری‌های قارچی مزمن ریه، معاف دائم.

بند ۱۲: پنوموکونیوزها، معاف دائم.

بند ۱۳: آمفیزم ریه:

الف) به صورت منتشر، معاف دائم.
ب) لوکالیزه، خدمات غیررزمی.

بند ۱۴: کیست‌های مختلف ریه (هیداتیک، درموئید) پلوروپری کاردیال و کیست‌های هوایی بزرگ و متعدد، معاف دائم.

بند ۱۵: آبسه ریوی و سکل‌های وسیع عفونی، معاف دائم.

بند ۱۶: برونشکتازی:

الف) دو طرفه یا دو لب در یک ریه، معاف دائم.
ب) یک لوب یک طرفه، معاف از رزم.

بند ۱۷: برونشیت مزمن که تولید عوارض بالینی نموده باشد، معاف دائم.

بند ۱۸: آسم به شرط ثبوت در بیمارستان‌های نظامی یا دانشگاهی:

الف) در موارد متوسط و شدید، معاف دائم.
ب) در موارد خفیف، خدمات غیررزمی.

بند ۱۹: تومورهای برونش بطور کلی اعم از بدخیم یا خوش خیم، معاف دائم.

بند ۲۰: اجسام خارجی ریه، برونش و مدیاستن که عارضه ریوی ایجاد کرده و باعث اختلال در فونکسیون ریه شده باشد به شرط ثبوت در بیمارستان‌های نظامی یا دانشگاهی، معاف دائم.

بند ۲۱: سابقه اعمال جراحی سینه اعم از برداشتن بیش از یک دنده و توراکوپلاستی ورزکسیون ریه و دکورتیکاسیون، معاف دائم.

بند ۲۲: تنگی‌های تراشه برونش‌ها که ایجاد اختلالات عملی کرده باشد، معاف دائم.

بند ۲۳:تومورهای مدیاستن، مدیاستنیت‌های مزمن علائم فشار به مدیاسیتن، معاف دائم.

ماده ۳۶ - بیماری‌های استخوان و اسکلت

مشمولان مبتلا به بیماری‌های استخوان‌ها(اسکلت) با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌باشند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده خواهند نمود:

بند ۱: انحرافات ستون فقرات مادرزادی یا اکتسابی:

الف) در اشکال شدید و ناتوان کننده، معاف دائم.
(۱) انحرافات جانبی مادرزادی و اکتسابی ستون فقرات (اسکولیوز بیش از ۳۰ درجه، معاف دائم)
(۲) جبران نشده و یا منجر به تغییر شکل قفسه صدری شده باشد، معاف دائم.
(۳) کیفوز شدید بیش از ۷۰ درصد، معاف دائم.
ب) در اشکال خفیف (انحرافات جانبی مادرزادی و اکتسابی ستون فقرات کمتر از ۲۰ درجه)، معاف از رزم.

بند ۲: اسپینابیفیدا اکولتا، ساکرالیزاسیون، لومباریزاسیون، خدمات غیر رزمی.

بند ۳: هر گونه اعمال جراحی (استخوانی) ستون فقرات، معاف دائم.

بند ۴: شکستگی‌های قدیمی حفره کوتیل (استابولوم) چنانچه با تغییر شکل حفره و یا عارضه دیگر مفصلی همراه باشد، معاف دائم.

بند ۵: نکروز آواسکولار سر استخوان ران به هر علت، معاف دائم.

بند ۶: شکستگی‌های لگن:

الف) نوع مالگین، معاف دائم.
ب) نوع Open Book، معاف از رزم.

بند ۷: بیماری شوئرمان، خدمات غیررزمی.

بند ۸: استئومیلیت:

الف) از نوع حاد، ۶ ماه معاف موقت.
ب) عفونت‌های سخت حاد و عفونت‌هایی که علیرغم ۶ ماه درمان بهبود نیافته و منجر به تغییر شکل استخوان یا ترشح مکرر باشد، معاف دائم.

بند ۹: تومورهای استخوانی خوش خیم:

الف) تومورهای استخوانی متعدد و یا با ایجاد اختلال مشهود در کار عضو، معاف دائم.
ب) تومورهای داخل استخوانی منفرد بدون عارضه، خدمات غیررزمی.

بند ۱۰: کیست‌های استخوانی:

الف) کیست‌های بزرگ با خطر شکستگی یا به اندازه بیش از قطر استخوان، معاف دائم.
ب) کیست‌های کوچک و بدون عارضه، خدمات غیررزمی.

بند ۱۱: شکستگی‌ها:

الف) شکستگی‌های استخوان‌های بلند که منجر به نصب پیچ و پلاک و یا کونچر شده باشد و یا در گچ باشد چنانچه کمتر از شش‌ماه از عمل گذشته باشد، شش‌ماه معاف موقت.
ب) شکستگی‌های جوش خورده‌ای که با پیچ و پلاک، یا کونچر بوده و یا اختلال عملکرد ایجاد کرده باشد، خدمات غیررزمی.
ج) شکستگی‌هایی که پس از یک سال جوش نخورده باشد و مفصل کاذب ایجاد کرده باشد و یا در وضع نامناسب جوش خورده و اشکال عملی ایجاد نموده باشد، معاف دائم.

بند ۱۲: قطع یا فقدان یکی از اندام‌ها، معاف دائم.

بند ۱۳: کوتاهی پا:

الف) کوتاهی بیش از ۳/۵ سانتی‌متر، معاف دائم (به استناد اسکنوگرام).
ب) کوتاهی از ۱/۵ تا ۳/۵ سانتی‌متر، خدمات غیررزمی.

بند ۱۴: سینوویال کندروماتوزیس مفاصل همراه با اختلال عملی، معاف دائم.

بند ۱۵: آنکیلوز کلیه مفاصل بزرگ (هانش، زانو، آرنج، شانه، مچ پا، مچ دست)، معاف دائم.

بند ۱۶: محدودیت حرکات مفاصل:

الف) در مورد مفاصل هانش، زانو و شانه، معاف دائم.
ب) محدودیت حرکات سایر مفاصل بزرگ در صورتی که نیمی از حرکات محدود شده باشد، معاف دائم.
ج) در موارد خفیف‌تر همراه با اختلال عملکرد، خدمات غیر رزمی.
تبصره: در موارد مشکوک زیر بیهوشی اندازه گیری شود.

بند ۱۷: دررفتگی مکرر و یا قدیمی و مادرزادی مفاصل بزرگ (مستند به ۲ رادیوگرافی در حال دررفتگی در بیمارستان‌های نیروهای مسلح و یا مورد وثوق) عمل شده و نشده، معاف دائم.

بند ۱۸: شلی لیگامان‌های زانو و مچ پا و در رفتگی عادتی مفاصل که مانع تمرینات نظامی باشد، خدمات غیررزمی.

بند ۱۹: سندرم ایسکمیک و لکمن:

الف) در صورتی که شدید و مانع خدمت باشد، معاف دائم.
ب) در موارد خفیف، خدمات غیر رزمی.

بند ۲۰: فقدان کامل شست (از مفصل M.C.P ) و یا فقدان ارزش کاری آن در یک دست، معاف دائم.

بند ۲۱: فقدان انگشتان دست:

الف) بیش از یک انگشت در یک دست، معاف دائم.
ب) تا سه بند انگشت در یک دست، خدمات غیر رزمی.
توجه: در مورد انگشتان به صورت زیر عمل شود که هر انگشت کامل یک و هر ‌‌‌‌بند محسوب شود یعنی اگر بند اول چهار انگشت قطع شده باشد بیش از یک انگشت محسوب و معاف دائم می‌شود.

بند ۲۲: عوارضی که مانع باز شدن و یا تا شدن انگشتان دست شود مانند سنداکتیلی و...

الف) در بیش از دو انگشت (مرکب)، معاف دائم.
تبصره: چنانچه یک انگشت قطع شده و انگشت دیگر همان دست بیش از ۵۰% عملکرد خود را از دست داده باشد، معاف دائم.
ب) در دو انگشت (ساده)، خدمات غیررزمی.

بند ۲۳: کوتاهی اندام فوقانی در مقایسه با یکدیگر در صورتیکه بیش از ۵ سانتیمتر باشد، معاف دائم.

بند ۲۴: سینوستوز استخوان‌های ساعد:

الف) در دو دست، معاف دائم.
ب) در یک دست، خدمات غیر رزمی.

بند ۲۵: کوبیتوس واروس و والکوس:

الف) همراه با اختلال عملکرد یا ضایعه عصبی، معاف دائم.
ب) بیش از ۱۰ درجه انحراف، خدمات غیر رزمی.

بند ۲۶: کوکساپلانا و کوکساوارا، کوکساماکنا، کوکساوالکا، معاف دائم.

بند ۲۷: پارگی منیسک زانو عمل شده یا نشده، خدمات غیررزمی.

بند ۲۸: پارگی شدید و کامل رباط‌های جانبی و متقاطع زانو که باعث ناپایداری مفصل گردد:

الف) در مواردی که چند رباط پاره شده باشد، معاف دائم.
ب) در موارد پارگی رباط ACL و PCL همراه با پارگی منیسک، معاف دائم.
ج) در افراد جراحی شده همراه با اختلال عملی، معاف دائم.
د) در نوع منفرد، خدمات غیررزمی.
هـ) در افراد جراحی شده بدون اختلاف عملی، معاف از رزم.

بند ۲۹: ژنووالگوم، ژنووارم، ژنورکورواتوم:

الف) در موارد شدید (فاصله بین دو قوزک یا دوکوندیل بیش از ۱۰ سانتی‌متر)، معاف دائم.
ب) در موارد خفیف (فاصل بین دو قوزک یا دو کوندیل کمتر از ۱۰ سانتی‌متر)، خدمات غیررزمی.

بند ۳۰: صافی کامل کف پا هر دو پا در انواع سخت (Rigid) و یا با تحدب شدید استخوانی و یا با انحراف پاشنه پا، معاف دائم.

بند ۳۱: پارگی بهبود یافته تاندون آشیل، معاف دائم.

بند ۳۲: تغیر شکل اکتسابی یا مادرزادی استخوان‌های تارس و متاتارس (هالوس والگوس شدید)، خدمات غیر رزمی.

بند ۳۳: قطع انگشتان پا:

الف) قطع سه انگشت کامل از یک پا و یا قطع شست در هر دو پا، معاف دائم.
ب) قطع شست در یک پا، خدمات غیررزمی.

بند ۳۴: اکی‌نیسم، معاف دائم.

بند ۳۵: اریب بودن مفصل مچ پا:

الف) در موارد شدید، معاف دائم.
ب) در موارد خفیف، خدمات غیر رزمی.

بند ۳۶: از بین رفتن قسمتی از استخوان‌های کف پا یا هر نوع تغییرات استخوانی دیگری که مانع انجام تمرینات نظامی باشد و یا در پوشیدن پوتین اشکال ایجاد نماید، معاف دائم.

بند ۳۷: بیماری‌های اسکلتی استخوانی نظیر استئوژنس ایپرفکتا، آرتروکریبوزیس، سکل‌های شدید ناشی از CP، پولیو و انهدام کام پاشنه (نکروز استخوان تالوس) در انواع شدید، معاف دائم.

بند ۳۸: استئوکوندریت دیسکانت زانو، هیپ و مچ پا، معاف دائم.

بند ۳۹: بیماری‌های جوش‌نخوردگی اسکافوئید و کن باخ همراه با اختلال عملکرد، معاف دائم.

ماده ۳۷ - بیماری‌های شکم و دستگاه گوارش و جراحی عمومی

مشمولان مبتلا به بیماری‌های شکم و دستگاه گوارش و رشته جراحی عمومی با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌باشند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده می‌کنند:

بند ۱: اعمال جراحی روی کبد، کیسه صفرا، مجاری صفراوی و پانکراس، معاف دائم.

بند ۲: فیبروز و سیروز کبدی، معاف دائم.

بند ۳:آسیت به هر علت، معاف دائم.

بند ۴: کیست‌های دستگاه گوارش و طحال، معاف دائم.

بند ۵: همانژیوم کبدی:

الف) بزرگتر از ۴۰ میلی‌لیتر، معاف دائم.
ب) کوچکتر از ۴۰ میلی‌لیتر، خدمات غیر رزمی.

بند ۶: سنگ کیسه صفرا و مجاری صفراوی، معاف دائم.

بند ۷: بیماری‌های مادرزادی و اکتسابی مجاری صفراوی، معاف دائم.

بند ۸: پورتال هایپرتانسیون به هر علت، معاف دائم.

بند ۹: هپاتیت‌های مزمن به هر علت، معاف دائم.

بند ۱۰: بیماری‌های متابولیک کبدی، معاف دائم.

بند ۱۱: بیماری‌های عروقی کبد، معاف دائم.

بند ۱۲: پانکراتیت:

الف) حاد، ۶ ماه معاف موقت.
ب) مزمن، معاف دائم.

بند ۱۳: لب حلقوی پانکراس، سنگ‌های پانکراس، کیست‌های پانکراس، فیستول پانکراس، معاف دائم.

بند ۱۴: اسپلنکتومی یا فقدان مادرزادی طحال، معاف دائم.

بند ۱۵: اسپلنومگالی قابل لمس، معاف دائم.

بند ۱۶: تومورهای خلف صفاقی معاف دائم.

بند ۱۷: فیستول‌های مقعدی فوق اسفنگتری و بین اسفنگتری، معاف دائم.

بند ۱۸: فیستول‌های نافی ویپلونیدال در کلیه موارد، خدمات غیر رزمی.

بند ۱۹: بواسپرهای داخلی با درجه‌های «۳» و «۴»، معاف دائم.

بند ۲۰: فتق‌های جدار شکم (داخلی و خارجی) و دیافراگماتیک:

الف) عمل نشده، معاف دائم.
ب) عمل شده عود کرده، معاف دائم.
ج) عمل شده بدون عارضه منع خدمتی ندارد.

بند ۲۱: مگاکولون با اختلالات عملی، معاف دائم.

بند ۲۲: کلیه بیماری‌های التهابی دستگاه گوارش (IBD) به ثبوت رسیده مانند کرون، کولیت اولسر و...، معاف دائم.

بند ۲۳: سندرم‌های سو‌ی‌جذب (مانند بیماری سلیاک، اسپروی تروپیکال، بیماری ویپل) و تلانژکتازی عروق روده، معاف دائم.

بند ۲۴: تنگی‌های کولون و رکتوم و مقعد به هر علت، معاف دائم.

بند ۲۵: کلیه سندرم‌ها پولیپوزیر و انواع پولیپ‌های همراه با عوارض، معاف دائم.

بند ۲۶: پرولاپس رکتوم، معاف دائم.

بند ۲۷: سیکاتریس‌های عمل جراحی روی شکم با اندازه بیش از ۲۰ سانتی‌متر، خدمات غیر رزمی.

بند ۲۸: هر گونه عمل جراحی روی دستگاه گوارش که تولید اختلالات گوارشی کرده باشد و منجر به برداشتن قسمتی از عضو (به جز آپاندیس) شده باشد و یا آناستوموز شده و یا چسبندگی وسیع ایجاد کرده باشد، معاف دائم.

بند ۲۹: بیماری‌های پیتیک مقاوم به درمان و یا همراه با عوارض (انسداد، سوراخ‌شدگی، خونریزی)، معاف دائم.

بند ۳۰: دیورتیکول‌های مری، معده، اثنی‌عشر و دیورتیکولوز عمل شده، عمل نشده، معاف دائم.

بند ۳۱: آشالازی (عمل شده و نشده)، معاف دائم.

بند ۳۲: بی‌اختیاری مدفوع مادرزادی و اکتسابی، معاف دائم.

بند ۳۳: پریتونیت‌های مزمن (از هر نوع و به هر علت که باعث اختلال در کار احشا شده باشد اعم از چرکی، سلی، قارچی)، معاف دائم.

بند ۳۴: سل دستگاه گوارش، معاف دائم.

بند ۳۵: وجود اجسام خارجی داخل شکم:

الف) با عوارض، معاف دائم.
ب) بدون عوارض، خدمات غیر رزمی.

بند ۳۶: تمام فلاپ‌های پدیگوله عضلانی، آزاد:

الف) اگر نقص عضو یا اختلال عملکرد ایجاد کرده باشد، معاف دائم.
ب) سایر موارد بدون عارضه، خدمات غیر رزمی.

بند ۳۷: دیورتیکول مکل:

الف) با عارضه، معاف دائم.
ب) بدون عارضه، خدمات غیر رزمی.

بند ۳۸: هپاتومگالی شدید به هر علت، معاف دائم.

بند ۳۹:آبسه‌های چرکی و آمیبی کبد، معاف دائم.

بند ۴۰: خونریزی‌های مکرر دستگاه گوارش با علت ناشناخته، معاف دائم.

بند ۴۱: بیماری کلیگر نجار نوع ۱ و ۲، کلستاز دوبین جانسون و روتور، معاف دائم.

بند ۴۲: بیماری ژیلبرت، خدمات غیررزمی.

بند ۴۳: ازوفاژیت‌ها:

الف) ازوفاژیت شدید که منجر به اولسربارت شده یا دیسپلازی شدید (گزارش پاتولوژی) داده باشد، معاف دائم.
ب) ازوفاژیت در مراحل یک تا چهار، معاف از رزم.

بند ۴۴: فیستول وریدی شریانی اندام فوقانی و تحتانی مادرزادی یاتروماتیک:

الف) همراه با اختلاف عملکرد، معاف دائم.
ب) بدون اختلال شدید، معاف از رزم.

ماده ۳۸ - بیماری‌های خون و انکولوژی - بدخیمی‌ها

مشمولان مبتلا به بیماری‌های خون با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا هستند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده می‌نمایند:

بند ۱: کم خونی‌های مگالوپلاستیک، معاف دائم.

بند ۲:اختلالات ساختمانی ارثی گلبول قرمز (مانند میکرواسفروسیتوز ارثی، اولوسیتوزیز، الیپتوسیتوز)، معاف دائم.

بند ۳: کم خونی‌های مزمن اکتسابی به علت بیماری‌های خوش خیم:

الف) در موارد هموگلوبین زیر ۱۰، معاف دائم.
ب) در موارد هموگلوبین مساوی و یا بیشتر از ۱۰، خدمات غیر رزمی.

بند ۴: پلی گلبولی اولیه (پلی سیتمی) و ترومبوسیتوز اولیه، معاف دائم.

بند ۵: اختلالات کمی و کیفی پلاکت‌ها و فاکتورهای انعقادی (بیماری‌های خونریزی‌دهنده و هایپرکوآگولانت)، معاف دائم.

بند ۶: بدخیمی‌های خون و دستگاه لنفاوی به طور کلی، معاف دائم.

بند ۷: اختلالات خونی ارثی و اکتسابی با منشأ ایمونولوژیک، معاف دائم.

بند ۸: اگرانولوسیتوز، معاف دائم.

بند ۹: بیماری‌های هموگلوبینوپاتی ارثی با سطح هموگلوبین کمتر از ۱۰، معاف دائم.

بند ۱۰: تالاسمی ماژور، تالاسمی اینترمدیت و سندرم‌های سیکل سل، معاف دائم.

بند ۱۱: هیپراسپلنیزیم، معاف دائم.

بند ۱۲: بیماری فاویسم، خدمات غیررزمی در نزدیکی مراکز درمانی.

بند ۱۳: آپلازی مغز استخوان به هر علت، معاف دائم.

بند ۱۴: تومورهای بدخیم از هر نوع و در هر عضو که باشد ولو این که درمان شده باشد، معاف دائم.

بند ۱۵: تومورهای خوش خیم:

الف) چنانچه سبب اختلال مشهود در کار عضو یا به صورت عودکننده و یا با کراهت منظر همراه باشد، معاف دائم.
ب) در غیر موارد فوق به مبحث مربوطه رجوع شود.

ماده ۳۹ - بیماری‌های دستگاه ادراری تناسلی

مشمولان مبتلا به بیماری‌های دستگاه ادراری تناسلی با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌باشند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده خواهند نمود:

بند ۱: انسداد ادراری به دلایل عضوی یا عفونی یا فونکسیونی:

الف) در صورتی که برطرف کردن انسداد امکان‌پذیر باشد، خدمات غیر رزمی.
ب) در صورت عدم امکان برطرف کردن انسداد، معاف دائم.

بند ۲: برگشت ادرار به حالب‌ها:

الف) اگر دو طرفی یا یک طرفه شدید باشد، معاف دائم.
ب) یک طرفه و خفیف خدمات غیر رزمی.

بند ۳: بیماری‌های عفونی مزمن (سلی، میکروبی، انگلی، قارچی) کلیه، لنگچه،حالب، مثانه، بیضه‌ها، مجاری ادرار هر یک به تفکیک، معاف دائم.

بند ۴: سنگ‌های حالب، کلیه، پروستات، مثانه و سنگ‌های شاخ گوزنی و نفروکلسیوز:

الف) در صورتی که انسداد ایجاد کرده باشد، معاف دائم.
ب) در صورت عدم ایجاد انسداد، معاف از رزم.

بند ۵: سنگ‌های حالب، کلیه، مثانه عمل شده، خدمات غیر رزمی.

بند ۶: تومورهای خوش‌خیم و بدخیم مجاری ادراری تناسلی، معاف دائم.

بند ۷: بیماری‌های رتروپریتوان، فیبروزر رتروپریتوان، تومورهای خوش‌خیم و بدخیم و کیست‌های رتروپریتوان، معاف دائم.

بند ۸:بیماری‌های طبی کلیه: سندروم نفروتیک، گلومر و لونفریت مزمن، پیلونفریت مزمن، بیماری‌های کلاژن کلیه، پروتئین اوری بیش از ۳۰۰ میلی‌گرم و هماتوری اسانسیل و نارسایی مزمن کلیه، معاف دائم.

بند ۹: گلومرولونفریت و پیلونفریت حاد، ۶ ماه معاف موقت.

بند ۱۰: هیدرونفروس و اتساع لگنچه، معاف دائم.

بند ۱۱: نفرکتومی یک طرفه، نفرکتومی پارسیل ویپلاپلاستی، معاف دائم.

بند ۱۲: کلیه نعل اسبی-کلیه اکتوپیک داخل لگن، اکتوپی یک طرفه(یعنی هر دو کلیه در یک طرف قرار گرفته باشند)، معاف دائم.

بند ۱۳: پتوز کلیه:

الف) درجه ۲، خدمات غیر رزمی.
ب) درجه ۳، معاف دائم.

بند ۱۴:هیپوپلازی و آپلازی و آژنزی کلیه، معاف دائم.

تبصره: هیپوپلازی یک طرفه و بدون علامت، معاف از رزم.

بند ۱۵: کلیه میان اسفنجی، معاف دائم.

بند ۱۶: فیستول سیستم اداری به دستگاه گوارش یا پوست، معاف دائم.

بند ۱۷: نکروزکورتکس کلیه:

الف) در صورتی که منجر به نارسایی یا کم‌کاری کلیه شده باشد، معاف دائم.
ب) در سایر موارد، خدمات غیر رزمی.

بند ۱۸:پیوند کلیه، معاف دائم.

بند ۱۹: بیماری‌های عروقی کلیه مثل: آنوریسم شریان کلیوی، انفارکتوس کلیه، ترومبوز ورید کلیوی، فیستول شریانی وریدی، آنوریسم شریانی وریدی، معاف دائم.

بند ۲۰: دوبلیکاسیون حالب در صورتی که به طور جداگانه تا مثانه ادامه داشته باشد، معاف دائم.

بند ۲۱: مگااورتر، خدمات غیررزمی.

بند ۲۲: هیدرواورتر، معاف دائم.

بند ۲۳: اورتروسل یک طرفی یا دو طرفه، خدمات غیر رزمی.

بند ۲۴: مثانه نوروژنیک، معاف دائم.

بند ۲۵: کاهش ظرفیت مثانه به دلایل اعمال جراحی قبلی پاسیتیت و یا رادیوتراپی، معاف دائم.

بند ۲۶: سیستکتومیتوتال و پارسیل، معاف دائم.

بند ۲۷: تنگی کردن مثانه:

الف) بدون عارضه، خدمات غیر رزمی.
ب) در صورتی که عارضه داشته باشد بر حسب عارضه اظهار نظر شود.

بند ۲۸: از بین رفتن قدرت انقباضی کردن مثانه که منجر به بی‌اختیاری ادرار شود، معاف دائم.

بند ۲۹: هیپوسپادیاز تنه آلت و میان دو راه معاف دائم (هیپوسپادیاز درجه یک مانع خدمتی ندارد)

بند ۳۰: ایسپادیاز، معاف دائم.

بند ۳۱: انواع فیستول‌های مجرا به تنه آلت، رکتوم و پرینه و اسکروتوم، معاف دائم.

بند ۳۲:بیماری بیرونی:

الف) نوع شدید، معاف دائم.
ب) نوع خفیف، خدمات غیر رزمی.

بند ۳۳: دیورتیکول مجرا، معاف دائم.

بند ۳۴: تنگی شدید مجرا، انواع والوهای مجرای خلفی، تومورهای خوش خیم و بدخیم مجرا، اورتریت‌های مزمن غیرقابل درمان، معاف دائم.

بند ۳۵: بیماری‌های مقاربتی اگر در ناحیه انتهایی مجرا و آلت دفرماسیون ایجاد کرده یا به فیبروز و یا تنگی مجرا منجر شود، معاف دائم.

بند ۳۶: هیدروسل:

الف) نوع حجیم، معاف دائم.
ب) سایر موارد خدمات غیر رزمی.

بند ۳۷: واریکوسل:

الف) درجه ۱ و ،۲ خدمات غیر رزمی.
ب) درجه ۳، معاف دائم.

بند ۳۸: تورسیون حاد بیضه ۶ ماه، معاف موقت.

بند ۳۹: اکتوپی و یا فقدان بیضه:

الف) دو طرفه، معاف دائم.
ب) یک طرفه، خدمات غیر رزمی.

بند ۴۰: آتروفی شدید بیضه:

الف) دو طرفه، معاف دائم.
ب) یک طرفه، خدمات غیر رزمی.

بند ۴۱: هماتوسل حاد ۶ ماه معاف موقت.

بند ۴۲: شکستگی آلت، خدمات غیر رزمی.

بند ۴۳: اپی‌دیدیمکتومی:

الف) دو طرفه، معاف دائم.
ب) یک طرفه، خدمات غیر رزمی.

بند ۴۴: فقدان آلت، معاف دائم.

بند ۴۵: ترمبوقلبیت وریدهای سطحی آلت، ۶ ماه معاف موقت.

بند ۴۶: دو جنسی، معاف دائم.

بند ۴۷: بی‌اختیاری ادراری و شب ادراری به شرط ثبوت در بیمارستان‌های نیروهای مسلح، معاف دائم.

بند ۴۸:تغیر مسیر ادراری با عمل جراحی، معاف دائم.

بند ۴۹: هیدروسل طناب منوی، ایپدیدیمیت مزمن و کیست‌های طناب منوی، خدمات غیر رزمی.

ماده ۴۰ - بیماری‌های فک و دهان و دندان

مشمولان مبتلا به بیماری فک و دهان دندان با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌باشند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده می‌نمایند:

بند ۱: ناهنجاری‌های استخوانی فک و صورت که موجب اختلال در عمل جویدن یا تکلم باشد، معاف دائم.

بند ۲: آنگیلوز مفصل تامپورو ماندیبولریک یک طرفی و دو طرفی به شرط ثبوت به وسیله رادیوگرافی، معاف دائم.

بند ۳: تومورهای خوش خیم در صورتی که از لحاظ حجم و موقعیت ایجاد اختلال در جویدن و یا در تکلم بنماید، معاف دائم.

بند ۴:کام شکاف دار همراه یا بدون لب شکری:

الف) عمل نشده، معاف دائم.
ب) عمل شده با عارضه تنقسی یا تغذیه‌ای و یا اختلال تکلم شدید، معاف دائم.
ج) عمل شده بدون عارضه، خدمات غیر رزمی.

بند ۵: استئومیلیت‌های استخوان‌های فک که بعد از درمان منجر به ناهنجاری مشهود استخوان‌های فک و صورت شوند، معاف دائم.

بند ۶: ناهنجاری‌های زبان مانند آنکیلوگلوسی، آتروفی و هیپرتروفی زبان، شکاف برداشتن و یا دو قطعه شدن زبان که موجب اختلال در جویدن و تکلم و یا بلع شود، معاف دائم.

بند ۷: از بین بردن دندان‌ها به طوریکه در مجموع در دهان کمتر از ۱۴ دندان وجود داشته باشد، معاف دائم. بند ۸: کلیه تومورهای بدخیم فک و دهان، معاف دائم.

ماده ۴۱ - بیماری‌های چشم و عوارض بینایی

مشمولان مبتلا به بیماری‌های چشم و عوارض بینایی با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌باشند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده خواهند نمود:

بند ۱: هیپرمتروپی با سایکلوپلژی کامل برای مشمولان عادی و دیپلم:

(هیپرمتروپی با سیکلوپلژی کامل که در صورت همراه بودن با آستیگماتیسم با علامت منفی منظور شود ولی محاسبه نگردد)
الف) هیپرتروپی از ۲/۵ تا ۴ دیوپتر داخل هر یک از چشم‌ها، خدمات غیررزمی.
ب) مجموع دیوپتر هیپرمتروپی دو چشم از پنج تا هشت دیوپتر داخل، خدمات غیررزمی.
ج) هیپرمتروپی بیش از چهار دیوپتری یک چشم تا پنج دیوپتر داخل، خدمات غیررزمی.
د) هیپرتروپی بیش از پنج دیوپتری یک چشم، معاف دائم.
هـ) مجموع دیوپتر هیپرمتروپی هر دو چشم بیش از هشت دیوپتری، معاف دائم.

بند ۲: هیپرمتروپی با سایکلوپلژی کامل در مشمولان بالاتر از دیپلم:

(هیپرمتروپی با سیکلوپلژی کامل که در صورت همراه بودن با آستیگماتیسم با علامت منفی منظور شود ولی محاسبه نگردد)
الف) هیپرمتروپی از ۳ تا ۵ دیوپتر داخل هر یک از چشم‌ها، خدمات غیر رزمی.
ب) مجموع هیپرمتروپی دو چشم از شش تا ۱۰ دیوپتر داخل، خدمات غیر رزمی.
ج) هیپرمتروپی بیش از دیوپتری یک چشم تا شش دیوپتر داخل، خدمات غیر رزمی.
د) هیپرمتروپی بیش از شش دیوپتری یک چشم، معاف دائم.
هـ) مجموع دیوپتر هیپرمتروپی هر دو چشم بیش از ۱۰ دیوپتر، معاف دائم.

بند ۳: میوپی با سایکلوپلژی در مشمولان عادی و دیپلم:

(میوپی با سیکلوپلژی کامل که در صورت همراه بودن با آستیگماتیسم با علامت مثبت منظور شود ولی محاسبه نگردد)
الف) میوپی از ۲/۵ تا ۴ دیپوپتری داخل هر یک از چشم‌ها، خدمات غیررزمی.
ب) مجموع دیوپترمیوپی از ۵ تا ۸ دیوپتر داخل هر دو چشم، خدمات غیر رزمی.
ج) میوپی بیش از پنج دیوپتری یک چشم تا شش دیوپتر داخل، خدمات غیر رزمی.
د) میوپی بیش از شش دیوپتری یک چشم، معاف دائم.
هـ) مجموع دیوپترمیوپی بیش از هشت دیوپتری هر دو چشم، معاف دائم.

بند ۴: میوپی با سایکلوپلژی در مشمولان بالاتر از دیپلم:

(میوپی با سیکلوپلژی کامل که در صورت همراه بوده با آستیگماتیسم با علامت مثبت منظور شود ولی محاسبه نگردد)
الف) میوپی از ۳ تا ۵ دیوپتر داخل هر یک از چشم‌ها، خدمات غیر رزمی.
ب) مجموع دیوپترمیوپی بین ۶ تا ۱۰ دیوپتر داخل هر دو چشم، خدمات غیر رزمی.
ج) میوپی بیش از ۶ دیوپتری یک چشم تا ۷ دیوپتر داخل، خدمات غیر رزمی.
د) میوپی بیش از ۷ دیوپتری یک چشم، معاف دائم.
هـ) مجموع دیپوپترمیوپی بیش از ۱۰ دیوپتری هر دو چشم، معاف دائم.

بند ۵: آستیگماتیسم ساده، مرکب یا مخلوط با سایکلوپلژی کامل در مشمولان عادی و دیپلم:

(در آستیگماتیسم ساده، یا مرکب یا مخلوط میزان آستیگماتیسم بایستی بیشتر از اسفر باشد)
الف) آستیگماتیسم ساده، مرکب یا مخلوط از ۲/۵ تا ۴ دیوپتری داخل هر یک از چشم‌ها خدمات غیر رزمی.
ب) مجموع دیوپتر آستیگمات ساده، مرکب یا مخلوط از ۵ تا ۸ دیوپتر داخل خدمات غیر رزمی.
ج) آستیگماتیسم ساده یا مرکب بیش از ۵ دیوپتری تا ۶ دیوپتری یک چشم، خدمات غیر رزمی.
د) آستیگماتیسم ساده، مرکب یا مخلوط بیش ازشش دیوپتری یک چشم، معاف دائم.
هـ) چنانچه آستیگماتیسم ساده، مرکب یا مخلوط هر دو چشم در مجموع بیش از هشت دیوپتر باشد، معاف دائم.

بند ۶: آستیگماتیسم ساده، مرکب یا مخلوط با سیکلوپلژی کامل در مشمولان بالاتر از دیپلم:

(در آستیگماتیسم ساده یا مرکب میزان آستیگماتیسم بایستی بیشتر از اسفر باشد)
الف) آستیگماتیسم ساده، مرکب یا مخلوط از ۳ تا ۵ دیوپتری داخل هر یک از دو چشم، خدمات غیر رزمی.
ب) مجموع دیوپتر آستیگماتیسم ساده، مرکب یا مخلوط هر دو چشم از ۶ تا ۱۰ دیوپتر داخل، خدمات غیر رزمی.
ج) آستیگماتیسم ساده، مرکب یا مخلوط بیش از ۶ دیوپتری تا ۷ دیوپتر داخل یک چشم، خدمات غیر رزمی.
د) آستیگماتیسم ساده، مرکب یا مخلوط بیش از هفت دیوپتری یک چشم، معاف دائم.
هـ) مجموع دیوپتر آستیگمات ساده، مرکب یا مخلوط هر دو چشم بیش از ۱۰ دیوپتر، معاف دائم.

بند ۷: فقدان یک چشم یا آن که یک چشم عملاً و یا در اثر بیماری‌های غیر قابل علاج فاقد بینایی (عدم درک نور) باشد، معاف دائم.

بند ۸: اورام ملتحمه فصلی شدید توأم با عوارض قرنیه:

الف) در مشمولان عادی، معاف دائم.
ب) در مشمولان دیپلم و بالاتر، خدمات غیر رزمی.

بند ۹: عوارض تراخمی ملتحمه و پلک از قبیل سیمبلفارون کزروزیس، آنتروپیون و اکتروپیون:

الف) در یک چشم خدمات غیر رزمی.
ب) در دو چشم، معاف دائم.

بند ۱۰: ناخنک پیشرفته که تا مرکز قرنیه پیشرفت نموده باشد و با چشم غیرمسلح دیده شود، معاف دائم.

بند ۱۱: لک مرکزی قرنیه:

الف) در صورتی که وسیع باشد و مرکز قرنیه را اشغال نموده باشد (لک وسیع در موضعی که بیش از ۳ میلی‌متر مربع سطح قرنیه را پوشانیده باشد)، معاف دائم.
ب) در موارد خفیف‌تر خدمات غیررزمی.

بند ۱۲: کراتیت‌های آنترستیسیل و دیستروفی‌های قرنیه یک یا دو چشم، معاف دائم.

بند ۱۳: کلوبوم مادرزادی مردمک:

الف) همراه با گرفتاری شبکیه (رتین)، معاف دائم.
ب) بدون گرفتاری شبکیه (رتین)، خدمات غیر رزمی.

بند ۱۴: ایریدوسیکلیت‌های شدید و مزمن یک یا دو چشم که تولید چسبندگی‌های وسیع نموده باشد، معاف دائم.

بند ۱۵:اکلوزیون و سیکلوزیون کامل مردمک، معاف دائم.

بند ۱۶: ایریدکتومی یا اریدودیالیز وسیع حاصل از حوادث یا اعمال جراحی:

الف) در صورتی که با کاهش دید و عوارض قرنیه و عدسی توام باشد، معاف دائم.
ب) در صورتی که با کاهش دید و عوارض توأم نباشد، خدمات غیر رزمی.

بند ۱۷: کاتاراکت مادرزادی، ضربه‌ای، متابولیک و کاتاراکت عمل شده، معاف دائم.

تبصره: کدورت‌های عدسی که ایجاد اختلال دید در رتینوسکوپی نمی‌نماید، خدمات غیررزمی.

بند ۱۸: کدورت وسیع زجاجیه به هر علت، معاف دائم.

بند ۱۹: کوریورتینیت مرکزی و یا منتشر مزمن یک یا دو چشم، معاف دائم.

بند ۲۰: رتینیت پیگمانترو رتینیت‌های غیرپیگمانتر به شرط اثبات توسط ERG (که در آن افت ولتاژ حداقل نصف میزان طبیعی باشد)، معاف دائم.

بند ۲۱: لوکساسیون کامل یا ناقص عدسی یا لنتیکیونوس و یا فقدان عدسی یک چشم، معاف دائم.

بند ۲۲: انفاصل شبکیه عمل شده و یا عمل نشده به هر علت، معاف دائم.

بند ۲۳: آمبولی شریان شاخه‌ای یا مرکزی و یا ترومبوز ورید شاخه‌ای یا مرکزی و یا هر نوع واسکولیت مزمن یک یا دو چشم، معاف دائم.

بند ۲۴: بیماری‌های ناحیه ماکولا و عصب باصره از قبیل آتروفی، هیپوپلازی، سوختگی، سوراخ ماکولا و یا خونریزی‌های ناحیه ماکولا و آتروفی عصب باصره، معاف دائم.

بند ۲۵: میکروفتالمی و بوفتالمی یک یا دو چشم، معاف دائم.

بند ۲۶: اگزوفتالمی‌های تومورال یا پولساتیویک یا دو چشم، معاف دائم.

بند ۲۷: فلج کامل یک یا چند عضله چشم در صورتی که استقرار یافته و دائمی باشد، معاف دائم.

بند ۲۸: لاکوفتالمی‌های مربوط به فلج عضلات پلکی، معاف دائم.

بند ۲۹: افتادگی دائمی پلک (در هر یک از چشم‌ها) در صورتی که بیش از نصف مردمک چشم را پوشانیده باشد، معاف دائم.

بند ۳۰: استرابیسم آمبلیوپیک یک چشم و استرابیسم متناوب، معاف دائم.

بند ۳۱: نیستاگموس دائمی و مشهود، معاف دائم.

بند ۳۲: داگریوسیستیت مزمن و چرکی، معاف دائم.

بند ۳۳: گلوکوم مزمن و مطلق و گلوکوم حاد زاویه بسته با عارضه و گلوکوم‌های عمل شده یک چشم، معاف دائم.

بند ۳۴: اجسام خارجی داخل کره چشم، معاف دائم.

بند ۳۵: پیوند قرینه، معاف دائم.

بند ۳۶: کراتوکونوس با گزارش توپوگرافی بیمارستان‌های نظامی و دانشگاهی، معاف دائم.

بند ۳۷: تومورهای خوش خیم به هرصورت خدمات غیر رزمی (درصورت ایجاد طبق بند مربوطه رفتار شود)

بند ۳۸: تومور کاذب اوربیت درصورتی که عودکننده و مقاوم به درمان باشد، معاف دائم.

بند ۳۹:آمبلیوپی یک چشم یا دوچشم، خدمات غیررزمی

ماده ۴۲ - بیماری‌های گوش و حلق و بینی

مشمولان مبتلا به بیماری‌های گوش و حلق و بینی با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌باشند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده خواهند نمود:

بند ۱: کاهش شنوایی یک طرفه به طوری که معدل آن در فرکانس‌های چهارگانه(۵۱۲-۱۰۲۴-۲۰۴۸-۴۰۹۶) بیش از ۸۰ دسی بل باشد، معاف دائم.

بند ۲: کاهش شنوایی یک طرفه اگر در فرکانس‌های چهارگانه بین ۵۰ تا ۸۰ دسی بل باشد، خدمات غیررزمی.

بند ۳: کاهش شنوایی هر دو گوش به طوری که معدل کاهش شنوایی در فرکانس‌های چهارگانه در یک گوش بالای ۲۵ دسی بل و در گوش دیگر بالای ۵۰ دسی بل باشد، معاف دائم.

بند ۴: کاهش شنوایی هر دو گوش درفرکانس‌های چهارگانه بین ۲۵ تا ۵۰ دسی بل، خدمات غیر رزمی.

بند ۵: کری و لالی، معاف دائم.

بند ۶: فقدان کامل مادرزادی یا اکتسابی لاله گوش یک طرفه یا دو طرفه، معاف دائم.

بند ۷: آترزی یا انسداد مجرای گوش خارجی درتمام طول مجرا یا قسمتی از آن، معاف دائم.

بند ۸: عفونت مزمن گوش میانی که سبب ایجاد پولیپ یا ضایعه در ناحیه شراپنل و یا استثیت و کولستئاتوم نماید یک طرفه یا دوطرفه، معاف دائم.

بند ۹: عمل جراحی رادیکال ماستوئیدکتومی، معاف دائم.

بند ۱۰: عفونت مزمن گوش میانی با ترشح چرکی و پارگی پرده تمپان در صورتی که از نظر رادیولوژی تراکم استخوانی یا اسکلروز ناشی از عکس‌العمل عفونت موجود باشد و یا همراه با کاهش شنوایی دو طرفه بیش از سی و پنج دسی بل در هر گوش باشد:

الف) درموارد دو طرفه معاف دائم.
ب) یک طرفه خدمات غیر رزمی.

بند ۱۱: عفونت مزمن گوش میانی با ترشح چرکی یک گوش که با تراکم استخوانی یااسکلروزناشی از عفونت باشد در صورتی که با پارگی پرده گوش سمت دیگر همراه باشد(حتی بدون وجود تراکم استخوانی)، معاف دائم.

بند ۱۲: فلج عصب صورتی در اثر التهابات قدیمی گوش باشکستگی استخوان روشه یا به علت عمل جراحی گوش، معاف دائم.

بند ۱۳: فلج کامل عصب صورتی مقاوم به درمان به هرعلتی (علل ناشناخته،بلز سندروم رامس هانت و غیره)که حداقل ۶ ماه از شروع آن گذشته باشد، معاف دائم.

بند ۱۴: لابیرنتیت‌های چرکی (باکتریال) که همراه با نیستاکموس واضح و علائم پاراکینیک ثابت شده در بیمارستاهای نیروهای مسلح باشد، معاف دائم.

بند ۱۵: بیماری و سندروم در صورتی که با آزمایش‌های پاراکلینیک در بیمارستان‌های نیروهای مسلح تأیید شود، معاف دائم.

بند ۱۶: عوارض مادرزادی یا عفونی در بینی، کام، لب و حلق که تولید اختلالات شدید نفسی، صوتی، گوارشی نموده باشد و یا کراهت منظر ایجاد کرده باشد در صورتی که قابل درمان نباشد، معاف دائم.

بند ۱۷: شکستگی‌های قدیمی بینی همراه با اختلالات تنفسی شدید و یا تغییر شکل شدید ظاهری صورت که نیار به عمل جراحی زیبایی داشته باشد، معاف دائم.

بند ۱۸: رینیت آتروفیک همراه با کروت متعفن (بیماری اوزن)، معاف دائم.

بند ۱۹: آنژیوفیبروم نازوفارلگس، معاف دائم.

بند ۲۰: سینوزیت‌ها توأم (پان سینوزیت) مزمن، معاف دائم.

بند ۲۱: پولیپوزبینی:

الف) در صورتی که دو طرفه باشد، معاف دائم.
ب) در صورت یک طرفه، خدمات غیررزمی.

بند ۲۲: تومورهای میکسد غده بناگوشی و یا تحت فکی عمل‌شده و یا عمل‌نشده (به شرط ثبوت در بیمارستان‌های نیروهای مسلح)، معاف دائم.

بند ۲۳: لارنژیت‌های مزمن که تولید اختلالات شدید و دائمی صوتی یا تنفسی نماید، معاف دائم.

بند ۲۴: بیماری‌های مادرزادی، عفونی، ضربه‌ای و یا تومورهای حنجره که تولید اختلالات شدید و دائمی نماید، معاف دائم.

بند ۲۵: تومورهای گلوموس ژوگولر، آنژیوم‌های وسیع در نقاط مختلف گوش و حلق و بینی، حفره و فضای دهان، زبان، فکین، سینوس‌های صورت و منضمات اعضای فوق، معاف دائم.

بند ۲۶: فلج تارهای صوتی دو طرفه و یا یک طرفه با بیش از شش ماه سابقه، معاف دائم.

ماده ۴۳ - بیماری‌های قلب و عروق

مشمولان مبتلا به بیماری‌های قلب و عروق با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا هستند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده می‌نمایند:

بند ۱: کلیه‌ی عوارض عضوی دریچه‌ای قلب عمل شده و عمل نشده به شرط ثبوت در بیمارستان‌های نیروهای مسلح یا دانشگاهی، معاف دائم.

تبصره: پرولاپس دریچه‌ای که منجر به نارسایی نشده باشد، خدمات غیر رزمی.

بند ۲: وجود هر گونه بیماری مادرزادی قلب اعم از عمل شده و نشده، معاف دائم.

تبصره: دکستروکاردی و سیتوس انورتوس اگر با آنومالی‌های دیگر همراه نبوده و عارضه‌ای نداشته باشد منع خدمتی ندارد.

بند ۳: هر نوع بیماری عروق کرونر در هر درجه و حالتی که باشد، معاف دائم.

بند ۴: نارسایی مزمن قلب، معاف دائم.

بند ۵: هر نوع بیماری مزمن پریکارد-آندوکارد-میوکارد اعم از التهابی، تومورال، مادرزادی و اکتسابی، معاف دائم.

بند ۶: بیماری‌های مادرزادی و یا اکتسابی، تومورال و التهابی آئورت و سرخرگ‌های بزرگ، مانند کوارکتاسیون، آنوریسم‌ها، آنژیوم‌ها و اتساع سرخرگ‌های ریوی، کانال شریانی باز، تنگی شریان ریوی اصلی و فیستول‌های شریانی وریدی در مورد عمل شده یا نشده، معاف دائم.

بند ۷: ازدیاد فشار خون شریانی در صورتی که فشار خون باز سیتولیک از ۱۶۰ میلی‌متر جیوه و یا دیاستولیک از ۱۰۰ میلی‌متر جیوه بالاتر باشد (مقصود از فشار خون باز آن است که لااقل بیمار ۷۲ ساعت در بیمارستان بستری و فشار خون در ساعات مختلف شب و روز ثبت گردد)، معاف دائم.

تبصره: ازدیاد فشار خون شریانی در صورتی که فشار خون باز سیستولیک بین ۱۶۰-۱۴۰ میلی‌متر جیوه و یا دیاستولیک بین ۱۰۰-۹۰ میلیمتر جیوه باشد، خدمات غیر رزمی.

بند ۸: ترومبوفلبیت‌ها:

الف) چنانچه عودکننده باشد، معاف دائم.
ب) در موارد محدود خدمات غیر رزمی.

بند ۹: واریس‌ها:

الف) شدید و یا همواره با عوارض، معاف دائم.
ب) خفیف و متوسط، خدمات غیر رزمی.

بند ۱۰: تومورهای عروق لنفاوی، لنف آدنوم و الفانتیازیس که لااقل یکی از اندام‌ها را فرا گرفته باشد، معاف دائم.

بند ۱۱: اختلالات ریتم به صورت اکستراسیستول‌های فوق بطنی به شرطی که تعدادشان بیش از ۱۰ ضربان در دقیقه باشد (در صورت تداوم یا اثبات در بیمارستان‌های نیروهای مسلح یا دانشگاهی)، معاف دائم.

بند ۱۲: اختلالات ریتم به صورت اکستراسیستول‌های بطنی که تعدادشان بیش از هفت عدد در دقیقه و چند کانونی، دو تا یا بیشتر پشت سرهم آمده باشد (بصورت R-on-T قرار گرفته باشد)، معاف دائم.

بند ۱۳: تاکی آریتمی‌های فوق بطنی که شامل تاکیکاردی دهلیزی (بیش از ۱۴۰ ضربان در دقیقه به شرطی که پس از سه ساعت استراحت بهبود نیابد)، فیبریلاسیون دهلیزی، تاکیکاردی‌های نودال یا جانکشنال و تاکیکاردی‌های بطنی در هر مورد، معاف دائم.

بند ۱۴: اختلال هدایت داخل دهلیزی، بلوک سینوس دهلیزی، وقفه سینوس دهلیزی و سندرم تاکیکاردی و برادیکاردی، سندرم(اس.اس.اس) برادیکاردی سینوزال کمتر از ۵۰ ضربان در دقیقه که با فعالیت تعداد ضربان به حد لازم افزایش نیابد (در مورد اخیر به شرط ثبوت در بیمارستان‌های نیروهای مسلح یا دانشگاهی)، معاف دائم.

بند ۱۵: اختلالات هدایتی دهلیزی بطنی مانند سندرم W.P.W و همچنین اختلالات هدایتی که منجر به استفاده از پیش دائم یا موقت شود، معاف دائم.

بند ۱۶: وجود یا سابقه بیماری تب روماتیسمی حاد (به شرط وجود کاردیت)، معاف دائم.

ماده ۴۴ - بیماری‌های روماتولوژی و بافت همبند

مشمولان مبتلا به بیماری‌های روماتولوژی و بافت همبند با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌باشند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده خواهند نمود:

بند ۱: آرتریت‌های عفونی حاد (استاف، بروسلوز، سالمونلا و سایر باکتری‌های دیگر با تأیید میکروب‌شناسی):

الف) با تغییر شکل مفصلی و استخوانی، معاف دائم.
ب) بدون تغییر شکل، ۶ ماه معاف موقت.
ج) در صورتی که در حین خدمت ایجاد شده باشد، معاف دائم.

بند ۲: آرتریت‌های عفونی مزمن، معاف دائم.

بند ۳: آرتریت‌های التهابی:

الف) آرتریت‌های التهابی حاد: راکتیو، سندروم رایتر، تب روماتیسمی، یک سال معاف موقت.
تبصره: در صورتی که در حین خدمت بروز کرده باشد، معاف دائم.
ب) آرتریت‌های التهابی تحت حاد و مزمن: ارتریت روماتوئید، لوپوس اریتماتوز سیستمیک، اسپوندیلیت انکلوزان، آرتریت‌ها پسوزیازیسی، آرتریت‌های التهابی روده، بیماری ویپل، آرتریت راکتیو، سندروم رایتر، کلاژنوزها، واسکولیت‌ها، سارکوئیدوز اسپوندیلو آرتروپاتی سرونگاتیو، معاف دائم.
ج) هیدر آرتروز مزمن و مشهود، معاف دائم.

بند ۴: واسکولیت‌ها:

الف) واسکولیت‌های نکروزان: بیماری پان کلاسیک، پان میکروسکوپیک، وگنر، تاکایاسو، بیماری بهجت، معاف دائم.
ب) واسکولیت‌های ازدیاد حساسیتی به همراه گرفتاری احشا، معاف دائم.

بند ۵: کلاژنوزها، اسکلرودرمی‌ها، پلی‌میوزیت‌ها، درماتومیوزیت، معاف دائم.

بند ۶: بیماری‌های متابولیک استخوان:

الف) استئوپروز (طبق تعریف بر اساس سنجش تراکم استخوان در صورتی که توده استخوانی در مقایسه با حداکثر توده استخوانی بیش از S.D ۲/۵ کاهش یافته باشد)، معاف دائم.
ب) استئوپنی (طبق تعریف بر اساس سنجش تراکم استخوان در صورتی که توده استخوانی در مقایسه با حداکثر توده استخوانی بیش از S.D ۲/۵-۱ کاهش یافته باشد)، خدمات غیر رزمی.
ج) استئومالاسی، معاف دائم.
د) هیپرپاراتیروئیدی، معاف دائم.

بند ۷: بیماری‌های کریستالی: نقرس، نقرس کاذب، معاف دائم.

بند ۸: استئوآرتریت مفاصل بزرگ:

الف) در فرم شدید و ناتوان کننده، معاف دائم.
ب) در فرم خفیف، یک سال معاف موقت.

بند ۹: شانه منجمد، پارگی روتاتورکاف، معاف دائم.

بند ۱۰: الیگونورودیستروفی RSDS، معاف دائم.

بند ۱۱: آرتروپاتی نورولوژیک (مفصل شارکو)، معاف دائم.

بند ۱۲: شبه تومورهای مفاصل: سینوویت، ویلوندولر، استئوکندروماتوز در مفاصل بزرگ، همانژیوم، معاف دائم.

بند ۱۳: استئونکروز مفاصل، معاف دائم.

بند ۱۴: ستون فقرات:

الف) اسپوندیلولیسیت بروسلایی، استاف، سالمونلایی و سلی، معاف دائم.
ب) انواع هرنی دیسکال با علائم کلینیکی و رادیولوژی، معاف دائم.

بند ۱۵: بیماریهای بافت همبند نظیر استئوژنریس ایمپرنکتا-اهلردانلوس و هموسیتینوری، معاف دائم.

ماده ۴۵ - بیماری‌های عفونی

مشمولان مبتلا به بیماری‌های عفونی با توجه به نوع بیماری که به آن مبتلا می‌باشند از معافیت‌های مندرج در هر بند به شرح زیر استفاده خواهند نمود:

بند ۱: بیماران مبتلا به هپاتیت مزمن (بیش از ۶ ماه)، معاف دائم.

بند ۲: ناقلین HBSAg چنانچه HBSAg و HBVDNA و HBEAg سرم آن‌ها مثبت باشد، معاف دائم.

بند ۳: کلیه‌ی بیماران مبتلا به هپاتیت حاد، ۶ ماه معاف موقت.

بند ۴: بیماران مبتلا به هپاتیت C با تأیید آزمایشگاه‌های مورد تأیید مراکز درمانی نیروهای مسلح، معاف دائم.

بند ۵: سل:

الف) سل ریه فعال، معاف دائم.
ب) ادنیت‌های سلی، یک سال معاف موقت.
ج) سل احشا
د) سل ریه بهبود یافته و ادنیت‌های سلی درمان شده، خدمات غیر رزمی.

بند ۶: جذام به هر شکل و در هر مرحله، معاف دائم.

بند ۷: عوارض بیماری‌های عفونی مداوم (مانند سیفلیس‌ها، مننژیت‌ها، استئومیلیت‌ها و...) که اختلال غیرقابل برگشت ایجاد کرده باشند، معاف دائم.

بند ۸: بیماران مبتلا به نقص ایمنی سلولی اکتسابی و حاملین ویروس HIV، معاف دائم.

ماده ۴۶ - بیماری‌هایی که در آیین‌نامه پزشکی پیش‌بینی نشده‌اند

کلیه‌ی بیماری‌های ناتوان‌کننده که فرد مبتلا به آن قادر به انجام خدمت اعم از رزمی و غیر رزمی نبوده و در این آیین‌نامه نیز پیش‌بینی نشده است به تشخیص شورای پزشکی مدیریت وظیفه عمومی و یا شورای عالی پزشکی نیروی مربوطه به شورای عالی پزشکی ناجا معرفی و طبق نظر شورای عالی پزشکی ناجا با آنان رفتار خواهد شد.

ماده ۴۷

این آیین‌نامه که در اجرای تبصره یک ماده ۳۹ قانون خدمت وظیفه عمومی در ۴۸ ماده و یک پیوست (۴۹ بندی) در سال ۱۳۸۰ در ستاد کل نیروهای مسلح بازنگری و در تاریخ به تصویب وزیران بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، کشور، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح رسیده است و از تاریخ ابلاغ به عنوان جایگزین آیین‌نامه مصوب سال ۱۳۷۵ قابل اجرا است.

وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح: دریابان علی شمخانی

وزیر کشور: سید عبدالواحد موسوی لاری

وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی: دکتر مسعود پزشکیان


پیوست

در راستای اجرای ماده ۲۳ فصل دوم آیین‌نامه معاینه و معافیت مشمولین در صورتی که پدر مشمول دارای بیماری یا نقص عضوی به شرح زیر باشد از نظر شورای پزشکی نیاز به مراقبت و نگهداری دارد:

۱- کلیه بدخیمی‌های دستگاه‌های بدن که موجب ناتوانی و از کارافتادگی فرد گردد و یا پیشرفته و مقاوم به درمان باشد و به تأیید مراجع ذی‌صلاح رسیده باشد.

۲- تومورها و آدنوپاتی‌های مزمن و غیر قابل درمان مدیاستن همراه با علائم فشاری برمدیاستن.

تبصره: در مورد سرطان‌های قابل درمان و محدود که متاستاز نداده و عوارض نداشته باشد این قسمت مصداق ندارد.

۳- جذام با تشخیص متخصص پوست و تأیید مراکز مبارزه با جذام در مرحله ایزوله شدن بیمار و تا زمانی که خطر واگیر بیماری به دیگران وجود دارد و به همین نحو در انواعی از بیماری که پیشرفته بوده و عوارض شدید پوستی یا عصبی در شخص مبتلا ایجاد کرده باشد.

۴- سیفلیس‌های عصبی یا قلبی عروقی شدید و یا سیفلیس‌های استخوانی که ایجاد ضایعات انهدامی در استخوان یا مفاصل کرده باشد.

۵- مبتلایان به سل فعال که منجر به محدودیت و از کارافتادگی فرد گردد با تأیید مراکز تخصصی مربوطه.

۶- آرتریت‌های مزمن توأم با تغییر شکل در استخوان‌ها و جمود در مفاصل و ستون فقرات به صورت پیشرفته که مانع انجام فعالیت‌های روزمره شده باشد.

۷- انواع نوروپاتی‌ها و میوپاتی‌های اولیه و ثانوی در مراحل پیشرفته که منجر به ناتوانی و اختلال در ایستادن و حرکت شده باشد.

۸- فلج اندام فوقانی یا تحتانی بدن (همی‌پلژی، پارایلژی) که موجب ناتوانی در اعمال روزانه شخص شده باشد.

۹- پارکینسون در مراحل پیشرفته با علائم بالینی واضح و با تأیید متخصص بیماری‌های اعصاب.

۱۰- مولتیپل اسکلروز در مرحله استقرار کامل.

۱۱- انواع صرع مقاوم به درمان.

۱۲- کلیه‌ی ضایعات عروقی مغزی که موجب ناتوانی فرد گردد.

۱۳- کلیه‌ی بیماری‌ها، تروماها و اعمال جراحی روی ستون فقرات که منجر به اختلالات اسفنگتری و فقدان ارزش کاری یک اندام شده باشد.

۱۴- هر گونه اعمال جراحی روی مغز در صورتی که منجر به عوارض عصبی یا روانی شدید بعد از عمل شده باشد.

۱۵- پسیکوزها و بیماری‌های روانی مزمن با سابقه معتبر بستری‌های متعدد در بیمارستان‌های روانی و یا تأیید متخصص بیماری‌های روانی.

۱۶- نقص عقلانی و کندذهنی با کسب نظر از متخصص مربوطه و مراکز توانبخشی که ضریب هوشی به ۳۰% و کمتر نقصان یافته باشد (میزان کارایی شخص از نظر مراکز توانبخشی ۳۰% باشد)

۱۷- در مورد قطع یا از کارافتادگی اندام فوقانی یا تحتانی به شرح زیر رفتار شود:

الف) قطع یک پا از زانو به بالا و یا اینکه عملاً یک پا کارایی خود را از دست داده باشد.
ب) قطع هر دو پا از مفصل متاتار سوفلانجیال (MP) به بالا.
ج) قطع یک دست از آرنج به بالا و یا اینکه یک دست عملاً کارایی خود را از دست داده باشد.
د) قطع هر دو دست از هر جا که باشد.

۱۸- بیماری‌های مزمن و انسداد شدید ریه همراه کاهش ظرفیت تنفسی ریه به میزان ۵۰% و بیشتر.

۱۹- تغییر شکل‌های شدید مادرزادی جدار قفسه صدری که موجب کاهش ظرفیت تنفسی به میزان ۱۵% و یا کمتر یا نارسایی قلب شده باشد.

۲۰- سابقه اعمال جراحی ریه و قفسه صدری (توراکوپلاستی، رزکسیون ریه) که منجر به کاهش ظرفیت تنفسی به میزان ۵۰% و یا کمتر شده باشد.

۲۱- هیپرتیروئیدی شدید همراه با عوارض قلبی، عصبی، چشمی و لاغری مفرط و هیپرتیروئیدی پیشرفته با ایجاد عوارض.

۲۲- دیابت شیرین مزمن مقاوم به درمان با عوارض چشمی، عصبی و کلیوی پیشرفته.

۲۳- آکرومگالی، ژیگانتیسم، کوشینگ، آدیسون در هر مورد به شرطی که پیشرفته بوده و عوارض جسمی یا روانی یا علائم بالینی واضح ایجاد کرده باشد به همراه سوابق معتبر پزشکی و با تایید متخصص غدد مترشحه داخلی.

۲۴- چاقی مفرط به قسمی که وزن شخص ۸۰% و یا بالاتر از وزن مطلوب =(۲+۱۰۰- طول قد) و یا BMI > ۴۰ باشد.

۲۵- بیماری‌های مزمن کبدی همراه با عوارض مربوطه (آسیت و...)

۲۶- نارسایی مزمن کلیه با علائم واضح بالینی و پاراکلینیکی به تأیید متخصص نفرولوژی.

۲۷- بیماری‌های التهابی مزمن روده (کرون، کولیت اولسرو) که پاسخ به درمان طبی نداده و دچار عوارض گوارشی شده باشد.

۲۸- هموفیلی‌های شدید که نیاز به مراقبت‌های ویژه دارند.

۲۹- کولستومی‌های دائمی.

۳۰- کلیه اعمال جراحی در سرتاسر دستگاه ادراری که منجر به تغییر مسیر اداری بشود و انواع پیوندها نظیر پیلوستومی، نفروستومی، اورتروستومی-جلدی، سیستوستومی.

۳۱- فیستول‌های مثانه به رکتوم غیر قابل درمان.

۳۲- برداشتن کامل مثانه.

۳۳- برداشتن هر دو کلیه و یا یک کلیه به همراه اختلال عملکرد در کلیه مقابل.

۳۴- پیوند کلیه.

۳۵- فقدان هر دو چشم و یا آن که هر دو چشم عملاً فاقد بینایی باشد.

تبصره: به هر علتی که دید یک چشم به میزان ۱۰۰% و دید چشم دیگر به میزان ۵۰% از بین رفته باشد و یا دید هر دو چشم در مجموع به اندازه ۵۰% دید یک چشم باشد این نوع مصداق دارد.

۳۶- کری کامل هر دو گوش که با سمعک نیز میزان کاهش شنوایی از ۶۰ دسی بل مجموعاً در هر دو گوش بیشتر باشد.

۳۷- کری و لالی توأم با تأیید متخصص گوش، حلق و بینی.

۳۸- بیماری‌های مادرزادی، اکتسابی، تومورال، یا التهابی (روماتیسمال) قلبی، آئورت و یا سرخرگ‌های بزرگ دیگر مانند کوارکتاسیون، آنوریسم‌ها، و یا اتساع سرخرگ‌های ریوی، کانال آرتریل باز، تنگی شریان ریوی اصلی، فیستول‌های شریانی و ریوی در صورت عارضه‌دار بودن.

۳۹- بیماری عروق کرونر (انفارکتوس میوکارد و آنژین صدری) که موجب درجاتی از نارسایی قلبی و از کارافتادگی فرد گردد با تشخیص مراکز تخصصی نیروهای مسلح.

۴۰- نارسایی پیشرفته قلب با علائم بالینی واضح.

۴۱- اعمال پیوند عروق کرونر و تعویض دریچه‌های قلب و گذاشتن پین میکرهای دائمی که علیرغم انجام عمل درجاتی از نارسایی قلب وجود داشته باشد.

۴۲- انواع آریتمی‌ها و بلوک‌های قلبی که موجب نارسایی قلبی شده و امکان انجام فعالیت روزمره را از شخص بگیرد.

۴۳- انواع کاردیومیوپاتی‌ها.

۴۴- افزایش اولیه یا ثانویه فشار خون شریان ریوی، توأم با نارسایی قلبی به هر علت که باشد (منظور از نارسایی قلبی قرارگرفتن شخص در کلاس‌های ۳ و ۴ تنگی نفس می‌باشد)

۴۵- اختلالات عروقی که منجر به فلبیت و پری‌فلبیت همراه با ورم شدید و مزمن اندام گردیده و آندارتریت مسدود کننده.

۴۶- کلیه بیماری‌های ناتوان‌کننده و شدید پوستی که به درمان مقاوم بوده و به تأیید متخصصین مربوطه رسیده باشد.

۴۷- اسکار و کلوئید ناشی از سوختگی‌ها که موجب اختلال عملکرد اعضا شده و یا بیش از ۵۰% از سطح بدن را فرا گرفته باشد.

۴۸- سندرم سو‌ی‌جذب که موجب کاشکسی شدید فرد گردد و پاسخ به درمان طبی نداده باشد.

۴۹- ضعف شدید جسمانی (کاشکسی) به علل مختلف و نواقص و معایبی که توان جسمانی را به میزانی کاهش داده باشد که عملاً شخص مورد معاینه بدون کمک دیگران در انجام حوایج و تکالیف و کارهای روزمره ناتوان شده و نیاز به مراقبت شخص دیگری داشته باشد.

منبع

وبسایت وزارت بهداشت و آموزش پزشکی ایران